Shekaradaǵy kezek pen qujat mashaqaty: halyqaralyq júk tasymalynda ne ózgeredi

Bıyl forým Qazaqstan men taǵy 39 memleketten kelgen ókilderdiń basyn qosty. Іs-sharaǵa memlekettik organdar, halyqaralyq uıymdar, kólik-logıstıkalyq kompanııalar men salalyq birlestikterinen 2 myńǵa jýyq adam qatysty.

Qytaıdan Eýropaǵa deıingi júk tasymalyn tsıfrlandyrý

Forýmda Qazaqstannyń kólik vıtse-mınıstri Jánibek Taıjanov halyqaralyq júk tasymalyn jedeldetý úshin elder arasyndaǵy aqparat almasýdy jeńildetý qajettigin aıtty. Onyń sózinshe, búginde júkterdiń keshigýine qujattardy rásimdeý men aqparat almasýǵa ketetin ýaqyt ta áser etedi.

– Búginde júk tasymaly kóbine qujattardyń rásimdelýin kútip keshigedi. Konteınerdi ári qaraı jóneltý úshin tıisti rastaý nemese júk týraly aqparat qajet bolady. Ár shekara men portta bir málimet qaıta-qaıta engiziledi. Munyń bári ýaqyt joǵaltýǵa jáne kásipkerler shyǵynynyń artýyna ákeledi, - dedi vıtse-mınıstr.

Osy máseleni sheshý úshin Qazaqstan halyqaralyq seriktesterge úsh baǵyt boıynsha birlesip jumys isteýdi usyndy.

Birinshisi – Qytaıdan Eýropaǵa deıingi búkil baǵytta elektrondy qujattardy ózara taný jáne kólik derekterin ortaq standarttarǵa sáıkestendirý. Bul rette ár memleket óz derekterin ózi saqtaıdy, biraq júktiń qozǵalysy týraly qajetti aqparat tasymalǵa qatysýshylarǵa qoljetimdi bolady.

Ekinshisi – jasandy ıntellekt negizindegi daıyn sheshimderdi ózara bólisip, olardy halyqaralyq kólik dálizderiniń naqty ýchaskelerinde birlesip synaqtan ótkizý.

Úshinshi baǵyt shekaradaǵy rásimderdi úılestirýdi, táýekelderdi baǵalaýdyń ortaq tásilderin ázirleýdi jáne júkti jetkizý jyldamdyǵyn arttyrýdy qamtıdy.

Jánibek Taıjanov birde-bir el halyqaralyq kólik dálizin óz kúshimen tolyq tsıfrlandyra almaıtynyn atap ótti. Sondyqtan Qazaqstan seriktes memlekettermen birge biryńǵaı tsıfrlyq keńistik qalyptastyrýǵa daıyn ekenin jetkizdi. 

Tsıfrlyq Jibek jolyn qalyptastyrý máselesi

Halyqaralyq kólik dálizderin tsıfrlandyrý máselesine Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń kólik jáne ınfraqurylym jónindegi múshesi Arzybek Kojoshev te toqtaldy. Ol qazirgi halyqaralyq tasymalda jasandy ıntellekt pen tsıfrlyq tehnologııalardyń mańyzy artyp kele jatqanyn aıtty. Onyń sózinshe, budan eki myń jyldan astam ýaqyt buryn Uly Jibek joly elder arasyndaǵy saýda men ekonomıkalyq baılanystyń damýyna jol ashty. 

– Endigi mindet – osy tarıhı baǵyttyń zamanaýı tsıfrlyq úlgisin qalyptastyrý. Buryn taýar kerýenmen tasymaldansa, qazir júk tasymalyn uıymdastyrýda tsıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellekt keńinen qoldanylyp keledi. Biraq negizgi maqsat sol kúıinde qaldy. Ol — júkterdiń kedergisiz, ýaqytyly ári turaqty jetkizilýin qamtamasyz etý, - dedi Arzybek Kojoshev.

Óz kezeginde Chehııanyń kólik mınıstri Ivan Bednarık te «Tsıfrlyq Jibek jolyn» qalyptastyrý keregin aıtyp, ony damytýda úsh máselege nazar aýdarý qajet ekenin aıtty. 

– Birinshiden, shekaraaralyq júk tasymalynyń barlyq kezeńin qamtıtyn pılottyq jobalar iske asyrylýy tıis. Ekinshiden, elder arasynda qaýipsiz ári ózara úılesimdi derekter almasý júıesin qalyptastyrý qajet. Úshinshiden, memlekettik organdar, tasymaldaýshylar, logıstıkalyq kompanııalar men tehnologııa jetkizýshileri birlesip jumys isteýi kerek, - dedi spıker. 

Elektrondy qujattar: Qazaqstan qandaı eldermen jumys istep jatyr

Forýmda halyqaralyq júk tasymalyna elektrondy qujattardy engizýge qatysty birneshe jańalyq aıtyldy. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa Alqasynyń kólik jáne ınfraqurylym jónindegi múshesi Arzybek Kojoshev búgin Qazaqstan men Reseı arasynda elektrondy júkqujat paıdalanylatyn alǵashqy tasymaldy synaqtan ótkizý josparlanǵanyn málimdedi.

– Avtomobıl kóligi salasynda elektrondy CMR júkqujattaryn qoldaný baǵytynda belsendi jumys atqarylyp jatyr. Búgin forým aıasynda tústen keıin Qazaqstan men Reseı arasynda tsıfrlyq qujat paıdalanylatyn alǵashqy tasymaldy synaqtan ótkizemiz, – dedi ol.

