Senat Konstıtýtsııa jobasy erejelerin túsindirý úshin depýtattardyń óńirlerge saparyn qorytyndylaıdy
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Senattyń da jalpy otyrysy ótedi. Onda senatorlar palata otyrysynyń kún tártibine shyǵarylǵan 2 máseleni qaraıdy.
Atap aıtqanda, aldymen depýtattar «Túrki memleketteri uıymynyń Azamattyq qorǵaý tetigin qurý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyn talqyǵa salady. Bul qujatty Májilis osy jyldyń 26 qańtarynda qabyldaǵan bolatyn.
— 2024 jylǵy qarashada Túrki memleketteri uıymynyń memleket basshylary keńesinde qabyldanǵan sheshim negizinde tótenshe vedomstvolardyń basshylary Azamattyq qorǵaý mehanızmin qurý týraly kelisimge qol qoıdy. Atalǵan Kelisim apattar men tótenshe jaǵdaılarǵa den qoıýdyń, sondaı-aq zardap shekken memleketke erikti qoldaý kórsetýdiń birlesken tetigin qurýǵa baǵyttalǵan. Onyń ákimshilik jumys organdary retinde Mınıstrler keńesi men Azamattyq qorǵaý mehanızminiń Hatshylyǵy belgilendi. Hatshylyqtyń shtab-páteri Ystanbul qalasynda ornalasqan, ony mınıstrler keńesi 3 jyl merzimge taǵaıyndaıtyn Bas hatshy basqarady. Ony qurýǵa túrik tarapy qajetti qoldaý kórsetedi, — degen edi sol kezde Tótenshe jaǵdaılar vıtse-mınıstri Kegen Tursynbaev.
Onyń aıtýynsha, mınıstrler keńesin Túrki memleketteri uıymyna tóraǵalyq etetin memlekettiń tótenshe jaǵdaılar vedomstvosynyń basshysy basqarady. Jyl saıyn barlyq memleketter 50 myń AQSh dollary kóleminde jarna engizedi.
— Bizdiń elimizdiń qarjy qarajaty Syrtqy ister mınıstrliginiń «Qazaqstannyń halyqaralyq uıymdarǵa, halyqaralyq jáne ózge de organdarǵa qatysýy» 017 bıýdjettik baǵdarlamasy aıasynda kózdelgen. Bul Kelisimdi iske asyrýdyń eshqandaı teris saldary joq, kerisinshe jolǵa qoıylǵan júıeniń arqasynda túrki memleketteri arasynda azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ózara qoldaý men yntymaqty kúsheıtýge múmkindik beredi, — dedi vıtse-mınıstr.
Sonymen qatar Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasy jobasynyń erejelerin túsindirý aıasynda Senat depýtattarynyń óńirlerge shyǵý qorytyndylary boıynsha aqparat tyńdalady.
Eserterińizge sala ketsek, ótken aptataǵy palata otyrysynda senatorlar Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Soty sýdıalarynyń ókilettigin toqtatý jáne olardy qyzmetinen bosatý týraly máseleni qarap, kún tártibine shyǵarylǵan birqatar halyqaralyq qujatty ratıfıkatsııalady.
Aldymen depýtattar «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketiletin taýarlardyń shyǵarylǵan jerin aıqyndaýdyń úılestirilgen júıesi týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» zańdy qarap, maquldady.
Kelisimniń maqsaty — taýarlardy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketý kezinde olardyń shyǵý tegin anyqtaý, kýálandyrý jáne rastaý tásilderin sáıkestendirý úshin quqyqtyq negizdi qamtamasyz etý.
— Kelisimde taýarlardyń shyǵý tegin anyqtaýdyń biryńǵaı belgileri aıqyndaldy. Elde tolyǵymen óndirilgen taýarlarǵa paıdaly qazbalar, ósimdik sharýashylyǵy, mal sharýashylyǵy ónimderi, sondaı-aq elektr ári jylý energııasy jáne basqalar jatady. Bul rette, jýý, býyp-túıý jáne qarapaıym jınaqtaý operatsııalary sııaqty taýardyń shyǵý tegine áser etpeıtin operatsııalardyń tizbesi aıqyndaldy, — dedi senator Álibek Náýtıev.
Senatorlar maqudaǵan kelesi Zań — «2021 jylǵy 16 aqpandaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tehnıkalyq reglamentteri talaptarynyń saqtalýyna memlekettik baqylaýdy (qadaǵalaýdy) Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń kórsetilgen saladaǵy zańnamasyn úılestirý maqsatynda júzege asyrý qaǵıdattary men tásilderi týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly». Qujat EAEO elderin anyqtalǵan aqaýlar men tehnıkalyq baqylaýdan ótpegen ónimder týraly bir-birin jedel habardar etýge mindetteıdi. Bul erte eskertý júıesin qalyptastyrýǵa jáne tutynýshylarǵa qaýip tóndiretin taýarlardan ishki naryqty «tazartýǵa» múmkindik beredi.
Depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Aýstrııa Respýblıkasynyń Federaldyq Úkimeti arasyndaǵy zańsyz júrgen adamdardy readmıssııalaý jáne tranzıtteý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy da maquldady.
2025 jylǵy 28 aqpanda Astana qalasynda qol qoıylǵan bul Kelisim zańsyz kóshi-qonǵa jáne transshekaralyq uıymdasqan qylmysqa qarsy is-qımyl salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa, sondaı-aq azamattardyń quqyqtaryn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan mańyzdy qadam.
— Qujat eki eldiń aýmaǵyna kelý jáne bolý sharttaryna sáıkes kelmeıtin nemese sáıkes kelmeı qalǵan adamdardy anyqtaý men qaýipsiz ári belgilengen tártippen qaıtarý boıynsha tıimdi rásimderdi qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, úshinshi memleketterdiń azamattaryn olardyń azamattyǵy bar elge, al azamattyǵy joq adamdardy sońǵy ýaqytta turaqty turǵan nemese olarǵa jol júrý qujatyn bergen memleketke qaıtarý qaǵıdaty bekitilgen. Sonymen qatar, readmıssııa týraly suraý salýdyń mazmunyna qoıylatyn talaptar, ony joldaý tártibi men qaraý merzimderi, qaıtarýǵa jatatyn adamdardy tasymaldaý sharttary men tásilderi belgilengen. Tasymaldaý áýe jáne jerústi kóligin qosa alǵanda, kez kelgen kólik túrimen júzege asyrylýy múmkin, — dedi senator Murat Qadyrbek.
Munymen qosa, qujat derbes derekterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan qatań kepildikterdi kózdeıdi, onyń ishinde ruqsatsyz nemese zańsyz óńdeýden, sondaı-aq baıqaýsyzda joǵalýdan, joıylýdan nemese zaqymdanýdan qorǵaý sharalary qarastyrylǵan. Sonymen birge, readmıssııa rásimderine baılanysty taraptardyń qarjylyq mindettemeleri, sonyń ishinde kólik jáne tranzıtteýge arnalǵan shyǵyndardy bólý, daýlardy retteý tártibi, sondaı-aq Kelisimniń kúshine enýi men qoldanylýyn toqtatý sharttary aıqyndalǵan.
