«Shanshar» teatrynyń ártisi Júsip Aqshora: Іship alǵan adamnyń rólin qınalmaı oryndaımyn

- Júsip Temiráliuly, jalpy, óner salasyna qalaı keldińiz?

- 1978 jyly Jetisaı qalasyndaǵy Mádenı aǵartý tehnıkýmyna oqýǵa tústim. Tehnıkýmda oqyp júrgen kezimizde Muhtar Shahanov stýdenttermen kezdesýge keldi. Sodan Dımash degen apaıym maǵan «óleń oqısyń» - dedi. Men birden bas tarttym. Sebebi, oǵan deıin úlken sahnaǵa bir ret bolsa da shyǵyp kórmegenmin. Alaıda, apaıym alǵan betinen qaıtpady. Sóıtip Muhtar aǵamyzdyń «Ǵumyr» degen óleńin oqydym. Qalaı oqyǵanymdy ózim de bilmeımin. Sahnada turǵan kezimde qoldarym qarysyp qaldy. Ertesine atalǵan kezdesý Qurmanbek Jandarbekov atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatrynda jalǵasyn tapty. Bul óleńdi teatrda da oqýǵa týra keldi. Ony Muhtar Shahanovtyń ózi aıtypty. Osy kúnnen keıin stýdent bolyp júrip, teatrǵa jumysqa kirip kettim. Mine, óner jolyn osylaısha ázil-syqaqtan emes, drama teatrdan bastadym.

- Ýálıbek Ábdiraıymov ekeýińiz osydan jıyrma jyl buryn «Shanshar» teatryn ashtyńyzdar. Bul teatr qalaı quryldy?

- Jetisaıdaǵy oqýymdy bitirgennen keıin óz aýylyma (Otyrar aýdany, Kóksaraı aýyly) kelip, mádenıet úıiniń meńgerýshisi bolyp jumys istedim. Sol jerde jyl saıyn aýdandyq kórkem ónerpazdar ujymdarynyń baıqaýyna qatysyp júrdik. Ýálıbek saıysta ádilqazy bolyp otyratyn. Ol kezde Ýákeń aýdandyq Mádenıet úıiniń dırektory edi. Sodan meni óziniń «Otyrardyń tamashasy» atty ázil-syqaq teatryna shaqyrdy. Arasy otyz shaqyrym jerge eki jyldaı qatynap, sonda jumys istep júrdim. Keıinnen meni aýdandyq mádenıet úıine aýystyryp aldy. Sodan ekeýmiz Shardara, Báıdibek, Sozaq, Otyrar osy tórt aýdandy aralap, ázilderimizdi qoıyp júrdik. Odan bólek qoıshylarǵa kontsert qoıýǵa shyǵamyz. Osylaı bes jyl júrdik. Sóıtip, oblystyq saıysqa qatysa bastadyq. Onda úsh jyl qatarynan birinshi oryn aldyq. Keıinnen ózimiz teatr ashaıyq dep sheship, onyń atyn «Shanshar» dep qoıdyq. Oblystyq telearnadan úsh ret efırge shyqtyq.  Sodan bastalyp ketti.

- Sizge qandaı róldi oınaý ońaı jáne qaı róldi unatpaısyz?

- Іship alǵan adamnyń rólin qınalmaı oryndaımyn. Rahat qoı. Belgili tártip joq. Qısalańdap júre beresiń. Negizinde, onyń da qıynshylyǵy bar. Biraq maǵan ońaı. Al janyma jaqyn emes obraz jaıly aıtsam, áıeldiń keıpine kirgendi unatpaımyn. Anyq oınaý kerek bolsa, amal joq oınaımyn ǵoı. Bir ret ekiqabat áıeldiń rólin somdaǵanmyn.

- Sahnada Ýálıbek Ábdiraıymov ekeýińiz bir-birińizdi tolyqtyryp turasyzdar. Shynyńyzdy aıtyńyzshy, óner jolynda Ýákeń kezdespegende osyndaı jetistikterge jete alar ma edińiz?

- Ýálıbek bolmaǵanda osy kúnge jetpes edim. «Armanshyl adam qııaldap júrgende, táýekelshil adam joldan ótedi de, ketedi» degendeı, Ýálıbek -táýekelshil.  Al men - qııalshylmyn. Osy sózimnen-aq kóp nárseni ańǵarýǵa bolady...

- Ázildi qalaı tabasyzdar?

- Halyqtyń arasynan obraz jınap júremiz. Áziline qarap, zamanyna baǵa berýge bolady. Sondyqtan boıamasyz ómirden sóılegimiz keledi. Biz qoǵamdaǵy qarapaıym adamdardyń kóre almaı turǵan kúlkili jaıttardy baıqap qoıýymyz kerek. Keıin sony qııalmen sýrettep, sahnaǵa alyp shyǵamyz. ıAǵnı, bizdiń qarýymyz - qııal. Sondyqtan qııalymyzdy joǵaltyp almaýǵa tyrysamyz. Kóbinese, bizde ázildi Ýálıbek pen Ǵalymjan Qapparov jazady. Keı-kezderi kórshi ózbek aǵaıyndardan da alyp jatamyz. Alaıda, ony ózimizge laıyqty etip ózgertip alamyz.

