Senator mal urlyǵyn aýyr qylmys sanatyna jatqyzýdy usyndy
ASTANA. QazAqparat - Mal urlyǵyn aýyr qylmystar sanatyna jatqyzǵan durys. Bul jaıynda QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Sársenbaı Eńsegenovtiń Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda aıtylǵan, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Sońǵy úsh, 2015-2017 jyldary 65 myńnan astam mal urlanǵan. Osy merzimde mal urlaǵany úshin ustalǵan 50 myńnan astam adamnyń jartysyna jýyǵy - buryn urlyq jasaǵandar. Osyǵan qarmastan qylmystyq isti qaraý kezinde aqtalmaıtyn negizder jáne taraptardyń tatýlasýy boıynsha 21158 qylmystyq is nemese 40 paıyzdan astamy toqtatylǵan. Adamdar qylmystyń bul túrine qatysty quqyq qoǵaý organdarynyń is-áreketteri men sot aktileriniń tıimdiligi, pármendiligi tómen deıdi. Olardyń pikirinshe, jaǵdaıdyń mundaı bolýyna qoldanystaǵy qylmystyq zańnamanyń álsizdigi sebep. Sondyqtan QR Qylmystyq kodeksiniń urlyqqa qatysty 188 babynyń mal urlyǵyna baılanysty bóligin saralap, jazany kúsheıtý baǵytynda óózgerister men tolyqtyrýlar engizý kerek dep esepteıdi», - deıdi ol.
Depýtattyń atap ótýinshe, qoǵamda mal urlyǵyn jasaǵandardyń tergeý kezinde bostandyqta júrýi, olarda bas bostandyǵynan aıyrýdan bólek jeńil jazanyń taǵaıyndalýy mal urlyǵyna tosqaýyl bola almaıdy degen oı qalyptasqan. Qylmyskerdiń jábilenýshige keltirgen zalaldy óteý arqyly jábirlenýshimen tatýlasýyna baılanysty qylmystyq isti toqtatý normasynyń kóleńkeli tustary bar. Túgeldeı bolmaǵanymen kóp jaǵdaıda tatýlasý tikeleı nemese qorqytyp úrkitý, jábirlenýshi úshin mańyzdy faktorlarǵa qysym jasaý arqyly júredi. Zalal kóp jaǵdaıda urlanǵan maldy satýdan túsken qarjy esebinen óteledi. Sondyqtan bul ury úshin ekonomıkalyq aýyrtpalyq emes. Shalǵaı aýyldarda turatyn jábirlenýshi úshin aýdan ortalyǵyna tergeý jáne sot protsesteri úshin birneshe ret kelip ketý aýyrtpalyq týdyrady. Sondyqtan olar bul qıyndyqtardan qashyp, joǵalǵan 1-2 mal basy úshin shaǵymdanbaıdy.
«Aýyl, ásirese shalǵaıda ornalasqan eldi mekender turǵyndary úshin mal dáýlet pen baılyqtyń belgisi emes. Bul adamdar úshin mal ómir súrýdiń, kúnkórisiniń, tirshilik jasaýynyń jalǵyz kózi. Bul búgingi kúnniń aqıqaty. Sondyqtan túıe, sıyr, jylqy sııaqty iri qara malyn aıtpaǵannyń ózinde bir-eki bas qoıynyń qoldy bolýy adamdar úshin úlken materıaldyq shyǵyn, orasan zor psıhologııalyq salmaq. Mal urlyǵy kásibin mal sharýashylyǵymen baılanystyrǵan kásipkerler úshin de úlken másele. Bul mal sharýashylyǵyn damytý jónindegi memlekettik saıasattyń tolyq júrýine zııan keltiretin qasaqana áreket. Osy turǵydan alǵanda mal urlyǵy qoǵamdyq qaýiptiligi joǵary qylmys. Sondyqtan mal urlyǵynyń aldyn alý, osy saladaǵy qylmystyń qaıtalanýyn boldyrtpaý, jazanyń áleýmettik ádilettiligin qamtamasyz etý maqsatynda mal urlyǵyn aýyr qylmystar sanatyna jatqyzǵan durys», - dedi Eńsegenov.
Onyń aıtýynsha, bul baǵytta kórshi memleketterdiń zańnamalaryn zerdeleý qajet. Máselen, Qyrǵyz elinde mal urlyǵy jeke bap retinde qarastyrylǵan. Osyǵan baılanysty depýtat Úkimet basshysynan tıisti memlekettik organdarǵa mal urlyǵyna baılanysty zańnamany jetildirý týraly tapsyrma berýdi usyndy.
