Shekarada 9 saǵat kútýdiń dáýiri aıaqtaldy: Qazaqstanda ne ózgerdi
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda shekaradaǵy ótkizý pýnktterin jańǵyrtý jumystarynyń nátıjesinde kólik quraldaryn ótkizý jáne kedendik rásimdeý ýaqyty aıtarlyqtaı qysqardy. Sońǵy úsh jylda bul maqsatqa 118,6 mlrd teńge baǵyttalyp, birqatar ótkizý pýnktteri zamanaýı tsıfrlyq júıelermen jabdyqtaldy.
Úkimettiń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, 2025 jyly EAEO syrtqy shekarasyndaǵy 9 avtomobıl ótkizý pýnktin jańǵyrtý jumystary aıaqtaldy. Osy jyldyń qazan aıynda qazaq-ózbek shekarasyndaǵy «Jibek joly» ótkizý pýnktin jańǵyrtý jumystary aıaqtalady. Sonymen qatar Kólik mınıstrligi EAEO-nyń ishki shekaralarynda avtomobıl ótkizý pýnktterin jańartýdy jalǵastyryp jatyr.
Búginde Qazaqstannyń memlekettik shekarasynda 70 ótkizý pýnkti jumys isteıdi. Onyń 51-i avtomobıl, 5-ýi temirjol, 10-y áýe, 3-eýi teńiz pýnkti bolsa, 1 ótkizý pýnkti «Qorǵas» ShYHO aýmaǵynda ornalasqan. 51 avtomobıl ótkizý pýnktiniń 14-i EAEO-nyń syrtqy shekarasynda, taǵy 37-si Reseı men Qyrǵyzstan shekarasynda ornalasqan.
Úsh jylda shekaradan ótýge ketetin ýaqyt 9 saǵattan 30 mınýtqa deıin qysqardy
Sońǵy úsh jylda ótkizý pýnktterin jańǵyrtýǵa 118,6 mlrd teńge baǵyttaldy. Osy kezeńde EAEO-nyń syrtqy shekarasyndaǵy 11 avtomobıl ótkizý pýnkti jańartyldy. Qurylys-montajdaý jumystary júrgizilip, ınfraqurylym keńeıtildi, nysandar zamanaýı tekserý quraldarymen jabdyqtaldy.
Jekelegen ótkizý pýnktterinde qozǵalys jolaqtarynyń sany 2-den 6-ǵa deıin kóbeıtildi, kirý jáne shyǵý aımaqtary qaıta jabdyqtaldy, júk jáne jolaýshylar tasymalynyń aǵyndary bólindi. Zamanaýı ınspektsııalyq-tekserý, salmaq pen gabarıtti avtomatty túrde baqylaý keshenderi, radıatsııalyq baqylaý, beınebaqylaý jáne kólik quraldaryn sáıkestendirý júıeleri ornatylǵan. Tekserýdiń keıbir rásimderi úzdiksiz rejımge aýystyryldy: qajetti parametrler avtokólikter qozǵalysy kezinde tikeleı tirkelip, aqparattyq júıelerge avtomatty túrde jiberiledi.
Infraqurylymdy keńeıtý jáne baqylaýdy avtomattandyrý esebinen avtomobıl pýnktteriniń jıyntyq ótkizý qabileti jylyna shamamen 2 mln-nan 5 mln-ǵa deıin artty. Sonymen qatar júk kólikterin rásimdeý ýaqyty 9 saǵattan 30 mınýtqa deıin qysqardy.
Ótkizý pýnktteriniń múmkindikterin keńeıtý kólik aǵynynyń turaqty ósýine múmkindik berdi. Eger 2022 jyly EAEO-nyń syrtqy shekarasyndaǵy avtomobıl ótkizý pýnktteri arqyly 640 myńǵa jýyq kólik ótse, 2023 jyly olardyń sany 1 mln-nan asty, 2024 jyly 1,4 mln-ǵa jetti, al 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha — 1,7 mln. Osylaısha, úsh jyl ishinde ótken avtokólik sany 2,6 eseden astam ósti. Ósim 2026 jyly da jalǵasyp jatyr: 8 aıda ótkizý pýnktteri arqyly 1,3 mln-ǵa jýyq kólik ótti, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 19,3%-ǵa artyq.
