Semeıde bir zerger bar qoly altyn

Onyń kúndelikti jumys orny - enine eki adam qatar syımaıtyn, uzyndaý kelgen aıadaı ǵana bólme. Ústel ústindegi temir-tersektiń kesetinin kesip, tesetinin tesetin, ólshep-piship, egep, jyltyrata ysqylaıtyn kishkentaı ǵana elektrli stanokta tań atqannan, kún batqanǵa deıin tynym joq. Qabyrǵaǵa ilingen eskileý radıoqabyldaǵyshtyń áýe tolqynynda «Shalqar» radıosy.

QAS-QAǴYM SÁTTE QALT BASQAN QADAM...

Bylaıǵy jurttyń jumys kúni bastalǵanda ol da osy bólmesine kelip sharýasyna kirisedi. Túski asyn ishe sap, bir mınótke de keshikpeı jumys ornyna qaıta jaıǵasyp alady da, kesh batqanǵa deıin úzilgen isin jalǵastyrady. Bul tártiptiń osylaısha qalyptasqanyna 15 jyldaı bolǵan. 

Eki ıyǵyna eki kisi mingendeı alpamsa deneli azamattyń jumys ústelinde otyrǵan osy qalpyn alǵash kórgen adam onyń múgedekterge arnalǵan qolarba men baldaqsyz júrip-tura almaıtyndyǵyna ılana qoıýy ekitalaı. Biraq, ılan, ılanba - onyń peshenesine osyndaı bir kermek taǵdyr jazylypty. Alǵash aýrýhanaǵa túskende Abylaıhannyń kóńil túkpirinde: «Bári de ótkinshi dúnıe. Erteń-aq shaýyp ketermin!» - degen úmit sáýlesi bolǵan. Ókinishke qaraı, olaı bolmady. Sodan beri de shapqan attaı, atqan oqtaı zymyrap 19 jylyń óte shyǵypty. Sodan beri qanshama túnderdi uıqysyz, qanshama kúnderdi kúlkisiz ótkizse de, ol osy bir taǵdyryna kóndigip, mańdaıyna jazylǵan osy bir jazmyshpen kelisken. Sodan da bolar, ol óz-ózine qatań talap qoıyp, kádimgi qol-aıaǵy saý, qatardaǵy adamdarsha kún tártibin belgilep alǵan. Bes ýaqyt namazyn da osylaı otyrǵan qalpy oqı beredi. Tek, kóńil shirkin, keı kúnderi qııaldyń jetegine erip, sona-aý bir eshkimnen kem bolmaǵan, sap-saý, zińgitteı shaǵyna saıahattap ketetini bolmasa... 

Keıde ol tús kóredi. Túsinde birde qatar qurbylarymen alysyp-julysyp asyr sap oınap júrse, endi birde aýzymen qus tistegen júırik atqa minip ap, sonaý bir balalyǵy ótken Jańaturmystyń jazyǵynda júıtkip bara jatady. Sonda esik aldynda turǵan anasy marqum aq jaýlyǵy aǵarańdap, «Qulynym-aý sol, attan qulap, mertigip qalmasań eken!» - dep tilek tilep, ózimen-ózi kúbirlep turatyn. Oıana kelgende... bári basqasha... Joq, basqasha emes... Bári de báz-baıaǵy qalpynda... Sol tósekke tańylǵan taǵdyry... Sol tósekke súıep qoıǵan qos baldaq... Qol sozym jerdegi sol qolarbasy... 

«OSYNYŃ BÁRІN KEI KÚNІ, TÚSІM EKEN DEP QALAMYN...»

