Shekara ınfraqurlymyna bólingen mıllıardtar nege baıaý ıgerilip jatyr
ASTANA. KAZINFORM – Memleket sońǵy jyldary shekara ınfraqurylymyn jańǵyrtýǵa basymdyq bere bastady. Bul kezdeısoq sheshim emes. Qazaqstan arqyly ótetin tranzıttik júk kólemi ósip keledi, Qytaı men Eýropany baılanystyratyn baǵyttardyń mańyzy artyp jatyr. «Orta dáliz» jobasy arqyly tranzıt habyna aınalý týraly órshil maqsat taǵy bar. Ásirese ótkizý beketteriniń jumys qabiletin arttyrý, kedendik rásimderdi jedeldetý jáne tsıfrlandyrý mańyzdy mindetterdiń birine aınaldy. Alaıda Qarjy mınıstrliginiń 2026 jyldyń alǵashqy bes aıyndaǵy qorytyndy týraly qujattarynda bólingen qarajat pen onyń naqty ıgerilýi arasynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyq bar ekeni baıqalady.
Bıýdjettik ınvestıtsııalardyń atqarylýy týraly esepke súıensek, respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrylatyn damý baǵdarlamalary men ınvestıtsııalyq jobalarǵa 37,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Sonyń ishinde esepti kezeńde tólengen qarajat kólemi 2,03 mlrd teńge ǵana bolǵan. Atqarylý deńgeıi – 36,4 paıyz.
Onyń ishinde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik shekarasyndaǵy ótkizý beketterin jańǵyrtý jáne tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý jobasy kesheýildep jatyr. Bul maqsatqa 2026 jyly 28,4 mlrd teńge bólingen. Basqasha aıtqanda, barlyq ınvestıtsııalyq baǵdarlamalardyń shamamen tórtten úsh bóligi osy baǵytqa tıesili.
Joba Qazaqstannyń halyqaralyq kólik dálizderindegi rólin kúsheıtýge baǵyttalǵan. Onyń aıasynda ótkizý beketteriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy jańartylyp, baqylaý rásimderi tsıfrlandyrylyp, Memlekettik kirister komıtetiniń ınfraqurylymy jetildirilýge tıis.
Alaıda Qarjymın qujaty jobanyń oryndalý qarqyny ázirge jospardan keıin qalyp otyrǵanyn kórsetedi. Esepti kezeńge arnalǵan tólem jospary 5,47 mlrd teńge bolǵanymen, naqty tólengen qarajat 1,93 mlrd teńge bolǵan. Sonyń saldarynan atqarylý deńgeıi nebári 35,3 paıyz bolyp otyr.
Bul memleket qarjy bólip qoıǵan jobalar kútken qarqynmen júrip jatqan joq degen sóz. Ádette mundaı jaǵdaı jobalaý jumystarynyń keshigýimen, merdigerlerdi anyqtaý rásimderimen, qurylys-montaj jumystarynyń merzimimen nemese kelisimsharttyq rásimdermen baılanysty bolýy múmkin. Qujatta naqty sebepter kórsetilmegen. Alaıda qarjy ıgerý dınamıkasy josparlanǵan kórsetkishterge qol jetkizý úshin jyldyń ekinshi jartysynda qarqyn edáýir kúsheıýi qajet bolatyny aıqyn.
Ótkizý beketterin jańǵyrtý jobasynyń negizgi bóligi syrtqy qaryz kózderi arqyly qarjylandyrylady. Bul baǵytqa 28,07 mlrd teńge qarastyrylǵan. Alaıda munda da atqarylý deńgeıi 35,3 paıyz shamasynda qalyp otyr.
Investıtsııalyq jobalardyń qarqyny baıaý bolǵanyna qaramastan, memleket óziniń jospardaǵy mindettemelerin ýaqytynda oryndap otyr. 1 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha úkimettik boryshqa qyzmet kórsetý (paıyz tóleý, kýpondyq tólemder, komıssııalar, qaryzǵa baılanysty ózge shyǵyndar) boıynsha tólemder tolyq kólemde oryndalǵan. Bul baǵytqa 3,47 trln teńgeden astam qarjy qarastyrylǵan jáne josparlanǵan tólemder 100 paıyz oryndalǵan. Al úkimettik boryshty óteýge (negizgi qaryz somasyn qaıtarý) 4,12 trln teńgeden astam qarjy baǵyttalǵan.