Tsıfrlyq sheshimder kedendik resimdeý ýaqytyn 11 saǵattan 3,5 saǵatqa deıin qysqartty
Infraqurylymdy jańartýmen qatar Memlekettik kirister komıteti shekaradan ótý protsesterin tsıfrlandyrý jumystaryn da júrgizýde.
KEDEN aqparattyq júıesinde aldyn ala habarlaý, kedendik tranzıt, deklaratsııalaý jáne taýarlardy ótkizý avtomattandyrylǵan. Táýekelder bolmaǵan jaǵdaıda deklaratsııany shyǵarý týraly sheshimdi júıe avtomatty túrde ózi qabyldaıdy.
Tsıfrlyq sheshimderdi engizýdiń nátıjesinde kedendik resimdeýdiń ortasha ýaqyty 2024 jylǵy 11 saǵattan 2026 jyly 3 saǵat 30 mınýtqa deıin qysqardy.
CarGoRuqsat elektrondyq kezek júıesi tasymaldaýshylarǵa shekaradan ótý ýaqytyn aldyn ala brondaýǵa jáne kólik aǵyndaryn tarqatýǵa múmkindik beredi. Búgingi tańda ol arqyly 4,5 mln-nan astam brondaý rásimdeldi.
Sondaı-aq halyqaralyq avtomobıl tasymalyna sheteldik ruqsat blankilerin berý protsesi tsıfrlandyryldy, júkterdi tsıfrlyq súıemeldeýdi jáne tasymaldaýshylar men memlekettik organdar arasynda derekter almasýdy qamtamasyz etetin Smart Cargo júıesi damyp jatyr.
Integratsııalanǵan baqylaý júıesi kameralardan, ınspektsııalyq-tekserý keshenderinen, salmaq-gabarıtti jáne radıatsııalyq jabdyqtardan kelip túsetin málimetterdi biriktiredi. Osynyń esebinen kólik quralynyń kirgennen shyqqanǵa deıingi biryńǵaı tsıfrlyq baǵyty qalyptastyrylady.
Avtomattandyrý temirjolda da engizilýde. Qytaı — Qazaqstan — Ortalyq Azııa baǵyty boıynsha tranzıttik deklaratsııalardy avtomatty túrde basyp shyǵarý tetigi júzege asyrylyp jatyr. Eger buryn bir konteınerlik poıyzdyń rásimdeý ýaqyty shamamen 3 saǵatty alsa, avtomattandyrylǵan shyǵarylym engizilgennen keıin bul ýaqyt 30 mınýtqa deıin qysqardy.
8 aıda Qazaqstan arqyly tranzıttik tasymal kólemi 19%-ǵa artty
Ótkizý pýnktterin damytý Qazaqstan arqyly tranzıttik tasymaldar kóleminiń ulǵaıýymen qatar júredi. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha 1,4 mln tranzıttik deklaratsııa rásimdeldi. Bul 2024 jylmen salystyrǵanda 8,6%-ǵa artyq. Kedendik shekaradan ótken júkterdiń jalpy salmaǵy 2024 jylǵy 20,3 mln tonnadan 2025 jyly 23,1 mln tonnaǵa deıin ósti.
2026 jyldyń 8 aıynda 1,1 mln tranzıttik deklaratsııa resimdeldi. Ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda kórsetkish 19%-ǵa ósti.
Negizgi baǵyt Qytaıdan tranzıt bolyp qala beredi. Osy jyldyń 8 aıynda Qytaıdan Qazaqstan arqyly 814,5 myń deklaratsııa rásimdeldi. Ótken jyldyń sáıkes kezeńinde bul kórsetkish 655,3 myńdy quraǵan.
