Shattanýda Jazıranyń aýyly, toı toılaýda búkil qazaq qaýymy- OQO

«Qýanyshty bólisseń kóbeıedi» degen nıetpen dereý saıypqyranymyzdyń týyp-ósken jeri - Arys qalasy, Maqtaly aýylyna tartyp kettik. Jazıranyń úıin tabý esh qıynǵa soqpady. Aýylǵa jaqyndaı bergenimizde kishkentaı oıyn balasynan «Jazırany tanısyń ba? Úıi qaıda?» dep surap edik, «árıne, tanımyn, aǵa!» dep jón siltep jiberdi. Kósheni sál shatastyryp turǵanymyzda kóleńkede áńgimelesip otyrǵan eki jigit «chempıonymyzdyń úıi mekteptiń dál qasynda. Biz aýyldasymyzdyń jeńisin toılap otyrmyz» dedi. Bizdi turǵyndardyń sergektigi, sportqa qumarlyǵy súısindirdi.

Ábdirahman Qudaıqulov aǵamyzdyń shańyraǵyna bas suqqanymyzda kishigirim toıdyń ústinen tústik. Arys qalasynyń ákimi Seıit Ertaı, osyndaǵy atqaminer azamattar júrekjardy lebizderin bildirip, batyr qyzdy dúnıege ákelgen ata-anany shyn júrekten quttyqtady. Biz de dereý iske kirisip, Ábdirahman aǵadan keshegi jeńisten keıingi kóńil-kúıi, Jazıranyń balalyq shaǵy týraly syr sýyrtpaqtadyq.

- Olımpıadany tikeleı efırde tamashaladyq. Kórshilerim, aǵaıyndarym kelip, qoldaý kórsetti. Qyzymnyń jeńiske jetken kezindegi qýanǵanymdy sózben aıtyp jetkize almaımyn. Qatty tolqydym. Qobaljydym. Al, anasy ýaıymdap, bir orynda otyrmaı, úıge kirip-shyǵyp júrdi. Qytaı qyzǵa tańqaldym. Basyna ziltemir túsip ketse de, myńq etpedi. Basty tilegimiz «qyzymyz jaraqat alyp qalmaı, júldege ilinse» boldy. Shýlap, bir-birimizdi quttyqtap jatqanymyzda telefonym shyryldady. Túsiniksizdeý sandary kóp nómir eken. Alsam - Jazıra! «Kóke, kórgen shyǵarsyzdar, bári jaqsy. Elge sálem aıtyńyz. Jýa berińizder!» dedi. Jubaıym 8 qursaq kóterdi. Tuńǵysh ulym taǵdyrdyń jazýymen ómirden erte ozdy. Odan keıin ómirge 7 qyz keldi. Kenjem - Jazıra. Ol erekshe qyz bolyp ósti. Kishkentaı kezinde úı jaqta er balalarmen asyq, fýtbol oınaıtyn. Sportty jaqsy kórdi. Birde úıge tanys apaıymyz kelip tur. Qasynda nemeresi bar. Kele sala «senderdiń balalaryń meniń nemeremniń asyǵyn tartyp alyp qoıypty. Qaıtarsyn!» deıdi. Biz ań-tańbyz. «Apa, meniń qyzym bar. Ol qalaı tartyp alady? Qatelestińiz-aý» desek, ol kisi shynymen ashýlanyp tur. Sol kezde úıden Jazıra atyp shyǵyp, «Men asyqty tartyp alǵan joqpyn, utyp aldym. Al, adal utyp alǵan nársemdi eshkimge bermeımin!» dep tur (Kúldi). Esesin jibermeıtin ójet qyz bolyp ósti. Úı jaqtaǵy №372 bastaýysh mektepte úshinshi synypta oqyp júrgeninde dene shynyqtyrý páninen beretin bapkeri Dúısebek Qurmanov qyzymdy aýyr atletıka úıirmesine qatystyrýymdy surady. Shyny kerek, men de, anasy da qarsy boldyq. Degenmen, úsh kún baryp kórsin, unasa jalǵastyrsyn degen oıymdy jetkizdim. Sóıtip, Jazıranyń úlken sporttaǵy joly bastaldy. Jasóspirimder, jastar, eresekter arasynda el týyn san márte kókte jelbiretti. Bula kúshi óz atasy Japparqul men naǵashysy Ámetbek atadan darydy dep oılaımyn. Ol kisiler de qarýly, qaıratty azamattar bolǵan. Qyzym tapqan tabysyn otbasy ıgiligine jumsaıdy. Ótken jyly kóligim bar dep qarsy bolǵanyma qaramastan maǵan jańa avtokólik áperdi. Bizge, ıaǵnı ata-anasyna kómektesip turady. Jazıramnyń bizdiń áýlettiń ǵana emes, Qazaq eliniń batyr qyzyna aınalǵanyna qýanyshtymyn. Deni saý bolsyn, - dedi júzi meıirimge tolǵan áke.

