Senatta 2016-2018 respýblıkalyq bıýdjetke túzetýler tanystyryldy

Ulttyq ekonomıka mınıstri Qýandyq Bıshimbaev senatorlardy Úkimettiń Qazaqstan Respýblıkasynyń 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq boljamymen tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, 2016 jylǵa makroekonomıkalyq kórsetkishteri boljamyn naqtylaý mynandaı: munaı bareliniń ortasha jyldyq baǵasy 30-dan 35 AQSh dollaryna deıin; AQSh dollarynyń jyldyq ortasha baǵamy 360 teńge deńgeıinde saqtalyp otyr; munaıdyń ortasha jyldyq baǵasynyń kóterilýine jáne bıylǵy jyly qazanda «Qashaǵannyń» iske qosylýy kútilip otyrǵanda munaı óndirýdiń kólemi 74,0-den 75,5 mıllıon tonnaǵa deıin ulǵaıdy.

Jyl basynan beri jańartylyp ázirlengen sharttar men ekonomıka salalarynyń damý qarqynyn eskere otyryp, 2016 jyly JІÓ-niń ósýi buryn belgilengen deńgeıde - 0,5 paıyz qalpynda qalady. JІÓ 44 354,0 mıllıard teńge kóleminde boljanyp otyr, ol buryn belgilengennen 187,5 mıllıard teńgege joǵary. JІÓ jan basyna shaqqanda 6,9 myń AQSh dollaryn quraıdy. Eksport boıynsha boljam 3,2 mıllıard dollarǵa ulǵaıyp, 35,3 mıllıard, ımport 4,6 mıllıard dollarǵa ulǵaıyp 26,7 mıllıard dollarǵa jetti.

Q.Bıshimbaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2016-2018 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert týraly» zańǵa engizý kózdelip otyrǵan ózgerister týraly senatorlardy habardar etti. Respýblıkalyq bıýdjet kórsetkishterin naqtylaýǵa baılanysty jáne Ulttyq qordy eleýli tómendetpeý maqsatynda 2016 jyly kepildendirilgen transfert mólsherin 2 880 mıllıard teńgeden (8 mıllıard AQSh dollary) 2 479,7 mıllıard teńgege deıin (6,9 mıllıard AQSh dollary) qysqartyp, 400,3 mıllıard teńgege azaıtý usynylyp otyr. Sondaı-aq maqsatty transfertterdi 54,6 mıllıard teńgeden 752,9 mıllıard teńgege deıin azaıtý usynylady. Sóıtip, Úkimet Ulttyq qordyń transfertterin 2016 jyly 454,9 mıllıard teńgege qysqartýdy (1,3 mıllıard AQSh dollary) usynady.

Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov parlamentshilerge «2016 - 2018 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly»  zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlardy usyndy. Onyń aıtýynsha, usynylyp otyrǵan túzetýler Memleket basshysynyń bıylǵy 9 qyrkúıekte bolǵan Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda alǵa qoıǵan mindetterin iske asyrýǵa baǵyttalǵan.

Bul jerde ekonomıkany ártaraptandyrýdy qoldaý jáne «Nurly Jol» baǵdarlamasyn odan ári iske asyrý aıasynda kólik ınfraqurylymyn damytý týraly aıtylyp otyr.

Bıýdjetti naqtylaýdyń mańyzdy kórsetkishi Ulttyq qordan alynatyn qarjynyń kólemin azaıtý jáne JІÓ-niń munaılyq emes defıtsıtin tıisinshe qysqartý bolyp otyr.

B.Sultanov naqtylanǵan bıýdjettiń negizgi kórsetkishterin atady. Atap aıtqanda, kirister (transfertterdi eseptemegende) 2016 jyly 4 200,2 mıllıard teńge, ol jospardan 834,9 mıllıard teńge joǵary kóleminde baǵalanyp otyr. Respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵystary 2016 jyly 8 646,7 mıllıard teńgeni qurady, ol bekitilgen jospardan 379,9 mıllıard teńgege kóp.