Ásili, adam kóńili qyldan da názik-aý. Sodan da bolar, sál nársege marqaıyp, sál nárseden qartaıyp, júdep-jadap qalatyny. Joq. Abylaıhanǵa búıtip saryýaıymǵa salynyp, qaı-qaıdaǵyny oılaı berýge bolmaıdy. - Tús degen ne, táıiri. Ata-babamyz «tús túlkiniń boǵy» demep pe edi. Qaıta osy kúnime jetkizgen Jaratqanǵa alǵysymdy bildireıin. Alǵashqy jyldardaǵydaı jatsam qaıter em, dáretimdi astymnan alyp. Qudaıǵa shúkir, Abaıgúlimniń arqasynda otym jaǵýly, balam baǵýly, - dep óz-ózine jiger berip, ózin-ózi qamshylaǵan Abylaı sol kúni jumysyna erekshe yqylaspen, asa bir qushtarlyqpen kirisip ketedi.

Biz barǵanda temirden túıin túıgen zerger jigit dál osyndaı kóterińki kóńil kúıde eken. Qurdas ári jerles ekenimizdi bilgesin, tipten jaıdarlanyp, birden áńgime tıegin aǵytty. 

- Men beske shyqqanymda ákem dúnıeden qaıtypty. Jaryqtyq, basshylyq qyzmette júrse de, sondaı qarapaıym, ne nársege de adal ári qara qyldy qaq jarǵan ádil adam bolypty. Kózkórgender áli kúnge deıin jolyqqan jerde: - E,e, aınalaıyn, Qalqanyń balasysyń ba? Jaryqtyq ákeń kópke shapaǵaty tıgen óte jaqsy adam edi, ımandy bolǵyr! - dep jatady. Osynyń ózi qııalyńa qanat bitirip, mereıińdi ósiredi. 

Al jetim qalǵan tórt balany ósirip-jetkizý jalǵyzbasty áıel adamǵa ońaı ma? Balalarynyń bolashaǵyn oılaǵan apam (ol kisini solaı ataýshy edim) kóp uzamaı basqa adammen turmys quryp, biz ekinshi ákemizdiń aýylyna qonys aýdarýǵa májbúr boldyq.

- Ábeke, «Dıdar» gazeti ózińniń óneriń men sheberligiń týraly ilgeride bir jazǵan. Sondyqtan ózińmen syrttaı bolsa da tanys gazet oqyrmandaryna óziń jaıynda áńgimelep berýge qalaısyń? 

«Otyz deıtin orda buzar jasta arbaǵa tańylyp, qarǵa adym jerdiń ózi júrip-turýyna muń bop qalǵan qatal taǵdyrynyń qaı tusynan bastasam eken?» degendeı, álginde ǵana saldyrlap otyrǵan keıipkerim bir sátke únsiz qaldy. Ári ketse 20-30 sekýndqa sozylǵan aradaǵy únsizdik - osynshama uzaq bolady dep kim oılaǵan. Bir núktege janaryn qadaǵan ol úndemegen saıyn, men óz-ózimdi qolaısyz sezine bastadym. 

Sondaı sozylmaly sekýndtardyń taǵy birnesheýin araǵa salyp baryp: «Meniń tálkekke túsken taǵdyrymdy qandaı maqsatpen, nendeı nıetpen surap otyr ekensiń?» - degendeı, júzime barlaı bir qarap aldy da, áńgimesin bastap ketti. 
- E,e, qurdas, burynǵylardan qalǵan «Jazmyshtan ozmysh joq» degen sóz bar eken. Bala kúnimde kim bilsin, ózim es bilgeli, 34 jasqa kelgenimshe «qyńq» dep tumaýratyp kórmeppin. Áskerge shaqyrǵanda, oqýǵa túserde medkomıssııadan ótkenim bolmasa, dárigerdiń aldyna baryp kórmegen adam edim. Bári de bir-aq sátte, qas pen kózdiń arasynda, qalt basqan qadamnan boldy. Mine, arada 19 jyl ótse de, keı kúnderi osynyń bári maǵan tús sekildi bop kórinedi. Qol-aıaǵy saý jandarǵa qarap qyzyǵasyń. Ózińniń saý kúnderińdi ańsap, saǵynasyń. Ózegińdi bir aşy ókinish órteıdi. Biraq, amal qaısy? Jazmysh degen osy bolsa kerek. Adam keýdesinen jany shyqpaıynsha mańdaıyna qandaı taǵdyr jazylsa, soǵan amalsyz kónedi de, kóndigedi de eken. 