Elektrondy CMR júkqujaty halyqaralyq avtomobıl tasymalyna qatysty málimetterdi tsıfrlyq formatta rásimdeýge arnalǵan. EAEO elderi qaǵaz qujattardy elektrondy nusqaǵa aýystyrý jumystaryn júrgizip jatyr. 

Qazaqstan men Túrkııa arasynda da osy baǵytta naqty qadam jasalǵan. Túrkııanyń Kólik jáne ınfraqurylym mınıstriniń orynbasary Osman Boıraz eki eldiń yntymaqtastyǵy nátıjesinde tranzıttik tasymalǵa arnalǵan elektrondy ruqsat qujattary qoldanysqa berilgenin aıtty.

– Qazaqstanmen osy saladaǵy yntymaqtastyǵymyzdyń naqty nátıjesi retinde tranzıttik tasymaldaýǵa arnalǵan elektrondy ruqsat qujattary tasymaldaýshylarǵa qoljetimdi boldy, - dedi Osman Boraz.

Onyń aıtýynsha, Túrkııa halyqaralyq avtomobıl tasymalynda elektrondy ruqsat berý júıesin Ózbekstanmen de iske qosqan. Qazir bul tájirıbeni basqa memleketterge keńeıtý jumystary júrgizilip jatyr.

Jasandy ıntellekt kólik salasynda qalaı qoldanylyp jatyr

Qazaqstannyń Kólik vıtse-mınıstri Damır Qojahmetov forýmda jasandy ıntellektini kólik salasyna engizýge arnalǵan jobalar týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, mınıstrlik kóliktiń ártúrli túri boıynsha jańa tehnologııalardy qoldaný jumystaryn júrgizip jatyr. Sonyń biri – avtomobıl joldaryndaǵy qozǵalysty taldaý.

Mınıstrlik Presight kompanııasymen birlesip júrgizgen pılottyq joba barysynda 412 mıllıon kólik júrisi týraly derek óńdelgen. Nátıjesinde júk kólikterine belgilengen mólsherden artyq júk tıelgen 2 mıllıonnan astam jaǵdaı anyqtalǵan.

Sondaı-aq Qazaqstanda Smart Cargo júıesi damytylyp jatyr. Onyń aıasynda QR-kod pen tasymaldaýdyń tsıfrlyq pasporty engizilgen.
Damır Qojahmetovtyń dereginshe, búginge deıin 11 myńǵa jýyq tsıfrlyq pasport rásimdelip, 15 myńnan astam kólik pen tasymaldaýshy tirkelgen.

Avıatsııa salasynda da tsıfrlyq tehnologııalardy qoldaný jumystary júrgizilip jatyr. Atap aıtqanda, áýe baǵyttarynyń ózgerýin naqty ýaqyt rejıminde baqylaý máselesine nazar aýdarylǵan.

Al Jánibek Taıjanov jasandy ıntellektiniń halyqaralyq júk tasymalyn josparlaýdaǵy múmkindikterine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, jasandy ıntellekt júk tasymalyndaǵy kidiristerdi aldyn ala boljaýǵa, ınfraqurylymdy tıimdi paıdalanýǵa jáne týyndaýy múmkin qaýipterge der kezinde áreket etýge múmkindik beredi.

Qazir Qazaqstanda Smart Data Transport salalyq derekter platformasy damytylyp jatyr. Oǵan kólik salasyndaǵy birqatar aqparattyq júıe qosylǵan. Jańa derekkózderdi biriktirý jumystary jalǵasýda.

EAEO-nyń 2027–2029 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy

Forýmda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń aldaǵy jyldarǵa arnalǵan josparlary da tanystyryldy. Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa ókili Arzybek Kojoshevtiń aıtýynsha, EAEO-nyń 2027–2029 jyldarǵa arnalǵan kólik saıasatyn iske asyrý jónindegi jol kartasyna jasandy ıntellekt pen tsıfrlyq tehnologııalardy damytý sharalary engizilgen. 

– Biz 2027–2029 jyldarǵa arnalǵan jol kartasynyń jobasyn ázirleýdi jáne kelisýdi aıaqtap jatyrmyz. Oǵan kólik salasynda tsıfrlyq jáne ıntellektýaldy tehnologııalardy damytýǵa, sonyń ishinde jasandy ıntellektini engizýge baǵyttalǵan birqatar shara engizildi. Bul naqty oryndalý merzimderi men kútiletin nátıjeleri kórsetilgen qujat bolady, - dedi Arzybek Kojoshev.

Sonymen qatar ol EAEO elderi arasynda kólik baqylaýynyń nátıjeleri týraly aqparat almasý júıesi damytylyp jatqanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan da jaqyn arada osy júıege qosylatyn bolady.

Osylaısha, New Silk Way forýmynda halyqaralyq júk tasymalyn tsıfrlandyrýdyń birneshe baǵyty talqylandy. Qazaqstan men seriktes memleketter elektrondy qujattardy qoldanýdy keńeıtýge, aqparattyq júıelerdi ózara baılanystyrýǵa jáne jasandy ıntellektini kólik salasyna engizýge basymdyq berip otyr. Forýmda kóterilgen bastamalardyń negizgi maqsaty – shekaradan ótý rásimderin jeńildetý, júk tasymalyna ketetin ýaqytty qysqartý jáne halyqaralyq kólik dálizderiniń tıimdiligin arttyrý.

Aıta keteıik, buǵan deıin jolaýshy jáne júk tasymalynyń kórsetkishteri qalaı ózgergeni týraly habarlandy.