Senat balalardyń múddesin qorǵaýǵa arnalǵan eki qujatty maquldady

ASTANA. KAZINFORM – Búgin Senattyń jalpy otyrysynda halyqaralyq hattamaǵa qatysty qujattar maquldandy.

Onyń birinshisi - «1993 jylǵy 22 qańtardaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konventsııaǵa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Zańy.

Senattyń Konstıtýtsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdarykomıtetiniń málimetine qaraǵanda, zańnyń maqsaty - Konventsııaǵa qatysýshy memleketterdiń aýmaqtaryndaǵy kámeletke tolmaǵan balalardyń quqyqtary men múddelerin qorǵaýdy kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirip alý týraly sot buıryqtaryn (sot buıryǵy týraly uıǵarymdardy) Ýaǵdalasýshy Taraptardyń aýmaqtarynda tanýǵa jáne májbúrlep oryndaýǵa jatatyn sot aktileriniń tizbesine engizý jolymen qamtamasyz etý.

Hattama 1993 jylǵy 22 qańtardaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konventsııanyń erejelerin kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirip alý týraly sot buıryqtaryn taný men oryndaýdy aıqyndaıtyn máselelerdi retteý arqyly jetildirýge baǵyttalǵan.

Atap aıtqanda, Hattamamen:

- Konventsııa erejelerin sot sheshimderimen qatar sot buıryqtaryna da taratýdy kózdeıtin túzetýler engiziledi, bul óz kezeginde alıment mindettemeleri boıynsha sheshimderdiń neǵurlym tıimdi oryndalýyn qamtamasyz ete otyryp, balalardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge múmkindik beredi;

- basqa Ýaǵdalasýshy taraptardyń aýmaǵynda shyǵarylǵan, májbúrlep oryndaýǵa jatatyn sheshimderdiń tizbesi oǵan sot buıryqtary engizile otyryp keńeıtiledi;

- sheshimdi májbúrlep oryndaýǵa ruqsat berý týraly ótinishhat berý tártibin belgileıtin Konventsııanyń 53-baby osy tártipti sot buıryqtaryna qatysty da qoldanýdy kózdeıtin erejelermen tolyqtyrylady;

- sot buıryǵyn májbúrlep oryndaý týraly ótinishhatqa qosymshaǵa jatatyn qajetti qujattardyń tizbesi keńeıtiledi;

- aýmaǵynda osy protsestik qujat shyǵarylǵan memlekettiń ulttyq zańnamasyna sáıkes boryshkerge sot buıryǵy (onyń kóshirmesi) tabys etilmegen nemese jiberilmegen kezde sot buıryǵyn shyǵarýǵa baılanysty osyndaı negizdi qosa otyryp, sheshimderdi májbúrlep oryndaýǵa ruqsat berýden bas tartý negizderiniń tizbesi keńeıtiledi.

- 2020-2025 jyldar kezeńinde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda halyqaralyq, sheteldik sottar men tórelikterdiń sheshimderin balalardyń paıdasyna májbúrlep oryndaý týraly sot aktileri negizinde berilgen atqarý paraqtarynyń sany 106 atqarýshylyq is júrgizýdi qurady, bereshek somasy shamamen 47 mln teńgeshe jetti. 2025 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrligine sheteldik sottardyń sheshimderin taný jáne oryndaý týraly 12 ótinish kelip tústi (onyń ishinde 11-i Ózbekstan Respýblıkasynan jáne bireýi Ázerbaıjan Respýblıkasynan), olar taný týraly máseleni qaraý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Sotyna jiberildi. Hattamany ratıfıkatsııalaý balalardyń quqyqtaryn tıimdi qorǵaýdy qamtamasyz etip jáne olardyń quqyqtaryna kepildik beretin memleket retinde elimizdiń halyqaralyq bedelin nyǵaıta otyryp, transshekaralyq jaǵdaılarda alıment óndirip alýdyń tıimdiligin arttyrady, - delingen Senat málimetinde.

Senator Janna Asanovanyń aıtýynsha, otbasy qatynastary men kámeletke tolmaǵan balalardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy transshekaralyq jaǵdaılardy retteıtin halyqaralyq quqyqtyq standarttardyń máni erekshe. Búginde balalarǵa alıment óndirý sekildi máseleler tek ulttyq deńgeıde sheshilmeı, sonymen birge memleketter arasyndaǵy ózara quqyqtyq úılestirýdi talap etedi. Osy turǵyda usynylyp otyrǵan zańnyń mańyzy zor. Bul Hattama balalardyń quqyqtaryn halyqaralyq deńgeıde qorǵaýdy kúsheıtetin, sot aktilerin, onyń ishinde sot buıryqtaryn taný jáne oryndaý rásimderin úılestiretin mańyzdy quqyqtyq qural bolyp tabylady.

- Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda halyqaralyq jáne sheteldik sot aktilerine súıene otyryp atqarylǵan ister tájirıbesi bul normalardyń ózektiligin rastaıdy. 2020-2025 jyldar aralyǵynda kámeletke tolmaǵan balalar múddesinde júrgizilgen atqarý óndiristeriniń sany 100-den astamǵa jetip, jalpy qaryz somasy 47 mln teńgeni qurady. Bul kórsetkish transshekaralyq alıment óndirýdiń kúrdeliligin jáne tıimdi quqyqtyq sheshimderdiń mańyzdylyǵyn aıqyn kórsetip otyr. Zańdy qabyldaý Hattamany ratıfıkatsııalaýǵa jol ashyp, balalardyń quqyqtaryn qorǵaýdy jańa deńgeıge kóterýge múmkindik beredi, - dedi depýtat.

Sonymen qatar búgin jalpy otyrysta senatorlar «2002 jylǵy 7 qazandaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konventsııaǵa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy maquldady.

Zańnyń maqsaty - kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirip alý týraly sot buıryqtaryn (sot buıryǵy týraly uıǵarymdardy) Ýaǵdalasýshy Taraptardyń aýmaqtarynda tanýǵa jáne májbúrlep oryndaýǵa jatatyn sot aktileriniń tizbesine engizý jolymen Konventsııaǵa qatysýshy memleketterdiń aýmaqtaryndaǵy kámeletke tolmaǵan balalardyń quqyqtary men múddelerin qorǵaýdy qamtamasyz etý.

Hattama kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirip alý týraly sot buıryqtaryn taný men oryndaýdy aıqyndaıtyn máselelerdi reglamentteý arqyly 2002 jylǵy 7 qazandaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek jáne quqyqtyq qatynastar týraly konventsııanyń erejelerin jetildirýge baǵyttalǵan.

Senator Qaırat Tastekeevtiń sózine qaraǵanda, qaralyp otyrǵan qujat Konventsııanyń erejelerine birqatar ózgeris engizýdi kózdeıdi. Atap aıtqanda:

- Konventsııa aıasynda tanylyp, oryndalýǵa jatatyn sot aktileriniń qataryn azamattyq ister boıynsha sot sheshimderimen qatar, kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirip alý týraly sot buıryqtarymen tolyqtyrý usynylady. Bul túzetýler alıment mindettemeleri boıynsha sheshimderdiń neǵurlym tıimdi oryndalýyn qamtamasyz ete otyryp balalardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge úlken múmkindik beredi;

- sheshimdi taný jáne oryndaý týraly ótinishhat berý tártibin belgileıtin Konventsııanyń tıisti baby sot buıryqtaryna qatysty da qoldanýdy kózdeıtin erejelermen tolyqtyrylady;

- boryshkerge sot buıryǵy tabys etilmegen nemese jiberilmegen jaǵdaıda sot buıryǵyn shyǵarýǵa qatysty negizdi qosa otyryp, sheshimderdi tanýdan jáne oryndaýdan bas tartý negizderiniń tizbesi keńeıtiledi.

- Hattamany ratıfıkatsııalaý Konventsııaǵa qatysýshy memleketter arasyndaǵy halyqaralyq-quqyqtyq yntymaqtastyq tetigin jetildirýge, sondaı-aq Ýaǵdalasýshy Taraptardyń aýmaqtarynda kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirip alý týraly sot buıryqtaryn tanýdy jáne májbúrlep oryndaýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi, - dedi Qaırat Tastekeev.

Bul turǵyda senatorlar Hattamany ratıfıkatsııalaý kezinde ony iske asyrý teris áleýmettik-ekonomıkalyq jáne quqyqtyq saldarlarǵa alyp kelmeıtinin, sondaı-aq memlekettik bıýdjetten qosymsha qarjylyq shyǵyndardy talap etpeıtinin atap ótti.

Aıta keteıik, bıyl naýryz aıynyń basynda Parlament Májilisi TMD memleketteri arasynda alıment óndirý tártibin jeńildetetin osy qujattardy qabyldaǵanyn jazǵan edik.