- Mundaı muń tuńǵıyǵyna batyratyn saryýaıymǵa salynýdyń qajeti qansha?

- Jo-joq. Sózdiń reti kelgesin aıtyp jatqanym ǵoı. Osy taqylettes borkemik oılarǵa alǵash mertikken jyldary jıi beriletinmin. Qazir, Allaǵa shúkirshilik etem. Myna jalpaq álemde myńdaǵan tipti, mıllıardtaǵan san taǵdyrly adamdar bar emes pe? Solardyń biri kózinen, biri qulaǵynan aıyrylyp, endi bireýleri múldem qol-aıaqsyz, týys-týǵansyz, dos-jaransyz, adam tózgisiz jaǵdaıda da kún keship jatqan joq pa? Ondaılarmen salystyrǵanda, baldaqsyz júrip-tura almaıdy demeseń, jaǵdaıym sonshalyqty kisi aıarlyqtaı emes qoı. Solaı emes pe, qurdas!? 
- Báse, osylaısha bir serpilip qoısańshy, jylaı bermeı. Otyz tórt jasqa deıin «qyńq» dep aýyrmadym dediń, al odan keıin ne boldy, qalaı boldy? - dedim qurdasymdy sál de bolsa qamshylaǵan bop.

- Negizi 1996-97 jyldar jalpy elge aýyrlaý boldy ǵoı. Sol tusta alǵashqy jubaıymmen ajyrasyp, anam qaıtys bop, onyń ústine turaqty jumys bolmaı kúıisim ketińkirep júrdi. Sóıtse de, qol qýsyryp jatatyn emes. Semeıge keldim. Osynda qaryndasym turatyn. Ol kezde ne kóp, qurylys kóp. Sondaı qurylystardyń birine ornalasyp, úı tóbelerin ashyp-jabatyn brıgadanyń brıgadıri bop kóp-kórim jumys istep júrip jattyq. 

Bári de sol quryp qalǵyr qurylysta, oılamaǵan jerden oryn alǵan joq pa... - degen suhbattasym, bolǵan oqıǵany oıyna túsirgendeı, jańbyr sýynan aıǵyzdanyp qalǵan kishkentaı terezege qarap bir sát únsiz qaldy... 

- Biz osyndaǵy úsh qabatty mekteptiń biriniń tóbesin ashyp-jaýyp jatqanbyz. Ústińgi qabattarǵa rastvor, kirpish, basqa da qurylys materıaldaryn shyǵaryp-túsiretin tokpen isteıtin kran bar bolatyn. Tańerteń jumysqa kelsek, sol isten shyǵyp qapty. Erteńgisin abyr-sabyr ýaqyt. Men tóbede turǵam. Kranmen úshinshi qabattyń tóbesine deıin kóterilgen bir qurylysshy jigittiń aıaǵynyń astyna taqtaı tósep bergeli jatyr edim. Abaısyzda taqtaıdyń bir jaq basy ornynan taıyp ketpesi bar ma. Oqıǵanyń qas-qaǵymda bolǵany sonshalyq, eshteńe oılaýǵa mursham bolmaı qaldy. Tek qulap bara jatyp kran jaqtaýyndaǵy temirlerge jantalasa jarmastym. Biraq, temirden ustaǵan qolymdy salmaǵym julyp áketti. Sol sátte jaryq dúnıe kóz aldymda dóńgelenip bara jatty. Sodan aýada aınalyp-aınalyp kep kran bekitilgen ýgolok deıtin temirge dál jon omyrtqammen gúrs etip quladym. Esim kiresili-shyǵasyly. Aınala ııý-qııý, shýlaǵan adam. Denem, belimnen tómen qaraı ekige qaq bólinip qalǵan sekildi. Jigitter dereý qurylys kompanııasynyń basshylyǵyna habarlaǵan eken. Ol jaqtaǵylar birden: - Jedel járdem shaqyrmańdar! Mılıtsııaǵa habarlamańdar, jýrnalısterdi jolatpańdar! Bárin ózimiz retteımiz, bárin ózimiz qatyramyz, - depti.

