Senat birqatar mańyzdy Zańdy pysyqtaıdy

Senatorlar aldymen «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekologııa jáne ekonomıkanyń jekelegen salalaryn jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy 2-oqylymda qaraıdy.

Buǵan deıin 1-oqylymda maquldanǵan qujatta ekologııalyq aqparatty shoǵyrlandyratyn biryńǵaı ulttyq derekter bankin qalyptastyrý kózdeledi. Onyń quramyna monıtorıng júıeleriniń derekteri men óndiristik ekologııalyq baqylaý nátıjeleri engiziledi. Bul aqparattyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, baqylaýdyń tıimdiligin arttyrady. Orman jáne jaıylym kómirtektik ofsetteri ınstıtýtyn engizedi. Ol jeke ınvestıtsııalardy tartý arqyly orman otyrǵyzý jobalaryn damytýǵa jáne elimizdiń klımattyq mindettemelerin oryndaýǵa múmkindik beredi.

Zańsyz qoqys oryndaryn joıý jónindegi ókilettikter jergilikti atqarýshy organdarǵa beriledi. «Qazgıdromet» qyzmetiniń memlekettik fýnktsııalary men básekeli negizde kórsetiletin qyzmetteri naqty ajyratylady. Quqyq qoldaný tájirıbesinde oryn alǵan olqylyqtardy joıý úshin artyq emıssııalar boıynsha esepteý tártibi naqtylanady.

Otyrystyń kún tártibine «Psıhologııalyq qyzmet týraly» Zań da shyǵarylady. Onda ýákiletti memlekettik organdar men jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretteri, sondaı-aq psıhologter men psıhologııalyq kómek alýshylardyń negizgi quqyqtary men mindetteri belgilenedi.

Qujat birqatar erejemen tolyqtyrylǵan. Máselen, onlaın-platformalar arqyly psıhologııalyq kómek kórsetý máseleleri rettelip, osyndaı qyzmetterdi usynatyn psıhologııalyq qyzmet sýbektilerine qoıylatyn tıisti talaptar aıqyndalǵan.

Budan bólek, psıhologtiń Ádep kodeksin saqtaý talaby engizildi, mamandardy psıhologter tizilimine engizý jáne tizilimnen shyǵarý tártibi reglamentteldi. Sonymen qatar, adam psıhıkasyna belsendi áser etetin zattardy jáne ádisterdi qoldanýǵa tyıym salyndy.

Senatorlar qaraıtyn kelesi Zań - «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly».

Zań elektrondyq saýdany retteý boıynsha Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jańartylǵan talaptaryna sáıkes ázirlengen. Qujat elektrondyq saýda taýarlaryn jeke sanatqa bólýdi jáne «elektrondyq saýda operatory» uǵymyn engizýdi kózdeıdi. Mundaı operatorlar ınternet alańdar arqyly satyp alynǵan taýarlardyń logıstıkasyn qamtamasyz etedi.

Sondaı-aq bul kedendik deklaratsııalaý jáne taýarlardy saqtaý rásimderiniń saqtalýy máseleleri boıynsha keden organdarymen ózara is-áreketti jolǵa qoıýǵa múmkindik beredi. Halyq úshin kedendik rásimder jeńildetilip, elektrondyq saýda taýarlary ımportynyń tolyq ári shynaıy statıstıkasy men qurylymy qalyptasady. Transshekaralyq elektrondyq saýda salasy retke kelip, naryqtyń ashyqtyǵy artady.

Palata «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áleýmettik zańnamany jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy ta talqyǵa salady. Onyń negizgi erejeleri tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý men kásibı biliktilik júıesin jetildirýge, sondaı-aq kóshi-qon saıasatyn retteýge qatysty. Qujatqa densaýlyq saqtaý, halyqty áleýmettik qorǵaý jáne ınklıýzıvti bilim berý salalaryn qamtıtyn túzetýler engizilgen. Osylaısha, belsendi uzaq ómir súrý ortalyqtarynyń jumys tártibi zańnamalyq deńgeıde aıqyndalady.

Salymshynyń qalaýy boıynsha ınvestıtsııalyq portfeldiń basqarýshysyna zeınetaqy jınaqtaryn basqarýǵa berýdiń normalary qabyldandy. Múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrý úshin jumys oryndarynyń kvotasyn belgileý, olardyń oryndalýyn monıtorıngileý jáne baǵalaý qaǵıdalary aıqyndaldy. Túzetýlerdiń jeke blogy úsh jasqa deıingi densaýlyǵynda aýytqý bar balalardy anyqtaý men qoldaýǵa, erekshe qajettilikteri bar balalardy qoldaýdyń ıntegratsııalanǵan modýlin engizýge, arnaıy bilim berý uıymdaryn lıtsenzııalaýǵa baǵyttalǵan.

«Radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý týraly» Zań da ilespe túzetýlerimen senatorlar qaraýyna shyǵarylyp otyr. Qujat senatorlar tarapynan maquldanǵannan keıin radıoaktıvti qaldyqtardy saqtaý jáne kómý jónindegi jekelegen operatsııalardy retteýden radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteýdiń tutas júıesin keshendi retteýge kóshýge múmkindik beredi.

Munan bólek, atom energııasyn paıdalaný obektileriniń ereksheligin, yqtımal qaýip deńgeıin, qaýipsizdik talaptaryn jáne osy saladaǵy halyqaralyq tásilderdi eskere otyryp, turaqty memlekettik baqylaý men qadaǵalaý rejımin engizý jáne ony júzege asyrý tártibin zańnamalyq turǵydan bekitetin túzetýler engizilgen.

Sonymen qatar «ıadrolyq mura obektileri», «Atom elektr stantsııasynyń ulttyq operatory» uǵymdary engizilip, ózge de normalar qarastyrylǵan.

«Kredıttik reıtıng qyzmeti týraly» Zań da ilespe túzetýlerimen palata depýtattarynyń qaraýyna usynylady. Qujat aıasynda reıtıngtik qyzmettiń negizgi qaǵıdattary, sonyń ishinde ashyqtyqqa, reıtıngterdiń sapasyna qoıylatyn talaptar, múddeler qaqtyǵysynyń aldyn alý jáne aqparattyń qupııalylyǵy belgilenedi.

Sondaı-aq kredıttik reıtıngtik agenttikterdiń qyzmetine, olardyń kapıtalyna, baǵalaý ádisnamalaryna jáne halyqaralyq jáne sheteldik reıtıngtik agenttikterdi taný tártibine qoıylatyn talaptar aıqyndalady.

Sonymen qatar kredıttik reıtıng alýdyń erikti sıpaty bekitiledi, memleket qatysatyn zańdy tulǵalar úshin kredıttik reıtıngtiń bolýy mindeti engiziledi. Qazaqstandyq reıtıngtik agenttikter úshin jarǵylyq kapıtal týraly talap engiziledi, sondaı-aq reıtıngtik qyzmetti júzege asyrý úshin memlekettik derekter bazasynan aqparat alý múmkindigi beriledi.

Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Senattyń jalpy otyrysynda Úkimettiń jáne Joǵary aýdıtorlyq palatanyń 2025 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepteri men kún tártibine shyǵarylǵan Zańdar qaraldy. Bul másele boıynsha Qarjy mınıstri Mádı Tákıev, Joǵary aýdıtorlyq palata tóraǵasy Álıhan Smaıylov, Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov baıandama jasady.

Esepterdi talqylaý barysynda ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha ulttyq ekonomıkanyń ósimi 6,5 paıyzdy quraǵany atap ótildi. Bul oń dınamıka ınvestıtsııa kóleminiń artýynyń, iskerlik belsendiliktiń jandanýynyń jáne óńdeý ónerkásibi sektorynyń nyǵaıýynyń nátıjesinde qamtamasyz etilgeni de nazarǵa alyndy.

Talqylaǵan másele boıynsha qorytyndy sóz sóılegen Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev memlekettik qoldaý sharalarynyń biryńǵaı tizilimimen qatar, bıznesti qoldaý rásimderin tolyq júıeleýge múmkindik beretin «bir tereze» qaǵıdatyn engizý jáne jasandy ıntellektini paıdalaný asa ózekti ekenin aıtty.

- Biryńǵaı tizilimnen bólek, sizderde «bir tereze» júıesin qurý týraly bastama bolǵan edi. Qazir osy ıdeıany belsendi túrde iske asyrý qajet dep oılaımyn. Joba nemese kompanııa týraly negizgi málimetter bir jerge engizilip, barlyq aqparattyq baza ózara ıntegratsııalanýy kerek. Sonda jasandy ıntellektiniń kómegimen qaı kompanııa qandaı qoldaýǵa laıyq nemese laıyq emes ekenin anyqtaýǵa bolady. Budan keıin barlyq protsess ashyq túrde baqylaýǵa alynady. Osylaısha, biz artyq ákimshilik shyǵyndardy qysqartyp, sybaılas jemqorlyq táýekelderin tómendeter edik. Memleket qarajatynyń tıimsiz jumsalýyna jol bermeı, qaıtalanatyn fýnktsııalardy azaıtyp, qoldaýdy qajet etpeıtin kompanııalarǵa negizsiz kómek kórsetýdi de toqtatar edik. Menińshe, bul – memlekettik qoldaý júıesin retke keltirýdiń áldeqaıda tıimdi joly», – dedi M. Áshimbaev.

Sonymen qatar senatorlar búgin qaraýǵa shyǵarylyp otyrǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekologııa jáne ekonomıkanyń jekelegen salalaryn jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy birinshi oqylymda maquldanǵan edi.