Serik Jumanǵarın: Qazaqstan halqynyń negizgi tabys kózi — eńbek naryǵy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstandyqtardyń aqshalaı tabysynyń shamamen úshten ekisi jaldamaly eńbek esebinen qalyptasady. Mundaı tujyrym Premer-mınıstrdiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken Ulttyq ekonomıka mınıstrligi janyndaǵy Saraptamalyq keńestiń otyrysynda aıtyldy. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti málim etti.
Keńes jumysyna ekonomıka jáne qarjy salasynan 30-dan asa sarapshy qatysty. Sarapshylarǵa Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty ázirlegen ekonomıkalyq ósim men halyqtyń naqty tabysynyń ózara baılanysyn taldaý, sondaı-aq aldaǵy tórt jylǵa arnalǵan halyq tabysyn arttyrýdyń keshendi josparynyń jobasy usynyldy.
— Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýtynyń derekterine sáıkes, 2000 jyldan beri naqty JІÓ, jalaqy jáne halyqtyń aqshalaı tabysynyń oń ósý qarqyny baıqalady. Sonymen qatar jaldamaly eńbekten túsken qarjy azamattardyń ál-aýqatyn qalyptastyratyn negizgi tabys kózi bolyp otyr. 2025 jyly onyń úlesi halyqtyń barlyq aqshalaı kirisiniń shamamen úshten ekisine jetti, — delingen habarlamada.
Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýtynyń basqarma tóraǵasy Birjan Bátkeev atap ótkendeı, júrgizilgen taldaý azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartý ekonomıkalyq ósimdi halyqtyń tabysyna berýdiń negizgi arnalaryn kúsheıtýdi talap etetinin kórsetedi. Basymdyqtar qatarynda sapaly jumys oryndaryn qurý, eńbek ónimdiligin arttyrý men jalaqynyń ósýi bar.
— Taldaý sonymen qatar mańyzdy salalyq jáne aımaqtyq aıyrmashylyqty anyqtady. Jalaqy deńgeıin qosa alǵanda, birqatar kórsetkish boıynsha 2025 jyly taý-ken ónerkásibi, qarjy jáne saqtandyrý qyzmeti, aqparat jáne baılanys, sondaı-aq óńdeý ónerkásibi kóshbasshy salalar arasynda erekshelenedi, — dep habarlady mınıstrler kabınentinen.
Sonymen qatar halyqtyń tabysy turǵysynan kóshbasshy sektorlar ǵana emes, olardyń turaqty jáne sapaly jumys oryndaryn ashýy, qosylǵan qun tizbegin qalyptastyrýy jáne ekonomıkanyń basqa sektorlaryna serpin berýi erekshe mańyzǵa ıe. Sondyqtan kiristi arttyrýdyń basymdyqtary salalyq ósý qarqynyn ǵana emes, sonymen qatar jumyspen qamtý aýqymyn da eskerýi kerek. Ál-aýqattyń ósýi úshin jumyspen qamtý jáne ónimdilik áleýetin biriktiretin sektorlar erekshe mańyzdy.
Sonymen qatar ál-aýqat deńgeıine ınfraqurylym, bilim berý, densaýlyq saqtaý, kólik jáne basqa da negizgi qyzmetterge qol jetkizý áser etedi.
Taldaý nátıjeleri negizinde Ulttyq ekonomıka mınıstrligi halyqtyń naqty tabysyn arttyrýdyń keshendi jospary jobasyn ázirledi. Qujat alty baǵyt boıynsha 58 is-sharany qamtıdy. Olar:
— jalaqyny kóterý;
— sapaly jumys oryndaryn ashý;
— adamı kapıtaldy damytý jáne jumyspen qamtýdy arttyrý;
— ınflıatsııanyń tómendeýi jáne naqty tabystyń ósýi;
— salyq jáne áleýmettik sharalar;
— boryshtyq júktemeni azaıtý jáne halyqtyń qarjy turaqtylyǵyn arttyrý.
Ulttyq ekonomıka birinshi vıtse-mınıstri Azamat Ámrın Saraptamalyq keńestiń qatysýshylaryna jospar jobasyn tanystyrdy.
