Shaiqas-2026: Qazaqstanda alǵashqy áskerı-ınjenerlik chempıonat ótip jatyr

Baıqaýǵa kúshtik qurylymdar, áskerı ınstıtýttar, joǵary oqý oryndary, ınjenerlik mektepter, tehnoparkter men otandyq kásiporyndardyń atynan 17 komandadan 400-ge jýyq qatysýshy jınaldy. Olar ushqyshsyz júıelerdi basqarý, robototehnıka, kıberqaýipsizdik jáne áskerı-taktıkalyq daıyndyq baǵyttarynda ózara synǵa túsedi.

Chempıonattyń ereksheligi — jarysta ınjenerlik ázirlemelerdiń mindetterdi oryndaýǵa qanshalyqty daıyn ekeni synalady. Qatysýshylardyń aldynda ushqyshsyz basqarylatyn qurylǵylardy paıdalaný, robottardyń kómegimen túrli tapsyrmalardy oryndaý, kıbershabýyldarǵa tótep berý, sondaı-aq fızıkalyq jáne taktıkalyq synaqtardan ótý mindeti tur.

Saıys tórt negizgi baǵytqa bólingen. Olar — «Áýe júıeleri», «Jerústi júıeleri», «Kıberqaýipsizdik» jáne «Taktıka».

Qorǵanys mınıstrliginiń tsıfrlandyrý jónindegi orynbasary Darhan Ahmedıevtiń aıtýynsha, chempıonattyń negizgi maqsaty — ınjenerlerdiń ázirlemelerin áskerı saladaǵy mindettermen ushtastyrý.

— Shaiqas chempıonatynyń basty maqsaty — otandyq ınjenerler men robototehnıka jáne ushqyshsyz basqarylatyn júıeler salasyndaǵy mamandardy bir alańǵa biriktirip, olardyń ázirlemelerin Qarýly kúshterde is júzinde qoldaný. Chempıonat perspektıvaly mamandardy anyqtaýǵa, olardyń jobalaryn qoldaýǵa múmkindik beredi, — dedi Darhan Ahmedıev.

Drondy basqarý úshin de daıyndyq qajet

Polıgondaǵy eń kózge túsetin baǵyttardyń biri — áýe júıeleri. Munda qatysýshylar FPV drondardy basqaryp, arnaıy ázirlengen marshrýttardy baǵyndyrýy kerek.

FPV drondar áskerı ınjenerler úshin birneshe mindetti oryndaýǵa múmkindik beretin tehnologııalardyń biri. Olardy júk jetkizý, aýmaqty barlaý, beıne túsirilim júrgizý sııaqty baǵyttarda paıdalanýǵa bolady, ıaǵnı shaǵyn ǵana ushqyshsyz qurylǵynyń kómegimen adam úshin qaýipti nemese jetýi qıyn aýmaqta birqatar tapsyrmany oryndaýǵa múmkindik bar.

Alaıda mundaı qurylǵyny basqarý ońaı emes. Operatordan reaktsııa jyldamdyǵy, keńistikti baǵdarlaý jáne tehnıkany dál basqara bilý talap etiledi. Sondyqtan mamandar naqty ushýǵa kirispes buryn sımýlıatorlarda kemi 50 saǵat daıyndyqtan ótedi. Chempıonat aıasynda da qatysýshylardyń kásibı sheberligi osyndaı synaqtar arqyly baǵalanady.

Áýe júıeleri kezeńinde eki negizgi FPV mıssııasy qarastyrylǵan. Birinshisinde operator drondy belgilengen marshrýt boıynsha júrgizip, kedergilerden ótýi jáne nysandardy dál kózdeýge tıis. Ekinshi tapsyrmada dron arnaıy nysanaǵa baǵyttalyp, operatordyń basqarý dáldigi synalady.

Defence Tech ortalyǵynyń basshysy Asylbek Myrzahmetovtiń aıtýynsha, bul kezeńde komandalardyń tehnıkalyq daıyndyǵymen qatar operatorlardyń sheberligi de mańyzdy.

— Bul — áskerı ınjenerlik baǵyttaǵy ulttyq chempıonat. Oǵan ártúrli kompanııalar, ýnıversıtetter jáne kúshtik qurylymdardyń komandalary qatysyp otyr. Qazir chempıonattyń fınaly ótip jatyr. Áýe kezeńinde FPV operatorlary arnaıy mıssııalardy oryndaıdy. Birinshi mıssııada FPV Runner arnaıy marshrýttan ótip, qyzyl sharlardy joıý kerek. Odan keıin FPV Striker shyǵyp, arnaıy nysanaǵa dál tıgizýge tıis, — dedi Asylbek Myrzahmetov.

