Senat: Qylmystyq kodeks jobasy Májiliske qaıtaryldy

Eske salaıyq, Qylmystyq kodeks jobasy zaman talabyna saı, tájirıbede synnan ótken qylmystyq-quqyqtyq ınstıtýttardy saqtaı ári tulǵany, qoǵamdy jáne memleketti tıimdi qorǵaý úshin tıisinshe jańalaı otyryp ázirlengen bolatyn. Kodeks jobasy Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda júktelgen mindetterdi, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jyldan 2020 jylǵa deıingi kezeńge arnalǵan quqyqtyq saıasat tujyrymdamasy erejelerin iske asyrady.

Jalpy, kodeks jobasynda birinshi ret jasalǵan nemese áleýmettik turǵydan osal adamdar jasaǵan qylmysqa qatysty toleranttyq ustanym keńeıtiledi. Bunymen qosa, aýyr qylmystarǵa, qylmystyń qaıtalaný kórinisterine, uıymdasqan qylmysqa jáne sot tóreligine qarsylyq bildirýge qatysty sharalardy qatańdatady. Aıtalyq, qylmystyq quqyq buzýshylyqty birinshi ret jasaǵan kámeletke tolmaǵandarǵa, áleýmettik turǵydan osal adamdardyń basqa da sanattaryna qylmystyq saıasatty yryqtandyrýmen jáne izgilendirýmen qatar, qylmystyń barlyq jańa túrlerine qarsy kúrestiń negizderi qalanǵan, krımınaldyq qyzmettiń belsendiligi baıqalatyn salalarda jazalaý qatańdatyldy, ulttyq kelisim tuǵyryna nuqsan keltirýdiń jáne áleýmettik janjaldardy arandatýdyń kez kelgen áreketi úshin qatań jazalaý kózdeledi.

Jańa jobada kompterlik kıberqylmystarǵa, onyń ishinde hakerlikke qatysty da tyń normalardy qamtıdy. Terrorıstik jáne ekstremıstik qylmystar úshin jaýapkershilikti arttyrý da usynyldy. Atap aıtqanda, ondaı qylmyskerlerge shartty túrde merziminen buryn bosatý kózdelmeıtin boldy. Al sybaılas jemqorlyq qylmystar úshin qylmystyq jaýaptylyq ta qataıady. Atap aıtqanda, sybaılas jemqorlyq qylmystar jasaǵany úshin sottalǵan adamdarǵa belgili bir qyzmetterdi atqarýǵa ómir boıyna tyıym salý kózdeledi, para alǵany úshin sanktsııalar kúsheıtiledi. Sonymen birge, kámeletke tolmaǵandarǵa qarsy qylmystar úshin sanktsııa kúsheıedi. Jas balalarǵa qatysty seksýaldyq sıpattaǵy qylmystar úshin sottalǵandar balalarmen jumys isteý quqyǵynan ómir boıyna aıyrylady.

Ekinshi oqylymǵa ázirleý barysynda senatorlar birqatar túzetýler engizdi. Atap aıtqanda, qylmystyq zańnamany izgilendirý maqsatynda sanktsııalardan qosymsha jaza túri retindegi múlikti tárkileý alyp tastalady. Sonymen qatar, Senat kodeks jobasyn eki jańa bappen tolyqtyryp otyr. Budan bólek, joǵary palata depýtattary birqatar redaktsııalyq naqtylaý sıpatyndaǵy túzetýlerdi usynǵan bolatyn. Kodeks jobasynyń memlekettik tildegi mátinine qatysty da usynystar engizildi.

Qujat Májiliste qaralatyn bolady.