Senatorlar halyqaralyq eki hattamany talqylaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Senattyń jalpy otyrysy ótedi. Onda senatorlar eki halyqaralyq hattamany ratıfıkatsııalaıdy.
Atalǵan qujattar mynalar:
- 1993 jylǵy 22 qańtardaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konventsııaǵa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly;
- 2002 jylǵy 7 qazandaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konventsııaǵa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly.
Atalǵan qujattar qaralyp bolǵannan keıin BAQ ókilderine baspasóz máslıhaty uıymdastyrylyp, senator Evgenıı Bolgert pen Ádilet vıtse-mınıstri Dánıel Vaısov jýrnalıster saýalyna jaýap beredi.
Esterińizge sala ketsek, bul 2 qujatty Májilis osy jyldyń 10 naýryzynda qabyldaǵan bolatyn. Sol kezde zań jobalary boıynsha negizgi baıandamany Ádilet mınıstri Erlan Sársembaev jasaǵan edi.
Onyń aıtýynsha, birinshi hattama TMD memleketteri arasynda sot aktilerin ózara taný tetigin keńeıtedi. Endi mundaı aktiler qataryna kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirý týraly sot buıryqtary tikeleı engiziledi.
- Bul – mańyzdy qadam. Sebebi sot buıryǵy – jedel quqyqtyq qural. Ol uzaq sot protsesin ótkizbeı shyǵarylady. Sondaı-aq, balanyń quqyǵyn ýaqytyly qorǵaýǵa múmkindik beredi. Alaıda boryshker basqa memlekette bolǵan jaǵdaıda, sheshim tek qaǵaz júzinde qalyp qoıýy múmkin. Osy máseleni Hattama sheshedi, - dedi Ádilet mınıstri.
Atalǵan ratıfıkatsııadan keıin:
- sot buıryǵy Konventsııa aıasynda tikeleı tanylady;
- rásim túsinikti ári boljamdy bolady;
- sonymen qatar, oryndaý – naqty qamtamasyz etiledi.
Al ekinshi hattama TMD keńistiginde alıment boıynsha sot buıryqtaryn taný tetigin engizedi. Qujat boryshkerdiń tıisinshe habardar etilgenin rastaýdy talap etedi. Eger buıryq tapsyrylmasa – ony tanýdan bas tartylýy múmkin. Osylaısha qorǵaný quqyǵy saqtalady.
- Biz balany qorǵaımyz. Biraq qatań quqyqtyq aıada áreket etemiz. Jańa Konstıtýtsııa jobasy adamdy jáne onyń quqyqtaryn memlekettiń eń joǵary qundylyǵy retinde aıqyndaıdy. Bul qaǵıdat barlyq halyqaralyq tetikterde birdeı jumys isteýi tıis. Búgin biz jaı ǵana qujatty ratıfıkatsııalap otyrǵan joqpyz. Biz quqyqtardy qorǵaýdyń tutas, kemshiliksiz jáne aıyrmashylyqsyz júıesin qalyptastyryp otyrmyz, - dedi Erlan Sársembaev.
Aıta keteıik, ótken aptadaǵy palata otyrysynda «Halyqaralyq azamattyq avıatsııa týraly konventsııanyń 50 a)-babyn ózgertýge qatysty hattamany jáne Halyqaralyq azamattyq avıatsııa týraly konventsııanyń 56-babyn ózgertýge qatysty hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Zań maquldandy.
Sonymen qatar senatorlar «Bir taraptan Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti jáne ekinshi taraptan Halyqaralyq qaıta qurý jáne Damý banki, Halyqaralyq qarjy korporatsııasy men Investıtsııalar kepildiginiń kópjaqty agenttigi arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń ornyqty damýyna jáne órkendeýine járdemdesý maqsatynda yntymaqtastyqty keńeıtý jónindegi áriptestik týraly negizdemelik kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» zańdy qarap, maquldady.
