Senat zań maquldady: sheteldik radıoaktıvti qaldyqtardy elge ákelýge tyıym salyndy
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Senattyń jalpy otyrysynda «Radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý týraly» Zań maquldandy.
Zańda atom salasyn damytý barysynda qoǵamdy alańdatyp otyrǵan suraqtarǵa jaýap beretin, adamdardyń densaýlyǵy men ómir súrý sapasyn qorǵaıtyn senimdi quqyqtyq kepildikter qalyptastyrylǵan.
- Olardyń ishinde, radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý salasyndaǵy qatynastarda memleket, kásiporyndar, jergilikti bılik úshin qatań erejeler bekitilgen, sheteldik radıoaktıvti qaldyqtardy elge ákelýge tyıym salynǵan, muraǵattyq radıoaktıvti qaldyqtardy joıý tetikteri qarastyrylǵan. Atalǵan normalar jalpy elimizdegi ekologııalyq jaǵdaıdy saýyqtyrýǵa ǵana emes, sonymen qatar, ıadrolyq synaqtardan zardap shekken óńirlerdiń damýyna oń áser etedi dep oılaımyn. Budan basqa, tarıhı radıoaktıvti qaldyqtarmen jáne ıadrolyq mura obektilerimen jumys isteý tártibiniń belgilenýi memleketimizde qaýipsizdiktiń keshendi júıesin qurýǵa jáne radıatsııalyq qaýipsizdiktiń biryńǵaı, keshendi júıesin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan óte mańyzdy qadam ekenin atap ótken jón. Bul - Qazaqstannyń ekologııalyq jáne radıatsııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi maǵynaly qadam. Óıtkeni, atom salasyndaǵy burynnan jınaqtalǵan problemalardy sheshýmen qatar, memleketimizdiń ekologııa salasyndaǵy bolashaq baǵytyn da baǵdarlap otyr, - dedi senator Sultan Dúısembınov.
Onyń aıtýynsha, Bul qujat qorshaǵan ortany jáne halyq densaýlyǵyn radıoaktıvti qaldyqtardyń yqtımal zııandy áserinen qorǵaý, elimizdiń halyqaralyq ekologııalyq standarttarǵa saı damýyna jáne atom energııasyn beıbit maqsatta qaýipsiz paıdalanýyna berik negiz qalaıdy.
Qujattaǵy negizgi normalar
Senattyń Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń málimetine qaraǵanda, zańǵa QR Parlamentiniń depýtattary radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý salasyndaǵy qatynastardy retteý tetikterin belgileý jáne kúsheıtý maqsatynda bastamashylyq jasady.
Zań normalarynda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, ýákiletti organnyń jáne jergilikti atqarýshy organdardyń radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý salasyndaǵy quzyreti bekitilgen. Radıoaktıvti qaldyqtardyń túzilýin, olardyń jınaqtalýyn, saqtalýyn, qaıta óńdelýin, tasymaldanýy men kómilýin, olardyń baqylaýsyz aınalymynyń aldyn alýdy qamtamasyz etýdi, sondaı-aq ıadrolyq, radıatsııalyq, ıadrolyq fızıkalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdiktiń qamtamasyz etilýin júıeli jáne dáıekti esepke alýdy kózdeıtin radıoaktıvti qaldyqtardy memlekettik esepke alý jáne baqylaý belgilendi.
Sondaı-aq, Zańda radıoaktıvti qaldyqtardy synyptaý, ıadrolyq materıaldardy, radıoaktıvti zattardy radıoaktıvti qaldyqtar sanatyna aýystyrý, radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý obektilerin sanattarǵa jatqyzý reglamenttelgen.
Qujatta radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý jónindegi ulttyq operator ınstıtýty engizildi. Radıoaktıvti qaldyqtardyń qolaılylyq ólshemsharttaryna sáıkestigi rastalǵannan keıin jáne radıoaktıvti qaldyqtardy qabyldaý-berý aktisine qol qoıylǵan sátten bastap olar Ulttyq operatordyń menshigine ótedi.
- ıAdrolyq muraǵa jatatyn, 1992 jylǵa deıin túzilgen jáne menshik ıesi joq radıoaktıvti qaldyqtardy qaýipsiz saqtaý jáne kómý sheshimin qamtamasyz etetin «tarıhı radıoaktıvti qaldyqtar» jańa anyqtamasy engizildi. Sondaı-aq radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý obektilerin paıdalanatyn ne radıoaktıvti qaldyqtarmen operatsııalardy júzege asyratyn jeke jáne zańdy tulǵalarǵa osyndaı obektilerdiń ómirlik tsıkliniń barlyq kezeńderinde qaýipsizdikti, baqylaýdy jáne tótenshe jaǵdaılarǵa daıyndyqty reglamentteıtin normatıvtik talaptar men erejeler belgilengen. Zań normalarynda radıoaktıvti qaldyqtardy saqtaý, óńdeý, kondıtsıonerleý nemese kómý úshin elge ákelýge jalpy tyıym salý belgilengen, - dep atalyp ótken komıtet aqparatynda.
Radıoaktıvti qaldyqtardyń halyqqa jáne qorshaǵan ortaǵa áserin boldyrmaıtyn, olardy keıinnen alý nıetinsiz uzaq merzimdi oqshaýlaýdy qamtamasyz etý maqsatynda, radıoaktıvti qaldyqtardy kómýge qoıylatyn bazalyq qaǵıdattar men talaptar jazyldy.
Eske salsaq, byltyr kúzde Parlament Májilisinde «Radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe qujattar tanystyryldy.