- Aıtqan sózderinde turǵan shyǵar basshylar. Onyń ústine qatardaǵy jumysshy emes, brıgadırsiń degendeı.
Osy sáttegi jalt qaraǵan Abylaıhannyń janarynda áldekimderge degen berish bop qatqan ókpe men qoly qysqa adamnyń «Áttegen-aı!» - degen ókinishi bar sekildi. Sosyn, óz-ózinen myrs etip, mysqyldaı kúlip jiberdi. 
- E, alsaq, alǵanymyzdy aıtpaımyz ba. Aqyry sol kompanııa jumys ýaqytynan tys (tańerteńgi saǵat 7.45-te) kezde, óz betimen tehnıkalyq qaýipsizdikti saqtamaı qulap, mertikken, - dep búkil kináni ózime tańyp, jeme-jemge kelgende tósekke tańylyp, júre almaı músápir bop jatqan meni qý taqyrǵa otyrǵyzyp ketti.

- Ol kompanııa qazir bar ma? Basshysynyń aty-jóni kim degen edi?

- Kompanııa da, basshysy da bar. Ózderi ájeptáýir elge tanymal adamdar. Qazir eshteńe bolmaǵandaı qurylystaryn júrgizip, aman-esen júrip jatyr. «Qyryq jyl burynǵyny qopsytyp, tilenip-suranyp jatyr» - dep júrer. Solardyń atyn atap, túsin tústegim de kep otyrǵan joq. Tek, Allanyń kózi túzý bop, ondaılarǵa eshkimniń kúnin túsirmesin. Men osyndaǵy janashyr dos-týystarymnyń aqyl-kómegimen, ózim ornymnan tura almaı jatsam da, advokat jaldap biraz izdenip te kórgem. Sý juqtyrmaǵan qalpy, quıryqtaryn ustatpady. Al qudaıdaı sengen advokatym aqyr aıaǵynda aqshaǵa satylyp, solardyń sózin sóılep ketti. Sosyn qoıdym.

Sol jatqannan tósek tartyp tabany kúrekteı úsh jyl jattym. Osy ýaqyttyń barlyǵynda meniń qas-qabaǵymdy baǵyp, qajetimdi oryndap, kúndiz de, túnde de qasymnan tabyla bilgen ózimnen eki jas kishi qaryndasym Kárımaǵa qaryzdarmyn. Bala-shaǵasynyń qyzyǵyn kórsin.

DÁRKEMBAI - KÓŃІLІ KÓKTEM KÓKEM EDІ... 

- Ózge týysqandaryń da qaraılasyp turǵan shyǵar?

- Aıtsa, nanbassyń. Ózge týystarym: - Oı-búý! Abylaıdyń dáretin astynan alyp jatqan kórinedi. Endi ómiri aıaǵynan tura almaıdy. Qysqasy, adam bolmaıdy eken - dep túrli-túrli áńgime aıtyp, janymnan bezip ketti.
Zerger jigit taǵy da únsiz qaldy. Bul joly onyń otty janaryna jas irkile qaldy da, sálden soń baryp daýysy jaryqshaqtana shyqty.

