Senat muǵalimdi artyq júktemeden bosatatyn zańdy qaraıdy

Atap aıtqanda, senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine pedagog mártebesi, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne balanyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańy men oǵan ilispe qujatty birinshi oqylymda talqylaıdy. Bul zańdardy Parlament Májilisi bıyl mamyr aıynda qabyldaǵan edi. 

Zańnyń maqsaty – pedagog mártebesin naqty qorǵaý. Usynylǵan normalar muǵalimdi artyq júktemeden aryltyp, onyń kásibı erkindigin qamtamasyz etedi. Endi pedagogterdiń bilim alýshylar aldyndaǵy jaýapkershiligi tek oqý protsesi barysynda ǵana aıqyndalady. Bul muǵalimdi ózine tán emes fýnktsııalardan qorǵaıdy. Sondaı-aq zań jobasynda qaǵaz jáne elektrondyq formatta qatar júretin «tsıfrlyq bıýrokratııaǵa» zańnamalyq deńgeıde tyıym salynady.

Talantty mamandardy qoldaý maqsatynda halyqaralyq kásibı sheberlik konkýrstarynyń jeńimpazdaryna joǵary oqý oryndaryna konkýrstan tys grant taǵaıyndaý normasy qarastyryldy. Balanyń ómiri, densaýlyǵy men qaýipsizdigi úshin ata-analardyń jaýapkershiligi de keńeıtildi. Bilim men tárbıe – tek mekteptiń ǵana emes, otbasy men memlekettiń ortaq isi ekeni naqty aıqyndaldy.

Zańda pedagogıkalyq jáne medıtsınalyq mamandyqtar boıynsha stýdentterdi qabyldaý men aýystyrý talaptary qatańdatyldy. Bul salalarǵa eń úzdik, bilimdi jastardyń kelýin qamtamasyz etý kózdelip otyr.

Sonymen birge, Qazaqstan aýmaǵynda jetekshi sheteldik joǵary oqý oryndarynyń erkin qyzmet etýi úshin qolaıly quqyqtyq rejım bekitildi. Bul – bolashaqta elimizdi óńirlik bilim habyna aınaldyrýdyń mańyzdy tetigi bolmaq.

Senattyń jalpy otyrysynda qaralatyn kelesi qujat - «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańy men oǵan ilespe qujat. Parlament Májilisi osy zańdardy bıyl mamyr aıynyń basynda talqylaǵan edi. 

Zańda sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl boıynsha aldyn alý sharalary kúsheıtiledi. Osy maqsatta múddeler qaqtyǵysynyń aldyn alý jáne retteý ınstıtýty osy protsesti egjeı-tegjeıli retteý arqyly jetildirildi. Bul jumysta ádep jónindegi ýákildiń, komplaens-qyzmettiń jáne personaldy basqarý qyzmetiniń róli artyp keledi. Laýazymdyq ókilettikterdi jeke múddege paıdalanýǵa jol bermeý túrinde sybaılas jemqorlyqqa qarsy shekteý engizilip, «jeke múdde» degen uǵymy naqtylanady.

Qujat aıasynda parany usyný, ýáde etý nemese talap etý degen áreketter qylmysqa jatqyzyldy. Bul túzetýlerdi ázirleý barysynda jaqyn jáne alys shetelderdiń halyqaralyq tájirıbesi muqııat zertteldi. Mysaly, Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń barlyq 38 elinde osy áreketter úshin qylmystyq jaýapkershilik kózdelgen. Mundaı normalar postkeńestik keńistiktegi kóptegen memlekettiń zańnamasynda da bar. Halyqaralyq tájirıbe kórsetkendeı, para týraly kelisim júrgizý aıaqtalǵan qylmys dep taný memleketke zııan keltirmes buryn paraqorlyqtyń jolyn kesýge múmkindik beretin profılaktıkalyq áserge ıe.

Sonymen qatar senatorlar «Qazaqstan Úkimeti men Oman Úkimeti arasyndaǵy tabys pen kapıtalǵa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly kelisimdi jáne oǵan Hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy qaraıdy. Bul qujatty Parlament Májilisi bıyl sáýir aıynda qabyldady. 

Kelisim salyq salasyndaǵy maqsattarda aqparat almasý úshin de zańnamalyq negiz bolady.

Qarjy mınıstrliginiń málimetine qaraǵanda, bıyl osy mándegi kelisimderdi Iran Islam Respýblıkasymen, Mysyrmen, Izraıl, Kýveıt memleketterimen, Portýgalııamen, Ázerbaıjanmen, Indonezııamen, Taılandpen jańartyp bekitý josparlanǵan.

Kelisim mynandaı máselelerdi retteıdi:

- salyq salý maqsatynda rezıdenttikti anyqtaý;

- turaqty mekeme qurý;

- salyq salýǵa jatatyn tabysty bólý (dıvıdendter, paıyzdar, roıaltı, kásipkerlik qyzmetten túsetin tabys jáne t.b.);

- eki memlekettiń ýákiletti organdary arasyndaǵy ózara kelisim mehanızmi;

- salyqtyq aqparat almasý tártibi;

- jeńildikterdi shekteý týraly baptar.