Chempıonat alańynda drondardyń qozǵalysyn baqylaǵan qatysýshylardyń árbir áreketi sekýndpen ólshenedi. Bir sáttik qatelik marshrýttan aýytqýǵa nemese tapsyrmany qaıta oryndaýǵa ákelýi múmkin. Sondyqtan bul jerde tehnıkanyń sapasymen birge adamnyń daǵdylary sheshýshi ról atqarady.

Kýrsanttar úshin bastysy — komandalyq jumys

Áskerı ınjenerlik mamandyqta oqyp jatqan kýrsanttar úshin mundaı chempıonat oqý barysynda alǵan bilimin tájirıbede synaýǵa múmkindik beredi. Sebebi jarys jaǵdaıynda tehnıkany daıyndaýdan bastap, ony basqarýǵa jáne tapsyrmany sońyna deıin oryndaýǵa deıingi barlyq kezeń bir komandaǵa júkteledi.

Áskerı-ınjenerlik ınstıtýttyń 2-kýrs kýrsanty Aryslan Orynbaev úshin jarys eń aldymen komandalyq tájirıbe mektebine aınalǵan.

— Bul jarysqa ınstıtýttyń namysyn qorǵaý úshin keldik. Drondy jınap, qurastyrýdy ınstıtýttaǵy ustazdarymyzdan úırendik. Jarysta asa qıyndyq bolǵan joq, tek qarsylastarmen básekelestik seziledi. Osy jerde komandamen birlese jumys isteýdi, ıkemdi bolýdy úırendik. Ázirge jarysta kósh bastap turmyz, biraq kim jeńetini sheshýshi kezeńde anyq bolady, — dedi Aryslan Orynbaev.

Robottar adamǵa qaýipti jerlerge barady

Chempıonattyń kelesi baǵyty — jerústi júıeleri. Bul kezeńde qatysýshylar robototehnıkalyq qurylǵylardyń kómegimen birqatar tapsyrmany oryndaıdy.

Munda robottar qaýipti aýmaqtarǵa jiberilip, belgilengen núktelerge júk jetkizýi, mına maketterin ornalastyrýy nemese jaralanǵan adamǵa medıtsınalyq kómek kórsetýge arnalǵan zattardy jetkizýi tıis.

Mundaı tehnologııalardyń áskerı saladaǵy mańyzy zor. Sebebi robot belgili bir tapsyrmany adamnyń ornyna oryndap, áskerı qyzmetshiniń qaýipsizdigin arttyrady. Ásirese mına qoıylǵan nemese barlaý júrgizý qajet aýmaqtarda qashyqtan basqarylatyn tehnıkany paıdalaný adamnyń ómirine tónetin qaýipti azaıtady.

Qorǵanys mınıstrliginiń ókili atap ótkendeı, chempıonattaǵy tapsyrmalar áskerde qoldanylatyn tehnologııalardy jetildirýge arnalǵan tájirıbelik alań qyzmetin atqarady. Qatysýshylardyń ázirlemeleri tek jarys úshin emes, bolashaqta áskerı jattyǵýlar kezinde qoldaný múmkindigi turǵysynan da baǵalanady.

Osy rette Shaiqas-2026-nyń mańyzdy ereksheligi — azamattyq sektor men áskerı qurylymdardyń bir alańda bas qosýy. Bir komandada kýrsanttar bolsa, ekinshisinde ýnıversıtet stýdentteri nemese otandyq kásiporyn ınjenerleri baq synaıdy. Bul óz kezeginde áskerı saladaǵy naqty qajettilikter men azamattyq ınjenerııadaǵy jańa sheshimderdi toǵystyrýǵa múmkindik beredi.

Kıberkeńistiktegi shaıqas

Chempıonattyń úshinshi baǵyty — kıberqaýipsizdik. Munda dástúrli áskerı tehnıkadan góri qatysýshylardyń tsıfrlyq ortadaǵy bilimi men jyldamdyǵy synalady.

Komandalar CTF formatyndaǵy tapsyrmalardy oryndap, aqparattyq júıelerdegi osal tustardy anyqtaýy, túrli tsıfrlyq nysandardy qorǵaýy jáne shartty kıbershabýyldarǵa jaýap berýi qajet.

Jarys baǵdarlamasyna áskerı salaǵa jaqyndatylǵan tapsyrmalar da engizilgen. Atap aıtqanda, qatysýshylar robottar men drondarǵa qatysty júıelerdiń qaýipsizdigin tekserip, shartty túrde olardy baqylaýǵa alý, aqparatty ustap qalý nemese júıedegi osaldyqtardy anyqtaý mindetterin oryndaıdy.

