Senatorlar memlekettik nagradalar sanyn arttyratyn qujatty qaraıdy

Sonymen, palata depýtattary aldymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik nagradalary týraly» Zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlardy qaraıdy. Aıta keterligi, keshe ǵana Májilis depýtattary osy Zańdy qabyldaǵan edi. Oǵan sáıkes, «AL-FARABI», «QOJA AHMET YASAUI» jáne «Meıirim» ordenderin taǵaıyndaý jáne marapattaý tártibi ózgertildi.

«AL-FARABI» ordeni ǵylymı qaýymdastyq úshin mańyzdy qoldaý bolmaq. Al «QOJA AHMET YASAUI» ordenimen Qazaqstan Respýblıkasynyń damýyna erekshe eńbek sińirgen otandyq jáne sheteldik ǵalymdar, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, sondaı-aq memlekettikti nyǵaıtýǵa, qoǵamdyq-saıası, áleýmettik, aǵartýshylyq, mádenı jáne gýmanıtarlyq salalardy damytýǵa úles qosqan azamattar nagradtalady.

«Meıirim» ordeni joǵary áleýmettik jaýapkershilik tanytqan, qaıyrymdylyq qyzmetke, onyń ishinde metsenattyq nemese fılantropııalyq qyzmetke qomaqty úles qosqan azamattar marapattalady.

Munan soń senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy ınvestıtsııalardy kótermeleý jáne ózara qorǵaý týraly kelisimdi talqylaıdy. Bul qujatty Májilis 6 mamyrda ratıfıkatsııalady.

Sol kezde Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrov kelisimge 2025 jylǵy 16 maýsymda QHR Tóraǵasy Sı Tszınpınniń Astana qalasyna sapary barysynda qol qoıylǵanyn aıtty. Qujat Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy 1992 jylǵy 10 tamyzdaǵy qoldanystaǵy halyqaralyq shartty ózektendirip, eki memlekettiń arasyndaǵy ınvestıtsııalyq múmkindikterdi keńeıtedi, neǵurlym jetildirilgen qorǵaý tetikteri men kepildikterdi usynady. Sonymen qatar ekijaqty yntymaqtastyqty jańa deńgeıge kóteredi. Halyqaralyq shart ınvestorlarǵa quqyqtyq kepildikter berip qana qoımaı, ınvestıtsııalyq qyzmetti júzege asyrý úshin ashyq jáne boljamdy jaǵdaılardy qamtamasyz etedi.

Kelisim elder arasyndaǵy ózara tıimdi áriptestikti odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Kelisimdi iske asyrý teris áleýmettik-ekonomıkalyq saldarǵa ákep soqpaıdy, sondaı-aq respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha shyǵyndaryn talap etpeıdi, - dedi mınıstrdiń orynbasary.

Sondaı-aq palata depýtattary «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine eńbek zańnamasyn jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy birinshi oqylymda pysyqtaıdy. Bul Zańdy Májilis 8 sáýirde qabyldady. Sol kezde depýtat Kudaıbergen Beksultanov Zań eńbek salasyndaǵy jekelegen quqyqtar men kepildikterdi jetildirýge baǵyttalǵanyn aıtqan edi.

- Qujat medıtsınalyq kýálandyrý ýaqytyn tóleý rásimin aıqyndaýǵa, áleýmettik áriptestikti damytýdaǵy jergilikti organdardyń ókilettikterin bekitýge jáne eńbek ınspektorlarynyń biliktiligine talaptardy kúsheıtýge baǵyttalǵan, — dedi ol.

Jumys barysynda depýtattar kelesi túzetýlerdi engizdi:

• tehnıkalyq ınspektorlardyń quqyqtaryn jáne olardyń qyzmetine aqy tóleý tártibin naqtylaý;
• áleýmettik áriptestik músheleriniń bastamasy boıynsha óńirlik (oblystyq, qalalyq, aýdandyq) kelisimderdi iske asyrý týraly esepti tyńdaý;
• qyzmetkerlerdiń skrınıngtik zertteýlerden ótý tártibin anyqtaýǵa qatysty ózgerister.

Palata kún tártibine shyǵarǵan máseleler boıynsha BAQ ókilderine brıfıng ótkizý josparlanǵan. Onyń barysynda senatorlar Sergeı Ershov pen Rýslan Rústemov, Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Álibek Qýantyrov, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý birinshi vıtse-mınıstri Erbol Tuıaqbaev tilshiler saýalyna jaýap beredi.

Esterińizge sala ketsek, ótken aptada Senattyń jalpy otyrysy ótken joq. Degenmen, senatorlar Májilis depýtattarymen birge Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Prezıdent týraly, Quryltaı jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly, sondaı-aq «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýtsııalyq zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jónindegi konstıtýtsııalyq zań jobalaryn birinshi oqylymda maquldady.