- Sodan aýrýhanada sarǵaıyp jatqan kúnderdiń birinde teledıdardan Almaty oblysynda turatyn Dárkembaı Shoqparuly degen sheber týraly jaqsy habar berdi. Habardyń sońynda sheber: - Áıel-erkek dep jynysyna, jas-kári dep jasyna bólmeımin. Úırenemin degen adam bolsa, kelsin. Qolymnan kelgen ónerimdi úıretip, ustazdyq etem, - dedi. Álgi sózdi estip alǵan menen endi maza ketti. Qaryndasyma yzyńdap: - Shirkin-aı, ana kisi kelińder, qolónerge úıretem dep jatyr ǵoı. Apyr-aı, baryp úırener me edi, - dep aıta berdim, aıta berdim. Kárımanyń óz ýáji bar: - Sen qyzyqsyń ǵoı. Ne ózdigińnen júrip-tura almaısyń... Saǵan ol jerde kim qaraıdy, osyny nege oılamaısyń? Qoı, uıat bolady. Tanymaıtyn adamdarǵa baryp, masyl bop jatýǵa bolmaıdy, - dep tyıyp tastaıdy. - Rasynda da, solaı eken-aý, - dep, kópke deıin oılanyp, óz-ózimmen qalam da, arada biraz ýaqyt ótkesin burynǵy áýenime qaıta basam. Aqyry men jeńdim. Almatyda oqý oqyp, biraz jumys istegen kezde tanysyp, aralasqan dostarym bar bolatyn. Ol kezde qazirgideı sotovyı telefon joq. Bloknotymda adresi jazylǵan sol dostarymnyń birimen peregovor arqyly sóılesip, basymdaǵy jaǵdaıdy baıandap berdim. Sodan ne keregi bar: - Almatyǵa kelseń boldy, ózimiz kútip alamyz, - degen ýádesin estip qarq bop qaldym. Onda bes-alty dosym bar. Birinen-biri ótken aq kóńil, birinen-biri ótken márt, jomart jigitter. Men sondaı dostarymmen árdaıym maqtanyp otyram. Sol ýáde boıynsha qaryndasym poıyzben Almatyǵa deıin alyp bardy da, ary qaraı taksı jaldap Dárkembaı sheberge jettim-aý, áıteýir. 

- Dárkembaıdy buryn-sońdy kórmegensiń. «Tanymaıtyn-bilmeıtin Semeıdiń bir qazaǵy qaıdan júr?» degen joq pa? Jalpy qalaı qarsy aldy?

- Eńbekshi qazaq aýdanynyń Aqshı degen aýylynda turatyn Dákeń minezi jaısań, kóńili darhan azamat eken. Buryn-sońdy kórmegen, tanymaıtyn-bilmeıtin meni quddy bir týysyndaı qabyldap, alyp kelgen jigitterge ázil-shynyn aralastyra: - Sender alańdamańdar. Dostaryńdy osy jerde emdetip, úılendirip, qolymnan kelgenshe shákirt etip tárbıelep berem, - dep shyǵaryp saldy. Dárkembaı kókem aıtsa, aıtqandaı biraz emshi-domshyǵa qaratyp emdetti de, ustazdyq tálimin de berdi. Qazir osy jasap otyrǵan zergerlik buıymdardyń barlyǵy da sol bir jany jaısań, kóńili kóktem Dárkembaı kókemniń shapaǵatynyń arqasy dep bilem. Jaryqtyq jany jánnatta bolsyn!

- Sol ustazyńnyń shapaǵatyn ózimniń sheberhanamda jalǵastyryp jatyrmyn deısiń ǵoı, baıaǵy.

