Senat 2 halyqaralyq kelisimdi ratıfıkatsııalamaq
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Senattyń jalpy otyrysy ótedi. Onda senatorlar eki halyqaralyq kelisimdi ratıfıkatsııalaýdy josparlap otyr.
Sonymen, palata otyrysynda senatorlar aldymen Májilis osy jyldyń 11 naýryzynda qabyldaǵan «Ázerbaıjan Respýblıkasy, Qazaqstan Respýblıkasy jáne Ózbekstan Respýblıkasy arasyndaǵy jasyl energııany óndirý jáne berý salasyndaǵy strategııalyq áriptestik týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» QR Zańyn qaraıdy. Kelisim ekologııalyq taza sýtegi men ammıakty birlesip óndirýdi jáne satýdy, sondaı-aq elder arasynda jańartylatyn energııany úzdiksiz berý úshin biryńǵaı tehnıkalyq jáne ákimshilik erejelerdi ázirleýdi kózdeıdi.
Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenovtiń atap ótýinshe, kelisim úsh el arasyndaǵy jańartylatyn energııa kózderiniń qazirgi áleýetin tıimdi paıdalanýǵa jáne jasyl ammıak pen sýtekti qamtıtyn ekologııalyq taza elektr energııasy saýdasyn damytýǵa, sondaı-aq eýropalyq naryqtarǵa eksportty keńeıtýge baǵyttalǵan.
- Joba boıynsha Qazaqstan men Ózbekstannan Ázerbaıjanǵa Kaspıı teńiziniń túbine sýasty kabelin salý arqyly energııanyń jasyl túrlerin berý josparlanyp otyr. Ol sondaı-aq osy energııany uqsas Qara teńiz jobasy arqyly Eýropa elderine eksporttaýǵa múmkindik beredi. Jobanyń negizgi maqsaty — Kaspıı teńiziniń túbine turaqty tok kabelin tóseý. Bul — Eýropalyq odaqtyń elektr naryǵyna tikeleı shyǵýǵa múmkindik beretin tehnıkalyq jaǵynan kúrdeli, biraq strategııalyq turǵydan qajet sheshim, -dedi ol.
Kún tártibindegi kelesi másele «TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń radıatsııalyq jaǵdaı monıtorınginiń derekterimen almasý kezindegi ózara is-qımyly týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» QR Zańy bolmaq. Kelisim radıatsııalyq jaǵdaı monıtorınginiń derekterimen almasý, taldaý jáne boljaý arqyly ózara is-qımyl tıimdiligin arttyrýǵa jáne ıadrolyq ári radıatsııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Bul Zańdy da Májilis 11 naýryzda ekinshi oqylymda qabyldaǵan edi. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaevtyń aıtýynsha, usynylǵan kelisim jobasyna sáıkes, odaqtas memleketterge elimizdiń memlekettik radıatsııalyq monıtorıng júıesinen alynatyn derekter ǵana beriledi. Buǵan qosa Kelisimdi iske asyrý barysynda normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń qabyldanýy qajet etilmeıdi.
- Atalǵan qujatty ratıfıkatsııalaý qajetti aqparatpen jedel almasýǵa, sondaı-aq adam ómirine, onyń densaýlyǵyna jáne qorshaǵan ortaǵa tóngen qaýpine shuǵyl den qoıý sharalaryn qabyldaýǵa múmkindik beredi, - degen edi mınıstr.
Esterińizge sala ketsek, Senattyń ótken aptadaǵy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasy men Perý Respýblıkasy arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly shartty ratıfıkatsııalaý týraly» Zań, sondaı-aq, oǵan ilespe «Qazaqstan Respýblıkasy men Perý Respýblıkasy arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly shartty ratıfıkatsııalaý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy men Perý Respýblıkasy arasyndaǵy ustap berý týraly shartty ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdar qaralyp, maquldandy.
Birinshi shartqa 2024 jylǵy qazan aıynda Astana qalasynda qol qoıyldy. Zańnyń maqsaty - ýaǵdalasýshy memleketterdiń qylmystardyń aldyn alýdy, tergep-tekserýdi, qylmystyq qýdalaýdy jáne sot tóreligin júzege asyrýdy qamtamasyz etýde yntymaqtastyq pen quqyqtyq kómek kórsetý.