Talqylaý barysynda sarapshylar halyqtyń tabys deńgeıine syrtqy ekonomıkalyq faktor áser etetinin atap ótti. Ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Jaqsybek Qulekeevtiń aıtýynsha, álemdik ekonomıkadaǵy saýda qaıshylyǵy, geosaıası turaqsyzdyq, eksporttyq logıstıkadaǵy shekteý jáne Qazaqstannyń negizgi saýda áriptesteriniń ekonomıkalyq belsendiliginiń baıaýlaýy aıtarlyqtaı áser etedi. Bul faktorlar eksporttyq kiriske, bıýdjet kirisine jáne eldiń jalpy ekonomıkalyq dınamıkasyna áser etedi.
«AVZ» JShS dırektory Marat Baqqulov eńbek ónimdiligin arttyrý tájirıbesimen bólisti.
— Bizdiń zaýytta robottandyrý ekinshi jyl qatarynan júrip jatyr. Munyń nátıjesinde bir qyzmetkerge shaqqandaǵy eńbek ónimdiligi sońǵy eki jylda is júzinde eki esege, 27 mln teńgeden 50 mln teńgege deıin ósti. Biz biliktiligi tómen eńbekti joǵary biliktilikpen almastyrýdamyz: eger buryn bizde qarapaıym slesarlar jumys istese, qazir olardyń ornyn ınjenerler basqan. Tıisinshe jalaqy deńgeıi de ósýde, — dep atap ótti Marat Baqqulov.
Teniz Capital Investment Banking dırektorlar keńesiniń múshesi Ǵalym Qusaıynov eńbek ónimdiligin arttyrý jáne ekonomıkany tehnologııalyq jańǵyrtý qajettigine nazar aýdardy.
— Qazaqstannyń JІÓ qurylymyndaǵy eńbekaqy tóleý qorynyń úlesi shamamen 32% bolsa, damyǵan elderde bul kórsetkish 50-60%-ǵa jetedi. Ónimdiliktiń ósýinsiz jalaqynyń ósýi sózsiz ınflıatsııaǵa ákeledi. Sondyqtan aglomeratsııalardy damytý, jasandy ıntellektti engizý, kásiporyndardy tehnologııalyq qaıta jaraqtandyrý jáne ekonomıkanyń naqty sektoryn qarjylandyrýdy keńeıtý qajet, — dep atap ótti Ǵalym Qusaıynov.
Otyrysty qorytyndylaı kele, Serik Jumanǵarın sarapshylardyń barlyq usynysy muqııat qaralyp, aldaǵy kezde eskeriletinin atap ótti.
— Qazirde elge jańa óndirispen birge zamanaýı tehnologııa keletin kezeńde turmyz. Bul jańa deńgeıde maman daıarlaýǵa jáne suranysqa ıe daǵdylardy ıgerýge múmkindik týdyrady. Sarapshylar qaýymdastyǵymen birge biz árbir qazaqstandyqtyń ál-aýqat dep neni túsinetinin jáne halyqtyń tabysynyń ósýine qandaı faktor áser etetini týraly aýqymdy áńgime bastadyq. Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty osy taqyryp boıynsha zertteýdi bastady. Sizderdi ózderińizdiń zertteý, usynystaryńyzben, saraptamalyq pikirlerińizben bólisýge shaqyramyz. Eger bul másele tek jalaqyny kóterý arqyly sheshiledi desek, birde-bir bıýdjet jetkiliksiz bolatyny anyq. Turaqty ekonomıkalyq ósý, óndiristi damytý, eńbek ónimdiligin arttyrý jáne jumyspen qamtý múmkindigin keńeıtý qajet. Sondyqtan biz sarapshylarmen odan arǵy dıalog jalǵasatynyna senemiz. Saraptamalyq keńestiń kelesi otyrystarynda talqylaý úshin jańa usynys kútemiz, — dep atap ótti Serik Jumanǵarın.
Eske sala keteıik, buǵan deıin Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken Salyq kodeksin engizý jónindegi jobalyq keńsesiniń 17-shi otyrysynda Memlekettik kirister komıtetiniń Salyq tóleýshi kabınetindegi jańa servıstiń jobasy tanystyryldy.
