Senatorlar jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan zańdy qaraıdy

Otyrys barysynda aldymen Joǵarǵy sottyń sýdıasyn laýazymynan bosatý týraly másele kún tártibine shyǵarylady. Odan keıin senatorlar «Halyqaralyq azamattyq avıatsııa týraly konventsııanyń 50 a)-babyn ózgertýge qatysty hattamany jáne Halyqaralyq azamattyq avıatsııa týraly konventsııanyń 56-babyn ózgertýge qatysty hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy qaraıdy. 

Bul zańdy Májilis osy jyldyń 1 qańtarynda qabyldaǵan edi. Sol kezde Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev atalǵan qujat Qazaqstan Respýblıkasynyń Halyqaralyq Azamattyq avıatsııa uıymy (IKAO) organdarynyń quramynda ókildigi týraly máseleni ilgeriletýge, sondaı-aq Respýblıkanyń halyqaralyq arenadaǵy ımıdjin jaqsartý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttalǵanyn aıtty. 

- Osy ózgerister arqyly Halyqaralyq azamattyq avıatsııa uıymy (IKAO) keńestiń quramyn 36-dan 40 memleketke deıin jáne Aeronavıgatsııalyq komıssııanyń quramyn 19-dan 21 múshege deıin arttyrady. IKAO Keńesi — bul IKAO Assambleıasymen 3 jyl merzimge saılaıtyn atqarýshy organ. Ol halyqaralyq standarttardy bekitedi, IKAO-nyń qazirgi qyzmetine basshylyq jasaıdy, memleketter arasyndaǵy daýlardy qaraıdy jáne Assambleıa sheshimderiniń oryndalýyn baqylaıdy. Aeronavıgatsııalyq komıssııa — bul ushý qaýipsizdigi, áýe qozǵalysyn uıymdastyrý jaýapty tehnıkalyq organ. Bul IKAO-nyń organdarynyń músheleriniń sany 30 jyldan astam ózgermegen. Osy ýaqytta IKAO-ǵa kirgen memleketterdiń sany 160-tan 193 -ke deıin kóterildi. Osyǵan baılanysty IKAO músheleri óz memleketterinde ratıfıkatsııany ótkizý kerek, - degen edi mınıstr.

Senatorlar qaraıtyn kelesi Zań -«Bir taraptan Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti jáne ekinshi taraptan Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki, Halyqaralyq qarjy korporatsııasy men Investıtsııalar kepildiginiń kópjaqty agenttigi arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń ornyqty damýyna jáne órkendeýine járdemdesý maqsatynda yntymaqtastyqty keńeıtý jónindegi áriptestik týraly negizdemelik kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly».

Bul zańdy Májiliste tanystyrý barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın kelisim kúshine engennen keıin birqatar ınfraqurylymdyq joba boıynsha jumys bastalatyn aıtqan bolatyn.

Olar:

- «Jezqazǵan-Qaraǵandy» jáne «Beıneý-Sekseýil» avtojoldaryn qaıta jańartý jáne salý;
- Qazaqstandaǵy temirjol qatynasy men kólik baılanysyn transformatsııalaý jobasyn iske asyrý;

- Qambarata GES-1-di salý jáne basqa jobalar.

— Uzaq merzimdi josparda kelisim aıasynda Dúnıejúzilik banktiń jobalaryn iske asyrý JІÓ-niń ósýine, jumys oryndaryn qurýǵa, jeke sektor men ShOB-ty damytýǵa, ınnovatsııalardy yntalandyrýǵa, ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartýǵa járdem kórsetedi. Aıta keterligi, 2020 jyly Qazaqstan Úkimeti men Azııa Damý banki arasynda uqsas kelisim ratıfıkatsııalanǵan bolatyn. Jalpy, kelisimdi ratıfıkatsııalaý teris áleýmettik-ekonomıkalyq jáne quqyqtyq saldarǵa ákep soqpaıdy, sondaı-aq respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha qarajat bólýdi talap etpeıdi, — dedi Serik Jumanǵarın.

Sonymen qatar senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn jetildirý, jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý jáne áleýmettik qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy talqylaıdy.

Osy jyldyń 11 naýryzynda Májilis qabyldaǵan atalǵan Zań jumysshylardyń quqyqtaryn qorǵaý bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn jetildirý maqsatynda ázirlengen jáne eńbekti qorǵaýdy basqarý júıesiniń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

— Zańda Kelisý komıssııasynyń qyzmetine deldaldy tartýǵa, ujymdyq shartta jalaqynyń eń joǵary jáne eń tómengi mólsheri arasyndaǵy jol beriletin araqatynas týraly erejeni belgileýge qatysty, sondaı-aq «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodeksine óndiristik jaraqattyń aýyrlyq dárejesin aıqyndaý qaǵıdalaryn bekitý boıynsha quzyretter engizildi, — dedi depýtat Erlan Saırov.

Qujat boıynsha jumys barysynda depýtattarmen kelesi túzetýler engizildi:

- ujymdyq kelisimshartqa jumysqa baılanysty apattar jaǵdaılaryn qosa alǵanda, járdemaqy jáne ótemaqylar tóleý tártibi týraly norma engizildi;

— eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý mamany uıymnyń birinshi basshysyna tikeleı baǵynyshtylyǵy belgilenip, qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etýge jaýapkershilik basshyǵa júktelýi aıqyndaldy.

Aıta keteıik, ótken aptadaǵy Senattyń jalpy otyrysynda depýtattar «Túrki memleketteri uıymynyń Azamattyq qorǵaý tetigin qurý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» zańdy maquldady. 

Túrki memleketteri uıymynyń Azamattyq qorǵaý tetigin qurý týraly kelisimge (TMUAQT) Bishkek qalasynda 2024 jylǵy 6 qarashada múshe memleketter men baıqaýshy memleketterdiń, sondaı-aq basqa da memleketterdiń aýmaǵynda týyndaýy múmkin dúleı zilzalalar men tótenshe jaǵdaılarǵa den qoıýdyń birlesken tetigin qurý maqsatynda qol qoıyldy.

Uıymnyń ákimshilik qurylymyna Mınıstrler keńesi (joǵary organ) jáne shtab-páteri Ystanbul qalasynda (Túrkııa Respýblıkasy) ornalasatyn Hatshylyq kiredi. Bas hatshyny Mınıstrler keńesi rotatsııalyq negizde úsh jyl merzimge taǵaıyndaıdy. Árbir tarap ózara is-qımyl jasaý úshin quzyretti organ taǵaıyndaıdy, Qazaqstan Respýblıkasynan osyndaı organ bolyp Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi aıqyndalǵan.

Sondaı-aq taraptardyń qarjylyq mindettemeleri kózdeledi: TMUAQT -nyń jyl saıynǵy mindetti tólemderden turatyn óz bıýdjeti bar. Jeke halyqaralyq bıýdjet sharty kúshine engenge deıin ár tarap úshin jyl saıynǵy sımvoldyq mindetti tólem 50 000 dollardy quraıdy. Bul rette tólemderdiń jalpy somasynan asatyn shyǵystardy Kelisim kúshine engen kúnnen bastap alǵashqy eki jyl boıy Túrkııa Respýblıkasy jabady.