Memleket basshysyna qatysty zań jobasyn tanystyrǵan Ádilet mınıstri Erlan Sársembaevtyń aıtýynsha, qujat 7 taraýdan turady.

1-taraýda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń mártebesi aıqyndalady.
2-taraýda Konstıtýtsııaǵa sáıkes Prezıdenttiń ókilettikteri belgilengen.
3-taraýda Vıtse-Prezıdentti taǵaıyndaý tártibi belgilenedi – ony Quryltaıdyń kelisimimen Prezıdent taǵaıyndaıtyn bolady.
4-taraýda Konstıtýtsııada kózdelgen jaǵdaılarda (Quryltaı ókilettigi merziminen buryn toqtatylyp, onyń ýaqytsha bolmaýy kezeńinde) konstıtýtsııalyq zań ne zań kúshi bar jarlyqtar shyǵarý múmkindigi qarastyrylǵan.
5-taraýda usynylyp otyrǵan ózgerister joǵary memlekettik bıliktiń ınstıtýtsıonaldyq turaqtylyǵyn jáne memlekettik basqarý júıesiniń tutastaı úılesimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
6 jáne 7-taraýlar Prezıdent qyzmetin qamtamasyz etý jáne eks-prezıdentterdiń mártebesine qatysty máselelerdi retteıdi.

Olardyń normalary jańa Konstıtýtsııaǵa sáıkes naqtylanyp, sáıkestendirilgen.

- Konstıtýtsııalyq zańnyń qabyldanýy – prezıdent ınstıtýtyn memleketimizdiń jańartylǵan konstıtýtsııalyq modeline sáıkes odan ári jetildirýge múmkindik beretinin atap ótken jón. Bul modelge sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy – ádilettilik, zańdylyq jáne adamǵa baǵdarlanǵan qaǵıdattarǵa negizdelgen memleket. Al onyń eń joǵary qundylyqtary – adam, onyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary, - dedi mınıstr.

Al Quryltaıǵa qatysty zań jobasyn depýtat Aıdos Sarym tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, Zań jobasyna sáıkes, Quryltaıdyń quramy 145 depýtattan turady, proportsıonaldyq júıe boıynsha saılanady jáne olardyń ókildik merzimi – 5 jyl. Sheteldik tájirıbe kórsetkendeı, Eýropa elderinde osyndaı modelge betburys bar. Álem elderinde bir palataly parlamentke kóshý - zań shyǵarý protsessiniń ashyqtyǵy men saıası jaýapkershiligin arttyrýǵa degen umtylyspen baılanysty.

Sonymen qatar, zań jobasy Quryltaıdyń memlekettik bılik organdary júıesindegi ornyn, qyzmetiniń qaǵıdattaryn, qurylymyn, qalyptastyrý tártibin, sondaı-aq onyń ókilettikterin júzege asyrý nysandaryn aıqyndaıdy. Quryltaıdyń zańdardy qabyldaý, memlekettik organdardy qalyptastyrýǵa qatysý jáne parlamenttik baqylaýdyń tetikterin júzege asyrýdy qamtıtyn quzyreti belgilenedi.

Zań jobasynda Quryltaı qyzmetiniń uıymdastyrýshylyq nysandary (sessııalar, otyrystar, tyńdaýlar, úkimet saǵattary), onyń organdarynyń qurylymy (Tóraǵa, Bıýro, komıtetter, komıssııalar), sondaı-aq zań shyǵarý protsesin júzege asyrý tártibi retteledi.

Úshinshi zań jobasyn Premer-mınıstriniń orynbasary – QR Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın tanystyrdy. Onyń sózinshe, usynylǵan Konstıtýtsııalyq zań jobasy ótken saılaý naýqandary barysynda anyqtalǵan máselelerdi sheshý, sondaı-aq saılaý týraly zańnamany odan ári jetildirý úshin ázirlendi.

– Birinshiden, ákimdi saılaý kezinde qaıta daýys berý máseleleri reglamenttelip jatyr. Ákim laýazymyna kandıdattardyń jınaǵan daýystary teń bolǵan jaǵdaıda aýmaqtyq saılaý komıssııasy bir aıdyń ishinde qaıta daýys berýdi ótkizý týraly sheshim qabyldaıdy. Ekinshiden, kandıdattardy usyný protsesi retke keltirildi. Máselen, bir tulǵa bir mezgilde máslıhat depýtattyǵyna jáne ákimge kandıdat bola almaıdy, sondaı-aq birneshe saılaý okrýgteri boıynsha da ákimdikke kandıdat bolýǵa tyıym salynady, - dedi ol.