Shartta eki eldiń quzyretti organdarynyń ózara is-qımyl máseleleri retteledi. Atap aıtqanda:
– quqyqtyq kómek kórsetýdiń qoldanylý aıasy;
– suraý salýdyń nysany men mazmuny, ony oryndaý tártibi;
– azamattardyń quqyqtarynyń saqtalýyna kepildikter;
– qamaqqa alynǵan jáne sottalǵan adamdardy ýaqytsha berý;
– tárkileý rásimderine kómek kórsetý;
– qarjylyq aqparattardy, bank shottaryn anyqtaý jáne toqtatyp qoıý;
– shyǵyndardy óteý men kelispeýshilikterdi retteý joldary jáne ózge de uıymdastyrýshylyq máseleler boıynsha erejeler naqtylanǵan.
Ekinshi sharttyń negizgi maqsaty - bas bostandyǵynan aıyrýǵa sottalǵan adamdardy olardyń áleýmettik reıntegratsııasyna járdemdesý maqsatynda ózderiniń azamattyǵy boıynsha tıesili memlekette jazasyn odan ári óteý úshin berýge quqyqtyq negiz qurý.
- Shartqa sáıkes taraptar belgilengen jazany ekinshi taraptyń aýmaǵynda óteý úshin sottalǵan adamdardy berý salasynda yntymaqtastyqty júzege asyrýǵa mindettenedi. Sondaı-aq, sottalǵandardy berý úshin talaptar, berýden bas tartý negizderi aıqyndalǵan, - dedi senator Janna Asanova.
Ratıfıkatsııalanǵan úshinshi shart izdestirilip júrgen adamdardy qylmystyq jaýaptylyqqa tartý nemese sot úkimin oryndaý úshin olardy ustap berý máselelerin retteıdi. Shartty iske asyrý ustap berý týraly jazbasha suraý salý negizinde júzege asyrylady. Osy qujat aıasynda ózara is-qımyl jasaıtyn ortalyq organdar retinde Qazaqstan Respýblıkasy úshin – Bas prokýratýra, Perý Respýblıkasy úshin – Memlekettik Prokýrordyń ofısi belgilenedi.
Otyrys kún tártibine shyǵarylǵan máseleler qaralyp bolǵannan keıin senatorlar depýtattyq saýaldaryn joldady. Atap aıtqanda, Marat Qojaev elde jol júrisi qaǵıdalaryn júıeli túrde buzý turaqty sıpatqa ıe bolǵanyna jáne bul memleket tarapynan ústirt emes, keshendi ári prıntsıpti sheshimderdi talap etetinine nazar aýdartty.
- Jaýapkershilik sharalary men zańǵa baǵyný minez-qulqyn yntalandyrý arasyndaǵy tepe-teńdikti qamtamasyz etý asa mańyzdy dep sanaımyz. Tártip buzbaıtyn júrgizýshilerdi yntalandyrý júıesin ázirleý mańyzdy, ıaǵnı olarǵa qatysty mindetti saqtandyrý qunyn tómendetý, servıstik ónimderdi paıdalaný kezinde jeńildikter berý jáne basqa da yntalandyrý tetikterin qarastyrý kerek. Atap aıtqanda, jol qozǵalysy erejelerin júıeli túrde buzatyn adamdarǵa qatysty kólik quraldaryn basqarýǵa jańa ári qaterge baǵdarlanǵan tásildi engizýdi jeke qarastyrýdy usynamyz», - dep atap ótti senator.
Al Amangeldi Nuǵmanov óziniń depýtattyq saýalynda jasqa baılanysty zeınetaqy taǵaıyndaý úlgisinen eńbek ótiline negizdelgen júıege kezeń-kezeńimen kóshýdi usyndy.
- Bul reformany iske asyrýdaǵy kútiletin nátıje – jumyssyzdyq deńgeıin tómendetý, masyldyq kózqarasty qysqartý men enjarlyqty yntalandyrmaý jáne merziminen buryn ekonomıkalyq belsendilikten negizsiz shyǵýdy boldyrmaý men azamattardyń eńbekke jaýapkershilikpen qaraýyn qalyptastyrý, sondaı-aq memlekettik bıýdjet pen Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna aýyrtpalyqty azaıtý esebinen zeınetaqy júıesinde aýqymdy qarjy teńgerimdiligin qamtamasyz etý bolady, - dedi Amangeldi Nuǵmanov.