Senat qandaı zańdardy qaraıdy

Sonymen palata otyrysynda depýtattar aldymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasyn qabyldaýǵa baılanysty raqymshylyq jasaý týraly» Zańdy, sondaı-aq oǵan ilespe «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» QR Zańyna QR jańa Konstıtýtsııasynyń qabyldanýyna baılanysty raqymshylyq jasaý máseleleri boıynsha tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine QR jańa Konstıtýtsııasynyń qabyldanýyna baılanysty raqymshylyq jasaý máseleleri boıynsha ózgeris pen tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdardy pysyqtaıdy. 

Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń málimetine qaraǵanda, qujat izgilik qaǵıdaty negizinde qylmystyq saıasatty izgilendirýge jáne ákimshilik ádilet júrgizý aıasynda halyqtyń boryshtyq júktemesin azaıtýǵa baǵyttalǵan.

Qylmystyq raqymshylyq jasaý boıynsha:

1) osy qujat qoldanysqa engizilgenge deıin jasalǵan qylmystyq teris qylyqtar, onsha aýyr emes qylmystar, sondaı-aq zalal keltirýge alyp kelmegen ne ony tolyq ótegen ortasha aýyrlyqtaǵy qylmystar úshin qylmystyq jaýaptylyqqa tartylatyn adamdarǵa qatysty qylmystyq isterdi, onyń ishinde sottardyń qaraýyndaǵy isterdi toqtatý;

2) azamattardyń jáne memlekettiń qaýipsizdigine eleýli qater tóndirmeıtin qylmystar úshin sottalǵandardy, atap aıtqanda:

- qylmystyq teris qylyqtar jáne onsha aýyr emes qylmystar;

- zalal keltirýge alyp kelmegen ne ony tolyq ótegen ortasha aýyrlyqtaǵy qylmystar jasaǵandardy (jazasyn óteýine bir jyldan aspaıtyn ýaqyt qalǵan, aýyr nemese asa aýyr qylmystar jasaǵany úshin sottalǵan adamdarǵa negizgi jazasynyń ótelmegen bóligine qaramastan) bosatý;

3) ortasha aýyrlyqtaǵy qylmystar úshin sottalǵandardyń, zalaldy ótemegen adamdardyń ótelmegen jaza merzimin (1/2 bóligine), aýyr qylmystar úshin sottalǵandardyń (zalal ótelgen jaǵdaıda 1/3 bóligine, zııan ótelmegen jaǵdaıda 1/4 bóligine) jáne asa aýyr qylmystar úshin sottalǵandardyń (zalal ótelgen jaǵdaıda 1/4 bóligine, zııan ótelmegen jaǵdaıda 1/5 bóligine) ótelmegen jaza merzimin qysqartý usynyldy.

Kún tártibine sondaı-aq birqatar halyqaralyq kelisimdi ratıfıkatsııalaý, gazben jabdyqtaý jáne elektr energetıkasy, tsıfrlandyrý jáne derbes derekterdi qorǵaý, jol qozǵalysy men kóliktegi ozyq tehnologııalardy retteý, janýarlar dúnıesi, orman jáne ańshylyq sharýashylyǵy, sondaı-aq ara sharýashylyǵy máselelerine qatysty salalyq zańdardy qaraý engizilgen.

Munan bólek, senatorlar bastamashy bolǵan «QR keıbir zańnamalyq aktilerine áskerı qyzmetshilerdiń quqyqtyq jaǵdaıyn jetildirý, qorǵanys jáne áskerı qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańda qaralady. Qujat áskerı qyzmetshilerdiń áleýmettik jáne quqyqtyq qorǵalý deńgeıin arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar túzetýdi qamtıdy. Atap aıtqanda, Qarýly Kúshter men Shekara qyzmetiniń áskerı qyzmetshilerine tótenshe jaǵdaılardyń saldaryn joıýǵa, terrorızmge qarsy operatsııalarǵa qatysqan kezde jáne tótenshe jaǵdaı rejımin qamtamasyz etý barysynda aqshalaı úlesti úsh eselengen mólsherde tóleý kózdelgen.

Eldegi telekommýnıkatsııalar naryǵy men derekterdi óńdeý ortalyqtaryn odan ári damytýǵa, baılanys qyzmetteriniń sapasy men qoljetimdiligin arttyrýǵa, sondaı-aq tsıfrlyq ınfraqurylymdy jetildirýge baǵyttalǵan kelesi qujat – «QR keıbir zańnamalyq aktilerine telekommýnıkatsııalar naryǵyn jáne derekterdi óńdeý ortalyqtaryn damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań. Bul qujatty da senatorlar jan-jaqty pysyqtaýdy josparlap otyr.

Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Senattyń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine olardy QR Konstıtýtsııasyna sáıkes keltirý, Qazaqstannyń saılaý, prokýratýra jáne áleýmettik qamsyzdandyrý týraly zańnamasyn jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister engizý týraly» Zań men oǵan ilispe qujat maquldandy.

Bul zańdar qoldanystaǵy zańnamany Konstıtýtsııanyń jańa normalarymen sáıkestendirýge, elimizdiń saılaý júıesin odan ári jetildirýge, saılaý protsesiniń ashyqtyǵy men tıimdiligin arttyrýǵa, sondaı-aq prokýratýra jáne basqa da salalardaǵy zańnamany odan ári jetildirýge baǵyttalǵan. Jalpy, konstıtýtsııalyq reformany iske asyrý aıasynda birqatar zańnamalyq túzetýler engizildi. Zań aıasynda 81 zańnamalyq aktige, onyń ishinde 15 kodekske ózgerister men tolyqtyrýlar engizilip otyr.

Sonymen qatar senatorlar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Salyq kodeksine ózgerister engizý týraly» Zańdy eki oqylymda qarap, maquldady.

Atalǵan qujat:

- bir palataly Parlament – Quryltaıdyń, Qazaqstan Halyq Keńesin qurylýyna baılanysty ózgeristerdi;

- quqyqtyq termınologııany jetildirýge baǵyttalǵan redaktsııalyq túzetýlerdi kózdeıdi;

- Astana qalasynyń erekshe mártebesine sáıkes, aýmaq ataýlaryn kórsetýde basymdyqpen rettelgen;

- budan bólek, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııalyq Soty týraly» Zańnyń 40-shy babyna engizilgen ózgeristerge sáıkes, Konstıtýtsııalyq Sotqa júginý úshin qarastyrylǵan memlekettik baj tólemi Salyq kodeksinen de alynyp tastaldy.

Senatorlar maquldaǵan kelesi qujat - «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ǵylym, ǵylymdy qajetsinetin aýmaqtar, áleýmettik qamsyzdandyrý, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne áskerı qyzmet máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań.

Zań ǵylymdy damytýdyń tıimdi jáne tutas modelin qalyptastyrýǵa, ǵylymı nátıjelerdi naqty ekonomıkaǵa engizýge jáne eldiń ǵylymı-tehnologııalyq damýyn jańa deńgeıge kóterýge baǵyttalǵan. Sondaı-aq, zań ǵylym, densaýlyq saqtaý, áleýmettik sala jáne áskerı qyzmet máselelerin de qamtyp otyr. Munymen qosa, tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardy qarjylandyrý, halyqaralyq ǵylymı yntymaqtastyq aıasynda birlesken jobalardy qoldaý jáne ǵylymı nátıjelerdi kommertsııalandyrý sharalary kúsheıtiledi. Osynyń nátıjesinde ǵylymı zertteýden bastap ony óndiriske engizýge deıingi tolyq tsıkl qalyptasady. Budan bólek, konkýrstar nátıjelerin jarııalaý merzimderin belgileý, jobalardyń qunyn negizdeý jáne qarjylandyrý kólemderin bekitý tártibin naqtylaý kózdelgen.

Sonymen qatar depýtattar buǵan deıin Májilis qabyldaǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine QR arnaýly memlekettik organdarynyń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańmen jáne oǵan ilespe qujatpen kelisti.

Qujatta Memlekettik kúzet qyzmetiniń laýazymdy adamdaryna óz quzyreti sheginde bergen zańdy talaptardy nemese nusqamalardy oryndamaǵan jaǵdaıda ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasaý quqyǵyn berý usynylady. Olarda memlekettik múlikti paıdalaný máseleleri de qarastyrylǵan. Azamattyq kodekske engiziletin túzetýler arqyly memlekettik mekemelerge bekitilgen múlikti paıdalaný tártibi qoldanystaǵy zańnamamen tolyq sáıkestendiriledi. Bul memlekettik múliktiń saqtalýyn qamtamasyz etýge, ony maqsatsyz paıdalanýdyń aldyn alýǵa jáne quqyq qoldaný tájirıbesindegi túsinbeýshilikterdi joıýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq, áskerı jáne arnaýly oqý oryndarynda daıarlanǵan mamandarǵa jumsalǵan memleket qarajatyn óteý tetigi jetildiriledi.