Senatorlar birqatar halyqaralyq kelisimdi qaraıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Senattyń jalpy otyrysy ótedi. Onda senatorlar Joǵarǵy Sottyń birqatar sýdıasyn qyzmetinen bosatyp, buǵan deıin Májilis qabyldaǵan Zańdardy talqyǵa salady.
Joǵary palata kún tártibine shyǵarylǵan qujattyń biri – «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketiletin taýarlardyń shyǵarylǵan jerin aıqyndaýdyń úılestirilgen júıesi týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zań.
Atalǵan qujat Máskeýde 2023 jylǵy 4 jeltoqsanda jasalǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketiletin taýarlardyń shyǵarylǵan jerin aıqyndaýdyń úılestirilgen júıesi týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaýǵa baǵyttalǵan.
- Kelisim taýarlardy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketý kezinde olardyń shyǵarylǵan jerin aıqyndaý, kýálandyrý jáne rastaý tásilderine quqyqtyq negizdi qamtamasyz etedi. Osy qujat EAEO-ǵa múshe memleketterdiń aýmaǵynan taýarlardy, onyń ishinde Qazaqstan aýmaǵynan shyǵarylatyn taýarlardy áketýge tyıym salýlar men shekteýler belgilengen zattardy shyǵarý kezinde tarıftik jáne tarıftik emes retteý sharalarynyń qoldanylýyn baqylaý úshin tıisti múmkindik beredi, — degen edi Saýda jáne ıntegratsııa vıtse-mınıstri Aıdar Ábildabekov.
Sonymen qatar senatorlar «2021 jylǵy 16 aqpandaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tehnıkalyq reglamentteri talaptarynyń saqtalýyna memlekettik baqylaýdy (qadaǵalaýdy) Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń kórsetilgen saladaǵy zańnamasyn úılestirý maqsatynda júzege asyrý qaǵıdattary men tásilderi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy qaraıdy.
Saýda jáne ıntegratsııa vıtse-mınıstri Aıdar Ábildabekovtiń sózine qaraǵanda, kelisimde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aýmaǵynda aınalymda bolatyn ónimniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin qaýipti ónim týraly habardar etý júıesin iske qosý kózdelgen. Sonymen birge, odaqtyń normatıvtik quqyqtyq aktilerinde jáne ulttyq zańnamada «qaýipti ónim» termıniniń anyqtamasy bolmaǵan.
— Odaqtaǵy jáne ulttyq zańnamadaǵy qaıshylyqtardy joıý jáne kásipkerler úshin yqtımal syn-qaterdi azaıtý maqsatynda 2024 jylǵy 8 mamyrda Máskeýde kelisimge ózgerister engizý týraly hattamaǵa qol qoıyldy. Zań jobasynyń erejeleri «qaýipti ónim» degen sózderdi «Odaqtyń tehnıkalyq reglamentteriniń talaptaryna sáıkes kelmeıtin ónim» degen sózdermen aýystyrý sekildi ózgeristerdi qamtıdy. Zań jobasynyń mindeti — zańnamada belgilengen tártipke sáıkes hattamany qabyldaý úshin memleketshilik rásimderdi júrgizý, — dedi ol.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Aýstrııa Respýblıkasynyń Federaldyq Úkimeti arasyndaǵy zańsyz júrgen adamdardy readmıssııalaý jáne tranzıtteý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy da senatorlar pysyqtaıdy.
Atalǵan kelisimge 2025 jylǵy 28 aqpanda Astanada qol qoıyldy. Qujattyń negizgi maqsaty — ulttyq zańnama talaptaryn buza otyryp, memleketter aýmaǵynda júrgen adamdardy readmıssııalaý jáne tranzıtteý salasyndaǵy eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń quqyqtyq negizin qurý.
Іshki ister mınıstriniń orynbasary Sanjar Ádilovtiń aıtýynsha, kelisim el aýmaǵynda bolý sharttaryn buzǵan nemese zańsyz kirgen adamdardy óz eline qaıtarýdy kózdeıdi. Sonymen qatar qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan, ıaǵnı qujattaryn joǵaltqan adamdarǵa da qoldanylady. Readmıssııa boıynsha qaıtarylǵan azamattarǵa ákimshilik aıyppul nemese memleketten shyǵarý sııaqty sanktsııalardy qoldanbaıdy. Qazirgi kezde readmıssııa ınstıtýty 21 elmen belsendi túrde júzege asyrylyp keledi.
Esterińizge sala ketsek, munyń aldyndaǵy Senat otyrysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy jańartylatyn energııa kózderi salasyndaǵy jobalardy iske asyrý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy maquldady.
Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenovtiń aıtýynsha, 2024 jylǵy 12 qarashada halyqaralyq klımattyq COP-29 forýmy aıasynda qol qoıylǵan atalǵan qujat turaqty jáne «jasyl» energetıka salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty damytýǵa baǵyttalǵan.
- Kelisimniń maqsaty – uzaq merzimdi ári ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytý, energııa óndirý men jınaqtaýdyń zamanaýı tehnologııalaryn engizý, sondaı-aq Qazaqstan óńirleriniń turaqty áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna járdemdesý. Qujat aıasynda jalpy ornatylǵan qýaty 1,8 GVt bolatyn jańartylatyn energetıka salasyndaǵy úsh iri ınvestıtsııalyq jobany iske asyrý kózdelgen. Onyń ishinde jıyntyq qýaty 1,5 GVt bolatyn eki jel elektr stantsııasyn jáne qýaty 300 MVt bolatyn bir kún elektr stantsııasyn salý josparlanyp otyr. Atalǵan jobalar memleketaralyq yntymaqtastyq aıasynda elimizde júzege asyrylyp jatqan JEK salasyndaǵy eń aýqymdy jobalardyń qataryna jatady, - dedi ol.
Jobalardy Pavlodar, Qaraǵandy jáne Túrkistan oblystarynyń aýmaǵynda iske asyrý josparlanǵan. Bul óńirlerdiń tańdalýy jel jáne kún resýrstarynyń joǵary áleýetimen, sondaı-aq jańa generatsııalaıtyn qýattardy Qazaqstannyń Biryńǵaı elektr energetıkalyq júıesine ıntegratsııalaý múmkindiginiń bolýymen negizdelgen. Barlyq joba qajet energetıkalyq ınfraqurylymdy qurýdy, onyń ishinde elektr jelilerine qosylý obektilerin salýdy jáne elektr energııasyn jınaqtaý júıelerin engizýdi kózdeıdi.
Sonymen qatar senatorlar maquldaǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine týrıstik salany jáne balalar sportyn qoldaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań memlekettiń strategııalyq basymdyqtary – ulttyq ekonomıkany ártaraptandyrýdy jáne adam kapıtalyn damytýdy iske asyrýǵa arnalǵan.
Zańdy qabyldaýdyń maqsaty - ekonomıkany ártaraptandyrý, ishki jáne kelý týrızmin damytý, adamı kapıtaldy nyǵaıtý jáne balalar men jasóspirimder úshin sporttyń qoljetimdiligin arttyrý jónindegi memlekettik basymdyqtardy iske asyrý. Osy qujat arqyly Qazaqstan Respýblıkasynyń 13 Zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi.
- Zań týrızm salasyndaǵy quqyqtyq retteýdi jetildirýge, uǵymdyq apparatty birizdendirýge, týrıstik ınfraqurylymdy damytýdy jáne qoldanystaǵy memlekettik qoldaý tetikterin rásimdik turǵydan júıeleýge, sondaı-aq balalar men jasóspirimder sportyn qarjylandyrý men basqarýdyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Týrızm salasyn damytýǵa qatysty zańmen «gıd», «ekskýrsııa júrgizýshi», «týrızm nusqaýshysy», «týrıstik resýrstar» jáne «týrızm obektileri» sııaqty negizgi uǵymdar naqtylanyp, birizdendiriledi. Gıdter men týrızm nusqaýshylarynyń qyzmeti kásipkerlik nysanyna baılanysty shektelmeıtin bolady, bul quqyqtyq beıtaraptyqty saqtap, bilikti mamandardyń sanyn arttyrýǵa jol ashady, - dedi senator Amangeldi Esbaı.
Palata otyrysynyń kún tártibine shyǵarylǵan máseleler qaralyp bolǵannan keıin senatorlar depýtattyq saýaldaryn joldady. Atap aıtqanda, senator Janna Asanova statsıonarlardaǵy patsıentterdiń otbasylaryn habardar etýdiń biryńǵaı tsıfrlyq kontýryn engizýdi usyndy. Onyń aıtýynsha, mundaı qadam dárigerlerden ózine tán emes fýnktsııalardy alyp tastaýǵa, sybaılas jemqorlyqtyń negizin joıýǵa jáne halyqtyń senimin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
Al depýtat Álibek Náýtıev birqatar aýylda Qazposhta qyzmetteriniń toqtaýyna alańdaýshylyq bildirdi. Senator Janbolat Jórgenbaev sý qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne jer asty sýlarynyń monıtorıngin jetildirý máselelerin kóterip, tıisti bastamalar toptamasyna nazar aýdardy.