Júk tasymalyn odan ári jedeldetý úshin «jasyl dáliz» qaǵıdaty engizilýde. Zamanaýı tekserý jáne ólsheý jabdyqtary biryńǵaı avtomattandyrylǵan baqylaý protsesine biriktiriledi, aldyn ala habarlaý jáne «bir tereze» qaǵıdaty qoldanylady.
Kelesi kezeń-júkterdi resimdeý kezinde seriktes elderdiń eksporttyq jáne tranzıttik deklaratsııalarynyń derekterin avtomatty paıdalanýdy kózdeıtin «kedergisiz tranzıt» jobasy bolmaq.
Ótkizý pýnktterinde servıstik jáne telekommýnıkatsııalyq ınfraqurylym damyp jatyr
Avtomobılmen júk tasymaldaýshylar úshin jaǵdaı jasaýǵa erekshe kóńil bólinýde.
Qazaq–Qytaı ýchaskesinde kólik-logıstıkalyq ortalyqtar, ýaqytsha saqtaý qoımalary men avtohabtar jumys isteıdi. Júk kólikterine arnalǵan kútý aımaqtary men turaqtar ótkizý pýnktterinen tys jerlerge ornalastyrylýda. Bul kirme joldarǵa túsetin júktemeni azaıtyp, shekaralyq nysandardyń ózin jeńildetýge múmkindik beredi.
Bir mezgilde telekommýnıkatsııalyq ınfraqurylym jańǵyrtylýda. Jańartylatyn keden beketterinde baılanys arnalarynyń ótkizý qabileti 165 Mbıt/s-ke deıin ulǵaıtyldy. 13 ótkizý pýnktinde shekara mańyndaǵy nysandarda elektrondyq servısterge qoljetimdilikti qamtamasyz etetin spýtnıktik baılanys paıdalanylady.
Іrgeles memlekettermen jumysty úılestirý boıynsha da sharalar júrgizilýde. «Nur Joly — Qorǵas» baǵytynda táýlik boıy jumys isteý rejımi engizilgen. Qytaı tarapymen kólikti táýliktik qabyldaýdy ulǵaıtý jáne ınspektsııalyq-tekserý keshenderiniń nátıjelerin ózara paıdalaný jóninde ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizildi.
Qazaq — Ózbek shekarasynda júktemege baılanysty kólik aǵyndary ótkizý pýnktteri arasynda qaıta bólinedi, aýysymdar kúsheıtiledi jáne qabyldanatyn júk kóliginiń sany artady.
EAEO ishki shekaralaryndaǵy ótkizý pýnktterin jańǵyrtý 2030 jylǵa deıin aıaqtalady
Baǵdarlamanyń kelesi kezeńi EAEO ishki shekaralaryndaǵy avtomobıl ótkizý pýnktterin jańartýmen baılanysty.
Shekara mańyndaǵy aýmaqtardy damytý jónindegi Jol kartasyna sáıkes 2030 jylǵa deıin Reseı jáne Qyrǵyzstan shekaralaryndaǵy avtomobıl ótkizý pýnktterin kezeń-kezeńimen rekonstrýktsııalaý kózdelgen.
Jumys ınfraqurylymdy keńeıtýge, ótkizý qabiletin odan ári arttyrýǵa, baqylaýdy avtomattandyrýǵa jáne rásimderdi tsıfrlyq formatqa aýystyrýǵa baǵyttalatyn bolady.
Qabyldanyp jatqan sharalar kesheni tranzıttik jáne syrtqy saýda tasymaldarynyń odan ári ósýin qamtamasyz etýge, kóliktiń toqtap qalýyn jáne bıznestiń logıstıkalyq shyǵyndaryn qysqartýǵa, sondaı-aq Qazaqstan aýmaǵy arqyly júkterdiń ótý jyldamdyǵy men boljamdylyǵyn arttyrýǵa tıis.
Eske salaıyq, buǵan deıin 37 ótkizý pýnkti jańǵyrtylyp, shekaradan ótý ýaqyty qysqaratynyn jazǵanbyz.