Bul zań ekonomıkanyń ornyqty ósýine jáne halyqtyń ómir súrý deńgeıin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, shyǵystardy neǵurlym shuǵyl jáne áleýmettik baǵdarlanǵan jobalarǵa qaıta bólý esebinen memlekettik bıýdjetke júktemeni azaıtý kózdelip otyr.
Dúnıejúzilik banktiń ulttyq jobalarǵa qarjylyq turǵyda qatysýy JІÓ-niń turaqty ósýin, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýdy jáne ınnovatsııalar men jumys oryndaryn qurý arqyly Qazaqstannyń ınfraqurylymyn júıeli jańǵyrtýdy qamtamasyz etedi.
Bunan bólek, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn jetildirý, jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý jáne áleýmettik qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań da eki oqylymda qaralyp, maquldandy.
Kún tártibine shyǵarylǵan máseleler qaralyp bolǵannan keıin senatorlar depýtattyq saýal joldady. Máselen, Nurtóre Júsip Astana medıtsına ýnıversıtetine ulttyq joǵary oqý orny mártebesin jáne bilim ordasyna akademık Tóregeldi Sharmanovtyń esimin berý bastamasyn kóterdi.
- Ýnıversıtet bakalavrıattan bastap rezıdentýra, magıstratýra jáne PhD doktorantýraǵa deıingi barlyq deńgeıde 80-nen astam bilim berý baǵdarlamasyn iske asyrady. Ýnıversıtette 11 myńnan astam bilim alýshy, onyń ishinde 20 elden 700-den astam sheteldik stýdent oqıdy. Sońǵy 3 jylda memlekettik bilim berý tapsyrysy boıynsha túlekterdiń jumysqa ornalasý deńgeıi 99% boldy. Ýnıversıtettiń strategııalyq baǵyty – profılaktıkalyq medıtsına jáne halyq densaýlyǵyn saqtaý. Bul baǵyt otandyq densaýlyq saqtaý mektebiniń negizin qalaýshylardyń biri, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Tóregeldi Sharmanulynyń ǵylymı murasymen tolyq úılesedi, - dedi Nurtóre Júsip Úkimet basshysynyń atyna joldaǵan saýalynda.
Al Gennadıı Shıpovskıh jol qaýipsizdiginiń mańyzdylyǵyn aıryqsha mán berip, salaǵa zamanaýı basqarý tehnologııalaryn engizý jáne avto mektepterge memlekettik baqylaýdy qaıta qalpyna keltirý jóninde usynys jasady. Depýtattyń málimetinshe, 2023 jyly elimizde 15 886 JKO tirkelgen. 2024 jyly bul kórsetkish kúrt ósip, 31 597-ge jetken. Al 2025 jyly 36 146 jol apaty oryn alǵan. Sonymen qatar, sońǵy 3 jylda myńdaǵan adam qaza taýyp, 100 myńnan astam adam túrli jaraqat aldy.
Sáken Arýbaev agroónerkásiptik keshendi qarjylandyrýǵa qatysty júıeli túıtkilderge toqtaldy. Senator osy baǵytta agronesıeleýdi tsıfrlandyrýǵa arnalǵan keshendi sharalar toptamasyn usyndy. Bastama adal qaryz alýshylar úshin skorıng júıesin engizýdi, qujat aınalymyn jeńildetýdi jáne marketpleıstermen yqpaldastyrý arqyly kepildi baǵalaýdy avtomattandyrýdy qamtıdy.
- Agroónerkásiptik keshendi qarjylandyrý tetikteriniń tıimdiligi men qoljetimdiligi - memlekettik agrarlyq saıasattyń negizgi kórsetkishteriniń biri. Agrarlyq sektordy qoldaýda birqatar júıeli sharalar qabyldanyp, aýqymdy jumystar atqaryldy. Degenmen qarjylandyrý júıesinde sheshýdi qajet etetin máseleler áli de bar, - dedi senator.