Semeıdegi «kerosın kólimen» kim kúresedi eken? - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Qosyp ajyratýdan paıda bar ma?». Tap osyndaı taqyryppen «Aıqyn apta» basylymy búgingi sanynda kólemdi maqala jarııalapty. Maqala avtorynyń aıtýynsha, Ulttyq bank pen Qarjy baqylaý agenttigin biriktirý týraly usynys bir jyldan beri kún tártibinen túspeı keledi. Astanada ótken úshinshi ekonomıkalyq forýmda bul másele qaıta kóterildi. «Esterińizde bolsa ótken jyly eki mekemeni biriktirip, qarjy naryǵyn baqylaý jaýapkershiligin kúsheıtý jónindegi usynysty Qaırat Kelimbetov kótergen bolatyn. Kelimbetov sol pikirinen áli aınyǵan joq. Áıtse de onyń bul usynysy qarjy retteýshilerge onsha unaı qoımady. Muny ashyp aıtpasa da G.Marchenkonyń emeýrininen sezgen bolatynbyz», deıdi maqala avtory. Atalmysh qarjy qurylymdaryn biriktirý elimiz úshin nege qajet bolǵanyn jáne bul bastamanyń qanshalyqty ómirsheń ekendigin «Aıqyn apta» basylymynyń búgingi sanynan oqýǵa bolady.

Sondaı-aq atalmysh basylym 2012 jyly daǵdarystyń ekinshi tolqyny bolýy múmkin dep boljam jasap otyr. Basylym tilshisiniń aıtýynsha, álemdik ekonomıkadaǵy jaǵdaıdy sarapqa salǵan ekonomıst mamandar 2012 jyly daǵdarystyń ekinshi tolqyny soǵýy múmkin. Al onyń saldary 2007 jylǵy daǵdarystan áldeqaıda kúshti bolady dep boljap otyr. «Dál osy boljamdy estip bilgendikten bolar, taıaýda halyqaralyq valıýta qorynyń basshysy Domenık Stross-Kan myrza málimdeme jasap, «2012 jyly daǵdarystyń ekinshi tolqyny soqpaıdy» degendi aıtyp saldy. Bizdiń bir baıqaǵanymyz - laýazymdy tulǵanyń málimdemesi nanymdy shyqpaǵany. Ol da birdeńeden seziktenetin sııaqty», dep jazady maqala avtory. Daǵdarystyń ekinshi tolqynynyń soǵý múmkindigi qanshalyqty ras ekendigin jáne oǵan sebep bolýy múmkin saldarlar jóninde «Aıqyn aptanyń» búgingi sanyndaǵy «Daǵdarystyń ekinshi tolqyny bola ma?» atty maqaladan oqýǵa bolady.

***

«Alash aınasy» basylymy quzyrly organdar jedeldetip qolǵa almasa qudyqtan sý emes kerosın shyǵýy múmkin dep dabyl qaǵýda.

Basylym tilshisiniń habarlaýynsha, Semeı ekologtary eldiń erteńine alańdaýly. Óıtkeni osydan 40 jyl ýaqyt buryn jer astyna sińgen kerosınniń Qazaqstandy qoıyp, kórshiles memleketterge de zalaly tııýi múmkin. «Semeı mańynda buryn eski áskerı aerodrom bolǵan. Kerosın kóli sodan qalǵan «mıras». Sol kezde áýejaı mańyndaǵy áskerı bólimshe qaramaǵynda jer astyna kómilgen avıatsııalyq tsısternanyń tesilýi saldarynan ondaǵy 6 myń tonnadan astam kerosın birte-birte jer astyna sińip ketken. Ol 70-shi jyldardyń tusynda bolǵan edi. Sol kezden bastap, ol jerdiń qoınaýy kerosındi kólge aınalǵan», dep jazady maqala avtory.

