Sibirden ushyp kelgen aq tyrnalar Qytaıdyń shyǵysynda erekshe qorǵaýǵa alyndy
ASTANA. KAZINFORM – Sibirde mekendeıtin aq tyrnalar qystaý kezeńinde Qytaıdyń shyǵysyndaǵy Poıanhý kólinde qatań baqylaý men qorǵaýda. Bul týraly Sınhýa agenttigi habarlady.
Aq tyrna Tabıǵatty qorǵaýdyń halyqaralyq odaǵynyń Qyzyl kitabyna joıylyp ketý qaýpi óte joǵary túr retinde engizilgen. Álemdegi aq tyrnalardyń 95 paıyzdan astamy Sibir aýmaǵynda uıalaıdy. Sýyq túse bastaǵan saıyn olar 5 myń shaqyrymnan astam qashyqtyqty eńserip, Qytaıdyń Tszıansı provıntsııasyndaǵy Poıanhý kóline qystaýǵa ushyp keledi.
Bıoalýantúrlilikti saqtaý maqsatynda Qytaı men Reseı bul qustardyń kóshi-qon jolyn qorǵaý baǵytynda tyǵyz yntymaqtastyq ornatqan. Poıanhý memlekettik tabıǵı qoryǵynyń ákimshiligi Reseıdegi Kyta ulttyq parkimen, sondaı-aq Reseı ǵylym akademııasy Sibir bólimshesiniń krıolıtozona bıologııalyq problemalary ınstıtýty jáne Alrosa kompanııasymen yntymaqtastyq týraly memorandýmdarǵa qol qoıǵan.
Instıtýttyń ǵylymı qyzmetkeri Marııa Vladımırtseva qustar úshin kóshi-qon eń aýyr ári sheshýshi kezeń ekenin atap ótip, Qytaıdyń aq tyrnalardy qorǵaýǵa baǵyttalǵan júıeli sharalaryna joǵary baǵa berdi.
Poıanhý kóli – Shyǵys Azııa–Avstralııa kóshi-qon dálizindegi negizgi aıaldama. Ol Qytaıdaǵy eń iri tuşy sý aıdyny sanalady jáne sý tasqyny kezeńinde kóldiń aýmaǵy 4 myń sharshy shaqyrymnan asady.
Aq tyrnalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin Tszıansı provıntsııasynyń ıÝıgan ýezinde ekologııalyq polıtsııa bólimshesi qurylǵan. Onyń negizgi mindeti – balyq pen qustardy qorǵaý, sondaı-aq tabıǵatty qorǵaý talaptarynyń saqtalýyn baqylaý.
– Buryn tek adam kúshine súıensek, qazir patrýldeý kezinde úsh optıko-elektrondy radıolokator men 13 baqylaý beketi paıdalanylady. Bul júıe qustardy qorǵaýda mańyzdy ról atqaryp otyr, – dedi bólimshe basshysy Tszoý Sınchan.
Sonymen qatar qystaý men qorektený aımaqtaryn saqtaý úshin egis alqaptarynan ónim almaı, kúrish alqaptaryn qustarǵa qaldyrǵan fermerlerge arnaıy sýbsıdııa bólingen. Tabıǵatty qorǵaý sharalary saldarynan shyǵynǵa ushyraǵan turǵyndarǵa qarjylaı ótemaqy da qarastyrylǵan.
– Sýly-batpaqty alqaptardaǵy qonys aýdaratyn qustar Poıanhý kóliniń ekologııalyq baılyǵy. Olardy qorǵaý – ortaq ekologııalyq úıimizdi saqtaý degen sóz, – dedi Poıanhý memlekettik tabıǵı qoryǵy ákimshiliginiń basshysy Sıýı Chjıven.
Aıta keteıik, Qytaıdyń «soltústik polıýsinde» týrızm qarqyndy damyp keledi.