 

- Qazirgi halyqty kúldirý ońaı ma? Jalpy, búginginiń ázil-syqaq teatrlaryna kóńilińiz tola ma?

- Moıyndaý kerek, búgingi kúnde biz kórermenderdi ertip jatqan joqpyz, olarǵa erip jatyrmyz. Solardyń yńǵaıyna berilýdemiz. Bul durys emes. Búgingi kúnde astarly oı, salmaǵy bar ázilder az. Qazirgi halyq astarly ázilińdi emes, tikeleı ázilińdi tyńdaǵysy keledi. Biz oǵan jol bermeýimiz qajet. Teatrlar jaıyna kelsem, «alýan-alýan júırik bar, áline qaraı shabatyn» dep aıtyp ketkendeı árqaısysy qoldarynan kelgenderin jasap júr. Arasynda talanttylary kóp. Men solardyń ishinde Nurjan Tólendıevti erekshe atap óter edim. Nurjan jan-jaqty. Óte izdenimpaz. Kerek obrazdardy jaqsy tabady. Ázil-syqaq teatr salasynda ósip kele jatqan býynnyń odan alary kóp.

- Akterlik jalaqyńyz sizdi qanaǵattandyra ma? Álde, qosymsha tabysyńyz bar ma?

- Qanaǵattandyrady ǵoı. Ýálıbek bárimizge kómegin berip jatyr. Biraq, aqsha degen qansha kóp tapsań da jetpeıdi. Eń aldymen adamǵa qanaǵat kerek eken. «Shanshardan» bólek, «Ázil-syqaq» teatrynda isteımin. Kınoǵa túsip, telearnaǵa shyǵyp jatamyz. Toıǵa da baramyz. Aıtar edim, barlyq oıdy aqshamen baılanystyryp qoıýǵa bolmaıdy. Bizdi erekshe mahabbatpen jaratqan Allamyzdy tanýdy umytyp ketpeýimiz qajet. Ózimizge aqyl jetpeı jatsa da, bireýge aıtýǵa qumarmyz ǵoı. Degenmen, qysqa ómirde rýhanı dúnıemizdi barynsha keńeıte tússek, nur ústine nur bolar edi.

- Biz sizdi tek sahnadan ǵana tanımyz. Al ómirde qandaısyz? Máselen, qoǵamdyq kólikterde kóp júresiz. Jaıaý júretinińizdi de jurt jaqsy biledi. Álde, osylaı júrgen ózińizge unaı ma?

- Kólikti jaqsy júrgize almaımyn. Onyń ústine jaıaý júrgen densaýlyǵyma da paıdaly. Kóshe kezip, jaıaý júrgen sátte oıyńa kóp nárse keledi. Qııalyń oıanady. Adam týǵanda jáne ólgende teńeledi, eki ortada ártúrli dárejede bolady. Biraq adamnyń adamnan artyqshylyǵy joq qoı. Sol sebepti qarapaıym halyqtyń biri retinde júrgim keledi. Al jurt meni qoǵamdyq kólikten kórip qalyp, «jaıaý júrsiz ǵoı» dep jatady. Men bolsam, «jaıaý emes, avtobýspen júrmin» deımin. Negizinde meniń júzime qarasa, jaıaý júrgenge bola beretin sııaqty. Al endi Ýálıbek pen bizdegi Nurjandy aıta almaımyn... (kúldi). Negizi úıde «Toyota Camry» - 25 avtokóligimiz bar. Biraq, ol balalardan artylmaıdy.

- Balalar demekshi, otbasyńyz jaıly aıta otyrsańyz.

- Úsh ulym, bir qyzym, bir áıelim bar. Úlken ulym Malaızııada sáýletshi mamandyǵy boıynsha bilim alyp keldi. Ekinshi ulym úılengen. Qyzym joǵary oqý ornynda, al kenjemiz bıyl 10 synypty bitiredi. Áıelim úı sharýasynda. Balalardyń tárbıesimen aınalysady. Ózim de balalaryma múmkindigimshe tárbıe berip otyramyn.

- Kúıbeń tirshilikten sharshaǵan sátterde ne isteısiz?

- Úıde tynyǵamyn. Oıǵa batamyn. Júregime jaqyn, esimde bar óleńderdi oqyp jatamyn. Áıelim «túk istemeı nege jatyrsyń?» dese, «oılanyp jatyrmyn» deımin. Ózi-aq sosyn kúlip jiberedi. Áıel zaty oılanýyńa da múmkindik bermeıdi ǵoı.

- Áńgimeńizge rahmet!