Bıýdjettiń shyǵys bóliginiń ózgeristeri jekelegen baǵdarlamalardyń qaıta bólinýine baılanysty boldy. Ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrýǵa qosymsha 283,4 mıllıard teńge, áleýetti bólikke - 70,2 mıllıard teńge, iri halyqaralyq sharalardy ázirleýge 136,4 mıllıard teńge kózdeldi. Sondaı-aq bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý salalaryndaǵy birqatar baǵdarlamalardy qarjylandyrý ulǵaıtylady.

Bıýdjet defıtsıti bekitilgen deńgeıde 902,7 mıllıard teńge nemese JІÓ-niń 2,0 paıyz kóleminde saqtalyp otyr.

Ulttyq banki tóraǵasynyń orynbasary Alpysbaı Ahmetov «Aqsha-nesıe saıasaty týraly» baıandama jasady. Qarjy retteýshisiniń basty mindeti retinde ol baǵa turaqtylyǵy men ınflıatsııa deńgeıin belgilengen dáliz deńgeıine jetkizýdi qamtamasyz etýdi atady.

Ulttyq bankiniń baǵalaýy boıynsha 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha jyldyq ınflıatsııa maqsatty dálizdiń joǵarǵy shegine (6-8 paıyz) jaqyndady. Valıýta naryǵyndaǵy jaǵdaı turaqty kúıinde qalyp otyr. Ulttyq banki 2016 jyly erkin aıyrbas baǵamy saıasatyn júrgizýdi jalǵastyrady, baıandamada atap ótilgendeı, elimizdiń altyn valıýta qoryn saqtaýǵa jáne birte-birte qalpyna keltirý úderisin bastaýǵa múmkindik berdi.

A. Ahmetov Qazaqstannyń halyqaralyq qorlarynyń óskeni týraly habarlady. 2016 jylǵy tamyzdyń sońynda Ulttyq bankiniń halyqaralyq jalpy rezervi 30,7 mıllıard AQSh dollaryn qurady, ol 2012 jylǵy shildeden bergi joǵary nátıje bolyp otyr. Jyldyń basynda ol 27,9 mıllıard AQSh dollaryn quraǵan bolatyn. Elimizdiń halyqaralyq rezervi, Ulttyq bankiniń rezervteri men Ulttyq qordyń aktıvterin qosqanda 95,6 mıllıard AQSh dollaryna (jyldyń basynda - 91,4 mıllıard dollar) jetti.

Talqylaý barysynda depýtattar baıandamashylarǵa saýaldar qoıdy. Atap aıtqanda, senator Sársenbaı Eńsegenov Ulttyq qordan kólik ınfraqurylymyn damytýǵa transfert bólý jáne aýyl sharýashylyǵyna bólinetin bıýdjet qarjylaryn ıgerý týraly suraq qoıdy.

Depýtat Birǵanym Áıtimova «Nazarbaev ýnıversıteti» AQB-nyń birqatar nysandary qurylysyna bólinetin 53 mıllıard teńgeden astam soma qosymsha qarjy shyǵystaryn bólý qajettigine baılanysty suraq qoıdy.

Senator Vladımır Redkokashın 6-8 paıyz mólsherindegi belgilengen dálizdegi ınflıatsııa boljamynyń negizine kúmán keltirdi.

Parlamentshi Qýanysh Aıtahanov pen Álı Bektaevtyń suraǵy aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterin tehnıkalyq turǵyda qamtamasyz etýge qarjy bólý men shaǵyn jáne orta bıznesti ekinshi deńgeıdegi bankiler arqyly sýbsıdııalaýǵa qatysty boldy.

Depýtat Jabal Erǵalıev Şýchınsk-Býrabaı shıpajaı aımaqtary nysandaryn sýmen jáne Aqmola oblysyndaǵy birqatar eldi mekenderdi elektrmen qamtamasyz etýge úkimet ókilderiniń nazaryn aýdardy.

Senator Olga Perepechına bıýdjet úderisterin jetildirýge jáne memlekettik bıýdjet qarjysyn maqsattan tys paıdalanýdy boldyrmaýǵa baılanysty usynystar aıtty.

Tanystyrylymda aıaqtaı kelip, Parlament Senaty Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy Rashıt Ahmetov zań jobalaryn talqylaý Senat komıtetterinde jalǵasatynyn aıtty.