Saz balshyqtan sán týǵyzǵan sheber
AQTAÝ. KAZINFORM — Jańaózen qalasynyń turǵyny Nurdáýlet Isataıuly saz balshyqqa jan bitirip, ulttyq naqyshtaǵy buıymdar jasaıtyn sheber. Ol qaladaǵy №21 mektepte kórkem eńbek pániniń muǵalimi bolyp eńbek etedi. Ustaz negizgi jumysymen qatar, shákirtterine qysh óneriniń qyr-syryn úıretip, olardyń shyǵarmashylyq qabiletin damytýǵa úles qosyp keledi.
Sheber qysh ónerin birneshe jyl boıy zerttep, elimizdegi jáne sheteldegi sheberlerdiń tájirıbesin zerdelegen. Almaty qalasyndaǵy sheberhanalardyń birinde Danııar Babashev esimdi belgili sheberden sabaq alyp, alǵashqy qysh buıymy – qumyrany jasaıdy. Búginde sol alǵashqy eńbegi onyń sheberlik jolyndaǵy erekshe estelik retinde saqtaýly tur. Onyń aıtýynsha, qyshpen jumys isteý úshin adamda ynta men sabyr bolýy qajet. Sebebi bul óner fızıkalyq kúshti de, shyǵarmashylyq shabytty da talap etedi.
- Keramıkamen aınalysý – tózimniń óneri. Bul iste árbir qozǵalys, árbir usaq bólshek mańyzdy. Sondaı-aq sýret salý qabileti men qol ıkemi de úlken ról atqarady. Qolónerdiń talaı túrin jasap kórdim. Músin de, maket te, túrli buıymdar da. Biraq bárinen de keramıka eń kúrdeli, eń jaýapty óner ekenine kózim jetti. Sol úshin osy salaǵa qyzyǵýshylyǵym artyp, úsh jyldan beri qysh ónerin zerttep, ári burynnan osy ónermen aınalysyp júrgen sheberlerden úırenip júrmin, - deıdi ol.
Qysh buıymyn jasaý protsesi birneshe kezeńnen turady. Aldymen saz balshyq arnaıy súzgilerden ótkizilip, ılenedi. Keıinnen «gad sharly aspap» dep atalatyn qurylǵy arqyly aınaldyra otyryp, buıymnyń pishini shyǵarylady. Odan soń sheber onyń syrtyn bezendirip, órnek túsiredi. Sońǵy saty – boıaý men kúıdirý.
Keramıkany kúıdirý úshin arnaıy pesh qajet. Sol peshte saz balshyqty kúıdirýde ózine tán temperatýrasy bar, sondyqtan ony dál saqtaý– asa jaýapty sát. Sheberdiń basty máselesi – qyshty kúıdiretin arnaıy peshi joq. Sondyqtan ol jasaǵan buıymdaryn Almaty qalasyna aparyp, kúıdirýge májbúr. Ázirge Mańǵystaý óńirinde qysh kúıdiretin arnaıy pesh joq. Bolashaqta ózi de sapaly pesh satyp alyp, buıymdaryn tolyq tsıklmen daıyndap, satylymǵa shyǵarýdy kózdep otyr.
Nurdáýlet Isataıuly Qazaqstanda qysh óndirisiniń áli tolyq damymaǵanyn aıtady. Qazirgi tańda sapaly saz balshyq negizinen Qonaev qalasyndaǵy tsehtar arqyly Ózbekstannan jetkiziledi. Sheber sol óndiris oryndaryna baryp, qyshty daıyndaý men óńdeý protsesin óz kózimen kórip qaıtqan.
- Keramıka óneri elimizde endi-endi damyp keledi. Qyshtan jasalǵan buıymdarǵa degen qyzyǵýshylyq artyp kele jatqanymen, kásibı deńgeıde óndirý áli jolǵa qoıyla qoıǵan joq. Qysh ydystyń basty ereksheligi – onyń tabıǵılyǵynda. Mundaı ydys ystyq taǵamdy uzaq ýaqyt yssy kúıinde, salqyn sýsyndy salqyn qalpynda saqtaı alady. Ertede ata-babalarymyzdyń qyshtan jasalǵan torsyqtardy jıi paıdalanýy da – sonyń dáleli. Qazir elimizde qysh ydystardyń ornyna Reseı men Qytaıdan ákelingen ónimder kóp qoldanylady. Mundaı ydystar arzan boıaýmen jasalyp, tolyq kúıdirý protsesinen ótpeıtindikten tez synǵysh keledi. Al sapaly keramıka buıymdaryn jasaý úshin ár ydys kem degende 8 saǵat boıy joǵary temperatýrada kúıdirilýi tıis, - deıdi ol.
Jaqynda Aqtaý qalasynda ótken festıvalda Nurdáýlet óz qolymen jasaǵan eń ádemi tárelkesin mýzeı qoryna tapsyrǵan. Bul onyń eń súıikti jumysy ári shyǵarmashylyq jolyndaǵy mańyzdy jetistikterdiń biri eken. Nurdáýlet Isataıuly – tek sheber ǵana emes, ustaz. Ol keramıka ónerin jas urpaqqa úıretip júr.
– Biz oqyǵan kezde eńbek sabaǵynda mundaı baǵyttar múlde bolǵan joq. Tek teorııalyq sabaqtardy ǵana oqydyq. Sol ustanymdy buzyp, mektep qabyrǵasynda oqýshylarǵa eńbek sabaǵynda kóptegen sheberlik sabaqtaryn ótkizip, qolóner buıymdaryn úıretýge bolatynyn dáleldegim keledi. Oqýshylar basqa sabaqtardan sharshap kelip, eńbek sabaǵynda shyǵarmashylyqpen aınalysyp, demalsa deımin. Eńbek sabaǵy – balanyń qııalyn ushtaıtyn, qolyn jattyqtyratyn erekshe pán, - deıdi sheber ustaz.
Nurdáýlettiń aldaǵy maqsaty – Jańaózen qalasynda úlken shyǵarmashylyq sheberhana ashý. Onda art-terapııa elementteri bar sabaqtar ótkizip, týrısterge arnalǵan kórme uıymdastyrýdy josparlap otyr. Ol úshin qysh óneri – tek kásip emes, ómirdiń máni. Ol ulttyq naqysh pen zamanaýı stıldi úılestire otyryp, erekshe dúnıeler jasaýǵa tyrysady.
Mańǵystaý jerinde qysh ónerin damytý arqyly óz qoltańbasyn qaldyrǵysy keledi. Búginde ol №21 mektepte, ózge de bilim oshaqtarynda jáne oqýshylarǵa arnalǵan shyǵarmashylyq ortalyqta úıirme ashyp, balalarǵa qyshpen jumys isteýdi, músindeýdi, boıaý men órnek salý tásilderin úıretip júr.
Buǵan deıin, Qazaqstannyń týrıstik maýsymy naýryzda ótetin eki mańyzdy is-sharamen ashylatyny týraly jazǵan edik.
