Saılaý týraly konstıtýtsııalyq zańǵa ózgerister engiziledi
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııalyq zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstıtýtsııalyq zań jobasy maquldandy.
Qujatty QR Premer-mınıstriniń orynbasary – QR Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın tanystyrdy.
Onyń sózinshe, usynylǵan Konstıtýtsııalyq zań jobasy ótken saılaý naýqandary barysynda anyqtalǵan máselelerdi sheshý, sondaı-aq saılaý týraly zańnamany odan ári jetildirý úshin ázirlendi.
Serik Jumanǵarın zań jobasynyń negizgi erejelerine toqtaldy.
– Birinshiden, ákimdi saılaý kezinde qaıta daýys berý máseleleri reglamenttelýde. Ákim laýazymyna kandıdattardyń jınaǵan daýystary teń bolǵan jaǵdaıda aýmaqtyq saılaý komıssııasy bir aıdyń ishinde qaıta daýys berýdi ótkizý týraly sheshim qabyldaıdy. Ekinshiden, kandıdattardy usyný protsesi retke keltirildi. Máselen, bir tulǵa bir mezgilde máslıhat depýtattyǵyna jáne ákimge kandıdat bola almaıdy, sondaı-aq birneshe saılaý okrýgteri boıynsha da ákimdikke kandıdat bolýǵa tyıym salynady, - dedi ol.
Sonymen qatar aqparattyq alańdarda saılaý aldyndaǵy úgit-nasıhat máselelerine erekshe nazar aýdaryldy. «Onlaın-platformalardy» paıdalaný kezinde kandıdattarǵa úgit materıaldaryn ornalastyrý úshin teń jaǵdaılar qamtamasyz etildi.
Eger kandıdat belgili bir saıası partııadan usynylsa, ol sol partııanyń resmı ınternet-resýrstaryn jáne áleýmettik jelidegi akkaýnttaryn qosymsha kelisim shartsyz paıdalana alady, ıaǵnı, kandıdat partııalyq platformalarda úgit-nasıhat materıaldaryn jarııalaı alady.
Budan bólek, kandıdattar men saıası partııalarǵa saılaý qorlarynan tys qarjylandyrý tartýǵa tyıym salyndy.
– Senimdi tulǵalar ınstıtýtyna qatysty máseleler retteledi.
Endi 18 jasqa tolǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty ǵana senimdi tulǵa bola alady. Sondaı-aq, ol Prezıdenttikke, depýtattyqqa jáne ákimdikke kandıdat nemese jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń múshesi bola almaıdy. Kandıdattardy qoldaý úshin qol jınaý tártibi de naqtylandy. Ákim bolýǵa usynǵan kandıdatqa qol jınaý saılaý okrýgindegi eldi mekender sanynyń jartysynyń ókilderin jáne saılaýshylardyń jalpy sanynyń 1%-n qamtýy tıis, - dedi ol.
Sonymen qatar saılaý komıssııalarynyń múshelerine qoıylatyn talap kúsheıtiledi. Sybaılas jemqorlyq qylmystary úshin, sondaı-aq aýyr nemese asa aýyr qylmystar úshin sottalǵan azamattar saılaý komıssııalarynyń quramyna kire almaıdy. Saılaý komıssııalary músheleriniń jaýapkershiligi de artady. Endi komıssııa múshesi tarapynan laýazymdyq ókilettikterdiń buzylýy anyqtalǵan jaǵdaıda tıisti komıssııa oǵan eskertý jasaýǵa quqyly bolady jáne 6 aı ishinde buzýshylyqtar qaıtalansa onyń ókilettigin toqtatý múmkindigi kózdelip otyr.
Odan bólek, saılaý komıssııalary músheleriniń ókilettikterin ýaqytsha toqtatý máselesi retteldi. Engiziletin túzetýler arqyly akademııalyq jáne bala kútimi boıynsha demalysqa shyǵýyna baılanysty olardyń ókilettikterin ýaqytsha toqtata turý múmkindigi belgilendi. Ókilettikteri ýaqytsha toqtatylǵan komıssııa múshesiniń ornyna, joǵary turǵan komıssııa sol kezeńge tıisti músheni taǵaıyndaıdy.
Saılaý komıssııalary músheleriniń jańadan qurylǵan nemese qaıta uıymdastyrylǵan ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdegi ókilettik merzimi naqtylandy. Saılaý komıssııalarynyń ókilettik merzimi bes jyldy quraıdy. Jańadan qurylǵan nemese qaıta qurylǵannan keıin qalyptastyrylǵan ákimshilik-aýmaqtyq birlikterde saılaý komıssııalary músheleriniń ókilettik merzimi barlyq komıssııalardyń qalǵan merzimderine sáıkes belgilendi.
QR Premer-mınıstriniń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstriniń málimdeýinshe, saılaý ýchaskelerin qurý máseleleri de qaraldy.
– Aldaǵy ýaqytta vahtalyq ádispen eńbek etetin oryndarda, sondaı-aq qoǵamnan ýaqytsha oqshaýlaýdy qamtamasyz etetin arnaıy mekemelerde saılaý ýchaskelerin qurý múmkindigi qarastyrylady. Usynylǵan normalardy qabyldaý saılaý protsesiniń ashyqtyǵyn arttyrýǵa, oǵan qatysýshylardyń jaýapkershiligin kúsheıtýge jáne belgilengen rásimderdiń qatań saqtalýyn qamtamasyz etedi, - dep túıindedi ol.
Aıta keteıik, buǵan deıin Parlament Prezıdent týraly Konstıtýtsııalyq zań jobasyn birinshi oqylymda maquldaǵanyn jazǵanbyz.