- Meniń maqsatym - osy zergerlik ónerdi áli de damyta túsý. El arasyna nasıhattap, ultymyzdyń tól óneri ekendigin dáleldeý. Dárkembaı ustazym sekildi shákirt tárbıeleý. Ol úshin sheberhana kerek. Qazirgi otyrysym mynaý. Tar ári qysta sýyq, qýyqtaı ǵana jer. Negizi, mádenıet bólimindegiler bir bólme bergen. «Osyny sheberhana retinde paıdalan» - dep. Biraq, ol qalanyń arǵy shetinde. Oǵan baryp-kelýge meniń múmkindigim joq. Men osy otyrǵan sheberhanama tańerteń kirgennen qas qaraıǵanda bir-aq shyǵam. Eger jergilikti bılik tarapynan qoldaý bolsa, sapaly materıaldar, zergerlik buıymdardy soǵatyn stanoktar alýǵa bolar edi. Materıal bolmaǵasyn amal joq, eski-qusqy kir jýatyn mashınkalardyń, taǵy sol sekildi zattardyń tattanbaıtyn temirlerinen júzik, bilezik, syrǵa soǵýǵa májbúr bolasyń. Shirkin, shaǵyn bıznesti órkendetý úshin berilip jatqan 3 mln. teńge nesıeni alýǵa múmkindigim bolsa, eshkimge jalynbaı-aq, biraz sharýany tyndyryp tastar edim. Átteń, qol qysqa.

ÚIDE JATYP ÚILENGEN JІGІT

Jalpy, Ábekeń áńgimeshil, kóńilinde búkpesi joq ashyq-jarqyn azamat eken. Ázilge de ketári emestigin baıqap: - Ábeke, qaısybir aıaq-qoly saý azamattar bas quramaı uzaq júrip qap, áıtpese ómirden múldem boıdaq bop ótip jatady. Sen bálen jyl tósek tartyp jatsań da, qarap jatpaı úılenip, úılenip qana qoımaı bala súıip, mol oljaǵa kenelip jatyr ekensiń, - dedim. 

Sezimi zerek zerger sóz astaryn birden túsinip: 
- Á, uqtym-uqtym oıyńdy, - dep qarqyldap turyp bir kúlip aldy da: - Endi, mynandaı zamanda qarap jatýǵa bola ma? «Qarap jatqansha bir kádege jarap jat demeıtin be edi» - dep, ázilge ázilmen jaýap berdi. - Qazirgi jubaıym ózimnen segiz jas kishi. Esimi - Abaıgúl. Ekeýimizdi áýeli qudaı qosty. Oǵan taǵy da qaryndasym sebepker boldy. Myna jerde kórshi apaıymyz bar. Abaıgúl joldasy qaıtys bolǵasyn eki balamen jesir qap, sol kisiniń úıinen bir bólme jaldaıdy. Ózi azdap massaj jasaı alatyn qolynyń shıpasy bar eken. Sodan bir kúni avtobýstan birge túsken qaryndasym ekeýi úıge deıin áńgimelesip kelmeı me. Sonda páteraqynyń ornyna úı ıesine kún saıyn keshkilik massaj jasap beretinin aıtady. Muny estigen qaryndasym sol kúni úıge kelgen bette: - Abylaı, osylaı da, osylaı. Bir massajıst kelinshek bar eken. Sonymen kelisip, biraz massaj alsań qaıtedi? Áıtpese, qol-aıaǵyńnyń etteri kún ótken saıyn semip bara jatqan sekildi. Men ol kelinshekpen aqyryndap sóılesip kóreıin, - dedi. Alǵashqy bette, - Buryn-sońdy kórmegen, tanymaıtyn-bilmeıtin kisi, onyń ústine áıel adam bolsa, bul qalaı bolar eken? - dep, birden kelisim berýge yńǵaısyzdanyp, bir jaǵynan ózimshe namystanyp qaldym. 