Bul baǵyttyń engizilýi de kezdeısoq emes. Qazirgi zamanda áskerı tehnologııalardyń basym bóligi tsıfrlyq júıelermen baılanysty. Ushqyshsyz apparattyń ózi tek ushý qurylǵysy emes, baılanys, basqarý jáne aqparat almasý júıelerinen turatyn keshen. Sondyqtan mundaı tehnıkanyń fızıkalyq qaýipsizdigimen qatar tsıfrlyq qorǵalý deńgeıi de mańyzdy.

Taktıka: ınjener úshin fızıkalyq daıyndyq ta mańyzdy

Tórtinshi baǵyt — taktıka. Bul kezeńde qatysýshylar tek tehnologııamen jumys istep qoımaı, fızıkalyq daıyndyqtaryn da kórsetedi.

Arnaıy polıgonda olar kedergiler jolaǵynan ótip, belgilengen qashyqtyqty eńserip, odan keıin atys daıyndyǵyna arnalǵan tapsyrmalardy oryndaıdy. Munda nysanaǵa dáldikpen atý, ýaqytty tıimdi paıdalaný jáne belgilengen algorıtmdi saqtaý talap etiledi.

Taktıkalyq kezeńniń sońǵy bóligi medıtsınalyq daıyndyqqa arnalǵan. Qatysýshy jaraqat alǵan áriptesine alǵashqy kómek kórsetý, qan ketýdi toqtatý úshin jgýt salý jáne ony qaýipsiz jerge evakýatsııalaý tásilderin bilýi kerek.

Chempıonat ataýyndaǵy «ınjenerlik» uǵym tek tehnıkalyq mamandyqpen shektelmeıdi. Qatysýshylardan robot qurastyrý nemese dron basqarýmen qatar, áskerı jaǵdaıda qajet bolatyn fızıkalyq, taktıkalyq jáne medıtsınalyq daǵdylar da talap etiledi.

Shaiqas-2026 chempıonatynyń nátıjesi tek júldegerlerdi anyqtaýmen shektelmeıdi. Jeńimpazdar men júldegerlerdiń ázirlemeleri men tájirıbesin Qarýly kúshterdiń oqý-jattyǵýlaryna engizý josparlanyp otyr.

Atap aıtqanda chempıonattyń úzdikteri qyrkúıek aıynda eldiń ońtústiginde ótetin «Batyl Toıtarys-2026» strategııalyq komandalyq-shtabtyq oqý-jattyǵýlaryna tartylmaq.

Qorǵanys mınıstrliginiń málimetinshe, bul — azamattyq ınjenerler men áskerı qurylymdardyń ózara is-qımylyn kúsheıtýge baǵyttalǵan mańyzdy qadam. Chempıonatta kórsetilgen tehnologııalar polıgondaǵy jarys sheńberinen shyǵyp, áskerı oqý-jattyǵýlarda synaqtan ótedi.

— Bul tehnologııalardyń barlyǵy Qarýly kúshterde belsendi qoldanylyp jatyr. Munda Qarýly kúshter men ınjenerlerdiń belgili bir birlesken jumysy qalyptasyp otyr. Qyrkúıekte elimizdiń ońtústiginde «Batyl Toıtarys» iri oqý-jattyǵýyn ótkizý josparlanǵan. Onda jańa elementter men ınnovatsııalar qoldanylady. Búgingi chempıonattyń úzdikteri sol jerde bizdiń ofıtserlermen birge óz sheshimderin kórsetip, oqý-jattyǵý aıasynda kózdelgen is-qımyldardy birlesip oryndaıdy, — dedi Darhan Ahmedıev.

Mınıstrlik ókili mundaı chempıonattardy aldaǵy jyldary keńeıtýdi de josparlap otyrǵanyn aıtty. Kelesi kezeńderde robototehnıkanyń jańa baǵyttaryn, sonyń ishinde gýmanoıd robottarǵa qatysty tehnologııalardy engizý múmkindigi qarastyrylmaq.

Chempıonattyń jalpy júlde qory — 20 mln teńge. Birinshi oryn ıegerine 10 mln, ekinshi orynǵa 5 mln, úshinshi orynǵa 3 mln teńge beriledi. Sonymen qatar eki qatysýshyǵa 1 mln teńgeden arnaıy sertıfıkat tabystalady.

Al alǵashqy ulttyq áskerı-ınjenerlik Shaiqas-2026 chempıonatynyń jeńimpazdary men júldegerlerin marapattaý rásimi 15 tamyzda ótedi.

Aıta keteıik, búgin Qorǵanys mınıstrligi jaýyngerlik daıarlyq mamany kúnin atap ótkenin jazǵan edik.