Senator B. Beknazarov mas kúıinde kólik júrgizgenderdi halyq aldynda dúre soǵyp, jazalaýdy usyndy
ASTANA. QazAqparat - Júrgizýshi quqyǵynan aıyrylǵan, soǵan qaramastan mas kúıinde qaıtadan kólik basqarǵan azamatqa qatysty qylmystyq jaýapkershilikti meılinshe qataıtý kerek. Mundaı tulǵalarǵa qatysty negizgi jazalarmen qatar, qosymsha jazalar qabyldaý qajet, máselen, olardy halyqtyń aldyna shyǵaryp dúre soǵý arqyly jazalaý kerek. Búgin Parlament Senatynyń jalpy otyrysynda depýtat Bektas Beknazarov joldaǵy apattylyq máselesine alańdaýshylyq bildire otyryp, osylaı málim etti.
«Іshimdik iship, esirtkige elikken kúıde kólik basqarǵan júrgizýshiler jaýapkershiligin arttyrý baǵytynda eń birinshi kezekte zańnamalyq ózgerister, ıaǵnı Qylmystyq kodekstiń jekelegen normalaryn qataıtý kerek. Bizdiń elimizde kinásiniń aıtarlyqtaı erekshelikterine qaramastan barlyq júrgizýshiler, ıaǵnı, ishimdik iship kólik basqarǵandar da, saý júrgizýshiler de adam densaýlyǵyna zalal keltiretin jol apatyn týdyrǵan bolsa, bir norma boıynsha qylmystyq jaýapkershilikke tartylady. Bul rette mas júrgizýshi de, saý júrgizýshi de abaısyzda qylmystyq quqyq buzýshylyq jasaǵan tulǵa retinde qarastyrylady. Dál osyndaı kózqarastan qoldanystaǵy normanyń olqylyǵy kórinip otyr. Áıtpese, ishimdikke mas bolyp, esirtkige eligip alyp kólik júrgizgen, sonyń saldarynan kóshede ketip bara jatqan adamdy basyp óltirgen tulǵanyń áreketin «abaısyzda» dep baǵalaýǵa bola ma? «Mas júrgizýshi - qylmysker» deıdi halyq. Endeshe bizdiń kodekske qaraǵanda halyqtyń aıtyp otyrǵany danalyq», - dedi senator.
Bul rette depýtat tikeleı kinásinen kisi ólimi oryn alatyn júrgizýshilerdiń áreketin qatań jazalaý kerektigin de alǵa tartyp, birqatar elderdiń tájirıbesine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, Ońtústik Azııanyń Sıngapýr, Qytaı, Japonııa sekildi birqatar elderinde jol apaty bylaı tursyn, mas kúıinde kólik basqarǵan faktiniń ózi júrgizýshiniń qylmystyq jaýapkershiligin qarastyrady. Al Sıngapýrda mas kúıinde kóliktiń rýline otyrǵan adam júrgizýshi quqyǵynan aıyrylyp qana qoımaı, oǵan úlken kólemdegi aıyppyul salynýdan bólek, shybyqpen sabaıdy. Qytaı men Taılandta kisi ólimine soqtyrǵan jol-kólik apaty úshin ólim jazasyna kesilýi múmkin. Japonııada júrgizýshilerge ishimdik ishý múldem tyıym salynǵan. Ol elde mundaı áreketi úshin júrgizýshini ǵana emes, sol avtokólikke otyrǵan jolaýshyny da jazalaıdy. Eýropa elderinde de mas júrgizýshilerge qatal jaýapkershilikter qarastyrylǵan.
«Osy elderdiń bári mas kúıinde kólik júrgizgen adamdarǵa qatysty qatań jaýapkershilik belgileı otyryp, óz azamattary úshin jol-kólik apatynyń aýyr saldaryn azaıta aldy. Endeshe, Qazaqstandaǵy ósip otyrǵan qaýipti jaǵdaıdy mas júrgizýshilerge qatysty qatań jazalaý sharalaryn engizý arqyly ǵana túzeýge bolady dep sanaımyn. Qoǵamnyń buǵan tózimsizdigin de qalyptastyrý kerek. Osyǵan baılanysty, zańnamada ishimdik iship, esirtki qabyldaǵan kúıi kólikti basqarǵan júrgizýshige qatysty jaýapkershilikke tartý praktıkasyn túbirinen ózgertý kerek. Qandaı da bir jol-kólik apatynyń oryn alýyna sebep bolǵan mas júrgizýshiler áreketin jeke bappen qarastyrý kerek, olarǵa, ásirese kisi ólimine soqtyratyn oqıǵalarǵa qatysty asa qatań sharalar qabyldaý kerek. Júrgizýshi quqyǵynan aıyrylǵan, soǵan qaramastan mas kúıinde qaıtadan kólik basqarǵan azamatqa qatysty qylmystyq jaýapkershilikti meılinshe qataıtý kerek. Mundaı tulǵalarǵa qatysty negizgi jazalarmen qatar, qosymsha jazalar taǵaıyndalýy kerek. Máselen, olardy halyqtyń aldynda shyǵaryp dúre soǵyp jazalaý kerek», - deıdi B. Beknazarov.
Onyń aıtýynsha, dál osyndaı jaza qoldanylatyn elderde ondaı dúreleýdiń nátıjeli bolatynyn anyq kórsetken. «Men ol suraqty arnaıy zerttegenmin», - dedi senator.
Budan bólek, depýtat qoǵam ókilderin polıtsııa qyzmetkerlerimen birge mas júrgizýshilerdi anyqtaýǵa baǵyttalǵan arnaıy reıdterge shyǵarý qajettigin de basa aıtty. Ondaı sharalardyń barlyǵy halyqqa keńinen jetkizilip turýy kerek.