Jazıranyń úıindegi týǵan-týystarynyń bári de keremet qýanysh qushaǵynda. Inileri men sińlileri chempıon ápkesiniń medaldaryn taǵyp, shattanyp júr. Medaldary men júldeleri, dıplomdaryn tolyq sanap úlgere almadyq. Óte kóp. «Alma aǵashynan alysqa uzamaıdy» demekshi, Jazıranyń sport juldyzyna aınalýyna ata-anasynyń úlesi aıryqsha eken. 43 jyldaı temirjol salasynda eńbek etken Ábdirahman aǵa jas kezinde fýtboldy jaqsy oınapty. Bizdi tań qaldyrǵany, oqýshy kezinde keı sátte Jazırany óz anasy da jattyqtyrypty. Ol týraly tolaǵaı qyzdyń anasy Kúlaıhan Qudaıqulova «Jazırashymnyń erekshe qyz bolatynyn bosanǵan kezimnen bildim. Ol 1 keli 300 gramm salmaqpen shala týyldy. Dárigerler «myna qyz jurtshylyqty tańqaldyratyn myqty adam bolady» dedi. Aıtqandary keldi. Keıde Jazıra birdeńege renjise bapker Dúısebek aǵaıdy tyńdamaı, jattyǵýlardy oryndamaı, qyrsyqtyq tanytatyn. Aǵaıymyz jyly sózin aıtyp, báıek bolatyn. Birde aǵaıǵa maǵan jattyǵýlardy jazyp berińiz, sizdi tyńdamaǵan kezde ózim jasataıyn dedim. Ol kisi qýana kelisti. Qaǵazǵa jazylǵan jattyǵýlardy qaıtalatyp, bapker bolyp ta kete jazdadym» deıdi kúlimsirep.

Ápkesi Elmıra Qudaıqulova kishkentaı kezinde Jazıraǵa ózi qaraǵanyn, onyń sabyrly, jylaýyq bolmaı óskenin aıtsa, jezdesi Álıhan Syrlybaev baldyzynyń ázilge usta ári óte qaıyrymdy ekenine toqtaldy.

- Bir jarystan kelgen sátinde Jazıraǵa «meniń salmaǵym qansha ekenin» anyqtap bershi dep ázildedim. Ol meni bir-eki ret joǵary kóterip kórdi de, «jezde, siz 74 kelisiz ǵoı» dep dál tapty. Tańqaldym. Shetelden kelgen saıyn baýyrlaryna, ini-sińlilerine syılyq ákelýdi umytqan emes. Qoly ashyq. Kómektesip turady. Maǵan Perýden myna kepkany ákelip bergen. Úsh jyl boldy, áli jap-jańa qalpy. Dostarym «seniń baldyzyń saǵan máńgi tozbaıtyn qalpaq áperipti ǵoı» dep ázildeıdi. Jazıra birneshe jyl buryn marqum bolyp ketken bajamyzdyń qyzy, jıen sińlisi Álfııany óte jaqsy kóredi. Sol qyzdyń em-domyna kómektesip, qymbat dári-dármekterin áperip júr. Júregi keń. Jeńisine bárimiz sheksiz qýandyq, - deıdi ol.

Jazıra asyr salyp oınaǵan kóshelerdi aralap, ol 4-synypqa deıin oqyǵan №372 bastaýysh mektebine bas suqtyq. Mektep dırektory Tájigúl Esilbekova men orynbasary Álibek Qazybekov oqýshylar dúldúl ápkelerimen kezdesýge daıyndalyp jatqanyn jetkizdi. Olar Jazıra aýyr atletıkamen tuńǵysh ret jattyqqan osy mekteptegi keń májilis zaly men álemge áıgili sportshy oqyǵan synyptardy aralatty. Olımpıada júldegeriniń synyp jetekshisi, qazirgi zeınetker Sábıra Meıirbekova «Jazıra tik minezdi edi. Aıtqanynan qaıtpaıtyn. Sabaq úlgerimi de táýir boldy. Orynsyz tártip buzyp, erkelik tanytqan emes. Eń bastysy, aldyna maqsat qoıa biletin. Keıin ol S.Adambekov atyndaǵy mektepte jáne Shymkenttegi Y.Altynsarın atyndaǵy №65 mektep-gımnazııasynda bilim aldy. Jeńisine búkil aýyl bolyp qýandyq. Osy mektep tabaldyryǵyn attap, partada otyrǵan sáti áli esimizde. Qyzymyzǵa «Bárekeldi!» deımiz. Alla til-kózden saqtasyn» dedi.