Óńirlerge beriletin sýbventsııalar da bıýdjet shyǵystarynyń eń iri baptarynyń biri bolyp qalyp otyr. 2026 jyly bul maqsatqa 5,17 trln teńgeden astam qarjy kózdelgen. Memleket bul tólemdi de 100 paıyz oryndaǵan.
Qujattardan Prezıdent bastamalaryn qarjylandyrýǵa arnalǵan rezervke 184,2 mlrd teńge men Úkimet rezerviniń birqatar baǵyttary boıynsha da qarajat ıgerý bastalmaǵanyn kóremiz. Olardyń qatarynda tótenshe jaǵdaılarǵa arnalǵan rezervter men ózge de arnaıy qorlar bar.
Qazaqstan halyqaralyq qarjy uıymdaryndaǵy qatysýyn jalǵastyryp keledi. Halyqaralyq qarjy uıymdarynyń aktsııalaryn satyp alýǵa arnalǵan baǵdarlama boıynsha qarjynyń ıgerilý deńgeıi 100 paıyz bolǵan. Bul memlekettiń halyqaralyq qarjy ınstıtýttaryndaǵy úlesin saqtap qalýǵa múddeli ekenin ańǵartady.
Sonymen, memlekettik ınvestıtsııalyq saıasattaǵy basty basymdyqtardyń biri – shekara ınfraqurylymyn jańǵyrtý. Bıyl osy maqsatqa 28,4 mlrd teńge bólingen. Áńgime Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik shekarasyndaǵy ótkizý beketterin jáne Memlekettik kirister komıtetiniń Bas dıspetcherlik basqarmasyn jańǵyrtý men tehnıkalyq jaraqtandyrý týraly bolyp otyr. Qarjy mınıstrliginiń 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan damý josparyna sáıkes, 2024 jyly EAEO kedendik shekarasyndaǵy tórt avtokólik ótkizý beketi paıdalanýǵa berilgen. 2025 jyly taǵy bes beketti jańǵyrtý qolǵa alynǵan. Joba Qytaıdyń jeńildetilgen nesıesi men respýblıkalyq bıýdjet esebinen qarjylandyrylyp otyr. 2025 jyly oǵan 35,2 mlrd teńge, bıyl 28,4 mlrd teńge qarastyrylǵan.
Aıta ketý kerek, maýsym ortasyna qaraı Qazaqstan-Reseı shekarasyndaǵy «Qosaq» (Pavlodar oblysy) ótkizý pýnktinde júk kólikteriniń keptelisi tirkelgen.
Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń málimetinshe jaǵdaı jemis-jıdek pen kókónis ónimderin tasymaldaýdyń maýsymdyq artýyna baılanysty týyndap otyr.
- Pavlodar oblysynda «Sharbaqty» jáne «Úrlitóbe» halyqaralyq ótkizý pýnkteri de jumys isteıtinin eske salamyz. Soltústik Qazaqstan oblysynda «Jańa Jol», «Qaraqoǵa» jáne «Qyzyl Jar» ótkizý pýnktteri jumys isteıdi.
Budan bólek, shekaradan ótý ýaqyty men ornyn aldyn ala josparlaýǵa múmkindik beretin elektrondyq kezek júıesi jumys isteıdi. Bul ótkizý pýnktine túsetin júktemeni azaıtýǵa septigin tıgizedi jáne tasymaldaýshylar úshin protsestiń aldyn ala boljamdy bolýyn qamtamasyz etedi, - delingen habarlamada.
Kólik mınıstrligi 55 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtýdy maqsat etip otyr. Ol úshin tranzıttik dálizderdi damytý, kólik ınfraqurylymyn jańǵyrtý jáne Qazaqstannyń Eýrazııadaǵy jetekshi tranzıttik hab retindegi rólin nyǵaıtý úshin strategııalyq mańyzy bar jobalardy súıemeldeý jumystaryn jandandyrý josparlanǵan.
Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń málimetine súıensek, bıyl shekaradan 300 tonnadan astam janarmaı zańsyz ótkizilmek bolǵan. Naqtyraq aıtsaq, 2026 jyldyń basynan beri ótkizý beketterinde janar-jaǵarmaı materıaldaryn zańsyz alyp ótýdiń 2400-den astam faktisi anyqtalǵan.