Osy kezde áńgimege Abaıgúl aralasty. 
- Kárıma apaı: - «Qurylysta júrgeninde krannan qulap, mertigip jatqan aǵam bar edi. Sol kisige massaj jasap bere alasyń ba? - degeninde, kóńilin jyqpaı: - «Jaraıdy» - dep ýáde bergen edim. Ol áńgimeden keıin de arada biraz ýaqyt ótip ketken. Bir kúni esik aldynan ótip bara jatyp múgedekter arbasyna tańylyp otyrǵan bir azamatty kórip qaldym. Qoryqqannan ba, bolmasa basqa ma, áıteýir júregim zyrq ete qaldy. Esik aldynda oınap júrgen eki kishkentaıym álgi adamdy burynnan tanıtyndaı oıynshyqtaryn kórsetip, birdemelerin aıtyp, aınalsoqtap qasynan shyqpaı júr eken. Osy kórinisten soń «Nar táýekel!» - dep, massajǵa kiristim. Kúnde saǵat ekige ýaqyt belgilep, sol grafıkpen eki jyl úzilissiz massaj jasadym. Alǵashqyda ol menen, men odan uıalyp júrdik. Birinshi kúnnen baıqaǵanym, kúldireı synǵan jambasty ustap turý úshin qursaýlap qoıǵan temir armatýra kádimgideı etti qajap, ol jaraǵa aınalyp, aqyry ıistene bastaǵan eken. Muny kórip, ári janym ashydy, bir jaǵynan dármensiz kúı keship jatqan atpaldaı azamatqa qolymnan kelgenshe kómektesýdi adamdyq boryshym dep sanadym. Ár massaj jasardyń aldynda: - Eı, Alla taǵala! Maǵan osy azamatty ornynan turǵyza alatyn qýat, alaqanyma shıpa bere gór! - dep tiledim. Alla meniń shynaıy tilegimdi qabyl alǵan eken. Abylaı shaýyp ketpese de, áýeli aqyryn-aqyryn kolıaskaǵa otyrýǵa jarady. Araǵa biraz ýaqyt sap, baldaqpen júre bastady. Osy ýaqyt aralyǵynda bir-birimizge qatty baýyr basyp kettik. Sál kórmeı qalsaq, birimizdi-birimiz izdeıtin halge jettik. Aqyry 2006 jyly sharıǵat boıynsha nekemizdi qıdyryp, erli-zaıypty boldyq. Talaı márte tań namazynda qatar otyryp, Alladan «Bir sábı bere gór!» dep jalbaryndyq. Alladan shyn tileseń, tilegiń qabyl bolady» degen ras eken. Arada úsh jyl ótkende qursaǵyma bala bitti. «Qoryqqan men qýanǵan birdeı» demeı me, ekeýimiz sener-senbesimizdi bilmeı, qýanǵannan ebil-debil jylaı berippiz. Qazir sol qulynshaǵymyz ósip qaldy. Esimi Baljan, qylyǵy da baldaı. 

- Jaryqtyq Dárkembaı kókeme: «Eger úılenip, alda-jalda sábıli bolsam, ul týsa, esimin Dárkembaı, qyz bala bolsa, jeńeshemniń qurmetine Baljan dep qoısam bola ma? dep ruqsattaryn alyp, ýáde bergen edim. Sol ýádeni oryndadyq, qudaıǵa shúkir, - deıdi táýbesinen jańylmaıtyn Abylaı. 

QARAShADA QARA ÚI TUR, QARAILAR JÚR MYRZALAR...

- Jalpy, sizderdiń neke qıdyrý týraly sheshimderińizdi, sábıli bolǵan qýanyshtaryńyzdy eki jaqtyń týǵan-týystary qalaı qabyldady?

Osy sátte Abaıgúl áldebir otbasylyq qupııany «Aıtsam ba, aıtpasam ba?» degendeı, Abylaıǵa qaraılaı berdi. Muny baıqap otyrǵan otaǵasy: - Aıta ber, Abaıgúl. Onda turǵan eshteńe joq. Qaı kezde bolmasyn «Bardy bar, joqty joq» - dep aıtqan abzal, - dedi basyn ızep.