Ár uly istiń bastaýynda bir adam turatyny belgili. Mine, «tulpardy qulyn kezinen tanyp» Jazırany úlken sportqa úkilep qosqan alǵashqy bapkeri - Dúısebek Qurmanov. Jetpisten asqan aqsaqal qońyrqaı ǵana tirshilik keship júr eken. Úıine kirip, áńgime tıegin aǵyttyq. Sózderinen shákirtiniń jeńisine qatty qýanǵany, tolqyǵany ańǵarylyp tur.

- Dene shynyqtyrý páninen sabaq berip júrip baıqaǵanym, úshinshi synyptaǵy kishkentaı qyz jyldam ári epti eken. Jeńil qozǵalady, bıik sekiredi. Qaıratty. Endi sol jyldamdyqty kúshke aınaldyrsa, myqty sportshy shyǵaryna sendim. Dereý ata-anasyna jolyǵyp, Jazırany úıirmege jiberýin suradym. «Osy qyz senderdiń attaryńdy álemge tanytady. Qoldaý kórsetińder» dedim. Sóıtip №372 mektepte jattyǵýdy bastap kettik. Ózge de oqýshylar boldy. Keıin mektepte múmkindik bolmaǵandyqtan jattyǵýdy Jazıranyń úıinde jalǵastyrdyq. Sońynda óz úıimniń qonaq bólmesin jattyǵý zalyna aınaldyryp, shákirtterimdi shyńdadym. Jazıra alǵashqy jarysqa qatysqan kezden-aq oblystaǵy bapkerlerdiń kózine tústi. Shymkentke shaqyryldy. Batamdy berip, Rashıd Tólegenovke tapsyrdym. Ol Jazıraǵa aǵasyndaı qamqorlyq tanytyp, óz úıine ornalastyrdy. Qyzymyz Sıngapýrdegi jasóspirimder arasyndaǵy Olımpıada oıyndarynda chempıon atanǵanda tóbem kókke jetkendeı boldy. Almaty men Hıýstondaǵy álem chempıonattarynda kúmis júlde aldy. Eńbekqor ári talantty sportshy. Bul jeńisine áýeli Alla, sosyn ata-anasy, barsha bapkerleri jáne eń bastysy, eldiń aq tilegi sebep boldy dep oılaımyn, - deıdi QR eńbek sińirgen jattyqtyrýshy Dúısebek aqsaqal.

Iá, toǵyz joldyń toraby Arystan shyǵyp, álemge tanylǵan Jazıra tarıhta týǵan jeriniń atyn altyn áriptermen jazdy. Áli talaı belesterdi baǵyndyratynyna da senemiz. Búginde Arys qalasynda aýyr atletıka úıirmesi jumys istep tur. Jazıranyń jeńisinen keıin sol jattyǵý zaly shákirtke tolatynyn da kóńil sezedi. Másele, sol talanttardy taba bilýde.

Biz barǵanymyzda Ábdirahman aǵanyń úıinde qoı soıylyp, qýyrdaq daıyndalyp jatty. Qutty bolsyn aıtyp kelip-ketip jatqan jandarda esep joq. Aǵamyzdyń telefony da tynym tapqan joq. Eldiń qýanatyndaı, shattanatyndaı jóni bar. Sebebi, Jazıranyń jeńisi - tutas qazaqtyń jeńisi!

Bilikti bapkerler men sport mektepteriniń basshylaryn aýyldarǵa jiberý kerek. Sebebi, ol jaqta talaı Bekzattar men Jazıralar júr. Tek tap basyp, tanı bil!

Qazaqtyń kúmis alqasy

Altynnan qymbat biz úshin,

Jazıra, seniń kúmisiń.

Olımptiń shyqqan tórine,

Qazaqtyń tuńǵysh qyzysyń.

Tóbemdi kókke tirediń,

Jazırash, netken iri ediń.

Aqtadyń eldiń senimin,

Armanyn, úmit-tilegin.

Qazaqtyń namys, arysyń,

Týyldyń eldiń baǵy úshin.

Qalqyǵan aspan tórinde,

Jaınaǵan jaryq Aıysyń.

Maqtandy búgin Arysyń,

Ózińdeı qyzy bary úshin.

Shattandy shalqyp týǵan el,

Aǵaıyn, baýyr-tanysyń.

Tolaǵaı arý ardaqty,

Kótergen zildeı salmaqty.

Ózińdeı álem tanyǵan,

Qazaqta qyzdar bolmapty.

Rıonyń kúmis alqasy,

Moınyńa búgin taǵyldy.

Tokıo seni kútedi,

Altyn bop ashar baǵyńdy.

Myńjasar Dármenov, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, Arys qalasy.