ShAQPAQ ATA MEShІTІ
Shaqpaq Ata meshiti - HІІ-HІІІ ǵasyrlardaǵy sáýlet óneri eskertkishi. Qazirgi Mańǵystaý oblysy Túpqaraǵan aýdanynyń Taýshyq kentinen batysqa qaraı 25 shaqyrym jerdegi qorymda ornalasqan.
Jartastan qashap salynǵan Shaqpaq Ata meshitiniń qurylysyn zerttegen ǵalymdar Alan Medoev ІH-H ǵasyrlarǵa, al Serik Ájiǵalı HІІ-HІІІ ǵasyrlardaǵy sáýlet óneri eskertkishine jatqyzady. Shaqpaq-Ata meshitinen kóshpendilerdiń tas-qalaýshylyq ónerin kórýge bolady. Meshittiń ortalyq kúmbezi bólmeni basyp ótetin uzyn túzara, onyń eki qaptalynda qorjyn úı ornalasqan. Ortalyq namaz oqıtyn 5,0h4,5 metr bólme zalynyń tórt buryshynan jumyr baǵanalar qashalyp, olardyń arasy sándi darbazamen baılanystyrylǵan. Zaldyń tóbesinen kúmbez oıylyp, odan tsılındr tárizdi bıiktigi 1,55 metr oıyndy shyǵarylǵan. Oıyndy syrttaǵy sharshy jobadaǵy pavılonmen jalǵasady. Pavılon ortalyq bólmege jaryq túsirip turǵan oıyndyny jaýyn-shashynnan qorǵaýmen qatar, baqylaý munarasy qyzmetin de atqarǵan. Qos qaptalyndaǵy bólmelerdiń soltústik jaǵyndaǵysy jolaýshylar aıaldaıtyn hanaka (sákisi bar) bolýy yqtımal. Al ońtústik jaǵyndaǵy tórgi qabyrǵasynda mıhrab, onyń jaǵynan eki bólme oıylǵan. Shaqpaq Ata meshitiniń qabyrǵalarynda arnaıy jasalǵan órnek belgileri baıqalmaıdy, tek ár jerinde taıyz qashalǵan qýystar bar.
Negizgi áshekeı-órnek bas kire beristiń taqtasy men bosaǵa qabyrǵalaryn naqyshtaýǵa jumsalǵan.Zaldyń bosaǵa qabyrǵalary ár ǵasyrdaǵy sýrettermen kórkemdelgen, ol jerden janýarlardyń, qarý-jaraqtyń, salt-atty adamdardyń, aǵash jáne gúlderdiń beınesin, jazýlardy, taǵy basqalardy kórýge bolady.
Osy qorymda Shaqpaq Ata meshitinen basqa H-HІH ǵasyrlar aralyǵynda irgesi qalanǵan saǵanatam, qulpytas, saǵana-qoıtas sııaqty kóptegen dinı eskertkishter saqtalǵan.
Derek kózi:
Qazaqstan ulttyq entsıklopedııasy, 9 tom.