- Bul ózi bir túsiniksizdeý jaǵdaı boldy. Shyntýaıtyna kelgende, «Tósek tartyp jatqan múgedek adamda neń bar?» - dep, meniń týǵandarym qarsy bolýlary kerek edi ǵoı. Joq, kerisinshe Kárıma apaıdan basqa týystary óre túregep, nekelesemiz degende de qarsy shyqqan. Odan sábıli bolaıyq dep jatyrmyz dep qýanyshymyzdy bólissek, oǵan da nanbady. Aqyry meniń úıge kelýime tyıym sap, odan qaldy túrli-túrli boljamdar aıtyp, «Bul bireýden kótergen bala» degenge deıin baryp, aramyzdy ashyp jiberýge deıin barǵandary boldy. Bul maǵan naqaqtan-naqaq jala japqanmen birdeı bop, janymdy qatty jaralady. Osyndaı qystyǵyp, qınalyp júrgenimde meni anam baıǵus qana qoldap, aqyl-keńesin aıtyp, batasyn berdi. Qaıta, «Aqqa, qudaı jaq» degendeı, qyzymyz ákesiniń aýzynan túskendeı, ózinen aýmaıdy, - dep áńgimesin támamdaǵan Abaıgúl shaı qamymen aýyz úıge shyǵyp ketti.

- Qazir jer-jerlerde múmkindigi shekteýli jandarǵa dep, túrli kómekter kórsetip, aktsııalar ótkizip jatady ǵoı. Jalpy, el azamattarynan járdemdesip turatyndary bar ma?

- Memleket basshysy ózi bastap aıtyp jatyr. - Elimizdegi múgedek jandarǵa qarjylaı da, rýhanı jaǵynan da kómek berip jatyrmyz - dep. Osy jaqynda ǵana respýblıka boıynsha «Shyn júrekten» dep atalatyn aktsııa ótip, úsh kúnde esepshotyna birneshe mıllıondaǵan qarjy aýdarylypty. Ózge oblystardaǵy múgedekter qoǵamy osy aktsııany uıymdastyrýshylarǵa aldyn ala habarlasyp, sol eldegi múmkindigi shekteýli jandar óz kezekterinde aktsııaǵa qatysyp, ózderine tıesili aqshalaı úlesterin alyp jatty. Aktsııany uıymdastyrýshylarǵa habarlassaq: - Semeıdiń «Múgedekter qoǵamy» bar, «Dostyq úıi» degen bar, solar nege sizderge aldyn ala rekomendatsııa bermeıdi? Eger rekomendatsııa bergen bolsa, biz múmkindiginshe kómekteser edik qoı, - deıdi. Al bizdegi ondaı sharalarmen aınalysatyndar ýaqyt ótkizip, aı saıyn aılyq alsa bolǵany. Olar eshqashan júrmeıdi, úı-úıdi aralap. «Abylaıǵa nemese Qubylaıǵa kómekteseıik, músápir jandarǵa tym bolmasa shapaǵatymyzdy tıgizip, saýabyn alaıyq» demeıdi. Osynda №4 mektep bar. Dırektory Murat Shaqabaev degen, bir myń bolǵyr azamat. 2003 jyldan beri osy azamat shama-sharqynsha qolynan kelgen kómegin berip keledi. «Dıdar» gazeti arqyly sol kisige alǵysymdy bildirsem dep em.

P.S.Semeı qalasynyń ákimi Ermak Sálimov istiń, sózdiń adamy dep estımiz. Bálkim qalany bir aralaǵanynda 5-10 mınót ýaqytyn qıyp, 19 jyl múgedektiktiń zardabyn tartyp jatsa da, jigeri jasymaǵan, eshkimge jalynyp-jalbarynbaǵan Abylaıhan atty qazaqtyń namysty, qaısar azamatynyń (Et kombınaty aýdanyndaǵy, Sangorodok 84 meken jaıynda ornalasqan) qara qosyna moınyn bura keter. Kim bilsin, jaǵdaıyn kórse, múmkin oılanar...

Serik QUSANBAEV