Sondaı-aq osy basylymnyń habarlaýynsha, álemde júıkesi juqa adamdar sany kóbeıip barady. «Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekterine sensek, halyqtyń 25 paıyzy psıhıkalyq buzylýlardan zardap shegedi eken. Búgingi tańda elimizde psıhıkalyq saýyqtyrý salasynda 3 respýblıkalyq, 33 psıhıatrııalyq, jáne 31 narkologııalyq uıymdar qyzmet kórsetedi. «Sońǵy on jyldaǵy aýrý-syrqaý kórsetkishiniń kóbeıýi negizinen aqyl-esi kem, organıkalyq psıhıkalyq naýqastar esebinen týyndap otyr», deıdi mamandar

dep jazady basylym. Atalmysh másele jóninde «Alash aınasy» basylymynyń búgingi sanynda jarııalanǵan «Júıkesi juqalar kóbeıip barady» atty maqaladan jan-jaqty qanyǵýǵa bolady.

***

«Astana aqshamy» basylymynyń jazýynsha, 2009 jyly elordada jasóspirimder sany 149 myń 797-ge jetken. Olar jyldyń 9 aıyn mektepte ótkizetin bolsa, qalǵan úsh aıy jazǵy demalystyń enshisinde. Al osy úsh aıdy qaıda ótkizý kerektigi jónindegi suraq ata-analar úshin úlken máselege aınalyp otyrǵanǵa uqsaıdy. Elordada kóptegen aýla klýbtary bar. Onda sporttyq sektsııalar men kórkemóner, bı, ólketaný úıirmeleri jumys isteıdi. Alaıda osy aýla klýbtarynyń kópshiligi mektep ishinen ashylǵandyqtan jaz mezgilinde kóptegen mamandar jazǵy demalysqa ketip, klýbtar jabylyp jatady. Al bul klýbtar oqýshalardyń bos ýaqyttaryn ótkizýge arnalǵan. Bul másele jóninde «Astana aqshamynyń» búgingi sanyndaǵy «Aýla klýbtarynyń ahýaly» atty maqaladan oqýǵa bolady.

***

«Nur Astana» basylymy qazaq qyzdarynyń bolashaǵyna alańdaýly. «Qazaq qyzdarynyń turmysqa shyqpaı bala kóterýi, ony qursaǵynda tunshyqtyryp, jasandy túsik jasatýy sekildi keleńsizdikter kún

sanap kóbeıip barady. Bul jaǵdaı barshany alańdatyp otyr. Sońǵy onjyldyq kóleminde elimizde kámelettik jasqa tolmaǵan qyzdar arasynda jasandy túsik jasatýshylar qatary kóbeıip ketkeni belgili bolyp otyr. Buryn gınekolog-dárigerler joǵary oqý oryndaryndaǵy qyzdarǵa dáris oqysa, qazir olar mektepterge de barýǵa májbúr», dep jazady basylym. Maqala avtory keltirgen derekterge qaraǵanda, 2009 jyly álemde 30 mıllıon jasandy túsik jasalsa, onyń 300 myńy Qazaqstanǵa tıesili eken.

***

«Qazaqstannyń syrtqy jalpy qaryzdary bıylǵy jyldyń alǵashqy toqsanynda 1 mıllıard dollarǵa tómendep, naýryz aıynyń sońynda 110,7 mıllıard dollardy qurady. Sondaı-aq bankterdiń qaryzdary da 3,9 mıllıard dollarǵa tómendep, ózge sektorlardyń qaryzdary kerisinshe 2,5 mıllıard dollarǵa artty. Atalmysh ósim fırmaaralyq qaryzdardyń saldarynan bolyp otyr», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» basylymy. Elimizdiń qarjy salasynda osy tektes ózgerister jóninde atalmysh basylymnyń «Bankı snıjaıýt dolgı» atty maqalasynan oqýǵa bolady.

***

«Izvestııa» basylymynyń jazýynsha shildeniń 3-i kúni Qazaqstanda sút ónimderine degen talapty kúsheıtetin qaýly kúshine endi. Endi sút qurǵaq sút óndirýshilerge sútiniń qurǵaq ekenin taýardyń betki jaǵynda jazyp kórsetýleri kerek. Bul rette jazýdyń shrıfti súttiń ataýy jazylatyn shrıftpen birdeı bolýy qajet. Mundaı shara tutynýshylardyń qandaı sútti qoldanyp otyrǵandyǵynan habardar etip otyrý úshin qolǵa alynǵan. Muny «Izvestııa» basylymyndaǵy «Markırovkı po novym pravılam» atty aqparattan oqýǵa bolady.