Senatta Úkimet esebi tyńdaldy

«Esepti jyly bıýdjet ki­ris­teriniń kólemi ulǵaıyp, kórsetkish 109,1 paıyzǵa artyǵymen oryndaldy. Shyǵystar 98,3 paıyz ıgerilip, 8 trln 501 mlrd teń­gege atqaryldy. Al áleýmettik salaǵa 4 trln teńgege jýyq qara­jat bólingen bolsa, bul jalpy shyǵystardyń jartysy. Olar­dyń ishki jalpy ónimdegi úlesi byl­tyrǵy jyly 7,2 paıyzǵa jetti. Sol sııaqty bıýdjet tapshylyǵy 741 mlrd teńgeni qurady. Bul jos­pardan 161 mlrd teńgege tómen»,  dedi Úkimet atynan 2016 jyl­ǵy respýblıkalyq bıýdjettiń at­qarylýy týraly esepti tanys­tyr­ǵan Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov.

Onyń aıtýynsha, 2016 jylǵy bıýdjettiń atqarylýynyń basty sıpattary - syrtqy teris faktorlar men ekonomıkamyzdaǵy qıynshylyqtarǵa qaramastan, áleýmettik jáne ekonomıkalyq ósýge qolaıly jaǵdaılar jasaý bolyp tabylady. Al bul maqsattar «Nurly jol» jáne basqa da memlekettik  baǵdarlamalardyń, daǵdarysqa qarsy qosymsha jedel sharalardyń oryndalýynyń ar­qasynda iske asqan. Sol sebepten de aldaǵy ýaqytta shyǵys­tar­dy qarjylandyrýdaǵy kepil­den­dirilgen transferttiń úlesi 2020 jyly birtindep 2 trln teńgege deıin azaıatyn bolady.

Sondaı-aq, mınıstr óz baıan­damasynda salyqtyq ákimshi­lendirýdi jaqsartý barysynda eki mańyzdy máseleni sheshý qajettigin atady. Onyń bir qyry - bızneske qolaıly jaǵdaı týǵyzý bolsa, ekinshisi - memlekettik bıýd­jet kiristerin ulǵaıtý. Kórshi eldermen de kedendik sta­tıs­tı­kanyń alshaqtyǵyn joıý maq­satynda jumystar júrg­izilýde. Sonymen qatar, ımport­tyq taýarlardyń barlyq túrle­rine tańbalaýdy engizý isi de il­gerileýde.

Búginde osy másele týraly jańa kelisimniń jobasy Eýrazııalyq ekonomıkalyq ko­mıssııasynda talqylanýda, tań­balaýǵa jatatyn taýarlardyń tizimi komıssııanyń keńesimen beki­tiledi dep kútilýde. «Budan basqa, Qylmystyq kodekske izgilendirý  aıasynda tıis­ti ózgerister daıyndaldy. Bul ózgerister memleket múddesin qor­ǵaı otyryp, ekonomıka salasyn qylmystan aryltýǵa baǵyttalǵan. Salyqtyq baqylaýda da bıznes­tiń is-áreketine aralas­paý prın­tsı­pin qoldanatyn bolamyz. Osy aıtylǵan sharalar bıýdjet kiris­teriniń ósýine, kóleńkeli eko­no­mı­kanyń azaıýyna, salyq ákim­shilendirýdiń jaqsarýyna kó­mektesedi dep senemiz», dedi B.Sul­tanov.

Esepti talqylaý barysyn­da bıýdjet qarajatynyń ıgerilmeý sapa­synyń ósýi, tıimsiz paıdalanýy da sóz boldy. Aıtalyq, ótken jyly 268 mlrd teńge shama­syndaǵy qarajat tıimsiz jumsal­ǵan. Bul 2015 jylmen salys­tyr­ǵanda eki esege az. Sondyqtan da bıýdjet shyǵystarynyń tıim­diligin túbegeıli arttyrý úshin biraz jumystar atqarý josparla­nyp jatqan kórinedi. Birinshiden, kvazımemlekettik sýbektilerdiń bıýdjetpen qa­rym-qatynasy. Sońǵy jyldary osy sýbektilerge berilgen jar­ǵylyq kapıtaldyń somasy ul­ǵaıyp, negizgi somalar úsh ult­tyq holdıng arqyly ekonomıkany  ártaraptandyrýǵa berilgeni belgili. Osyǵan baılanysty óz oıyn bildirgen Baqyt Sultanov joǵaryda kórsetilgen qarajatty azaıtý kerek degen usynystar da aıtylǵanyn atap ótti. Ol úshin josparlaý ádisin ózgertip, bıýdjetke qarjy-ekonomıkalyq negizdemede kórsetilgen somanyń bárin birden josparlamaı, kezeń-kezeńimen qarastyrylýy qajet eken.

Otyrysta Qarjy mınıstrinen keıin Ulttyq Bank tóraǵasynyń orynbasary Alpysbaı Ahmetov pen Esep komıtetiniń tóraǵasy Nurmuhambet Ábdibekov sóz alyp, ótken jylǵy bıýdjettiń atqarylýy jónindegi esepterin baıandady. Al talqylaý barysynda depýtattar aıtqan eskertpeler men usynystardy eskere otyryp, Esep komıtetiniń  2016 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepteri boıynsha qosymsha baıandama ázirleý jóninde sheshim qabyldandy.