«Saılaý-2026»: sarapshylar partııalar básekesi endi sheshimder básekesine aınalýy tıis ekenin aıtty
ASTANA. KAZINFORM — Almaty qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty uıymdastyrǵan «Partııalar básekesi: ıdeıalar, baǵdarlamalar jáne saılaýshy úshin kúres» atty saraptamalyq platforma ótti. Bul týraly Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty málim etti.
Talqylaýdyń negizgi ózegine saıası partııalardyń ıdeologııalyq ustanymdary, saılaýaldy baǵdarlamalarynyń mazmuny jáne saılaýshylardyń qoldaýyna ıe bolý jolyndaǵy básekelestiktiń sıpaty arqaý boldy. Qatysýshylar saıası kúshterdiń baǵdarlamalary saılaýshylarǵa mazmundy balama usyna ala ma, qoǵamnyń qazirgi suranystary el damýynyń uzaq merzimdi mindetterimen qanshalyqty úılesedi, sondaı-aq saılaý naýqany aıaqtalǵannan keıin partııalardyń azamattarmen dıalogy qandaı bolýy kerektigin talqylady.
Saraptamalyq platformanyń moderatory retinde QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI dırektory Jandos Shaımardanov júrgizdi. Pikirtalasqa QSZI ókilderimen qatar, jetekshi ǵylymı jáne bilim berý uıymdarynyń, taldaý ortalyqtarynyń, qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, saıasattanýshylar, sarapshylar jáne medıa salasynyń ókilderi qatysty.
Platformanyń ereksheligi — qarama-qarsy saraptamalyq ustanymdar negizinde qurylǵan pikirtalas formaty boldy. Qatysýshylarǵa bir-birine qarama-qaıshy eki kózqarasqa qatysty óz ustanymyn anyqtaý usynyldy. Osydan keıin ár pozıtsııany ustanǵan qatysýshylar óz tańdaýlaryn dáıektermen negizdedi. Mundaı tásil sarapshylar qaýymdastyǵynda qalyptasqan baǵalaýlardy aıqyndap qana qoımaı, partııalyq básekelestiktiń damýyna qatysty ártúrli kózqarastardyń astaryndaǵy ýájderdi ashýǵa múmkindik berdi.
Pikirtalastyń alǵashqy blogy saılaýaldy baǵdarlamalardyń uqsastyqtary men aıyrmashylyqtaryna arnaldy. Qatysýshylar partııalardyń strategııalyq maqsattarynyń uqsas bolýy el damýynyń negizgi baǵyttary boıynsha qoǵamdyq konsensýstyń qalyptasqanyn bildire me, álde mazmundy saıası balamalardyń jetkiliksizdigin kórsetedi me degen máseleni talqylady.
— Sarapshylar strategııalyq maqsattardyń ortaqtyǵy saıası básekelestikti joqqa shyǵarmaıtynyn atap ótti. Sanaly elektoraldyq tańdaý jasaý úshin partııalardyń basymdyqtaryndaǵy, usynystardy iske asyrý tetikterindegi, merzimderindegi, qajetti resýrstar men málimdelgen nátıjelerge qol jetkizýge jaýapkershilik máselelerindegi aıyrmashylyqtardy qanshalyqty naqty kórsete alatyny sheshýshi mánge ıe, — delingen habarlamada.
Partııalyq baǵdarlamalardyń ýaqyttyq kókjıegine qatysty da jeke pikirtalas órbidi. Qatysýshylar saıası kúshter eń aldymen azamattardyń asa ózekti suranystaryna jaýap berýi kerek pe, álde bir elektoraldyq tsıkl sheńberinen shyǵatyn uzaq merzimdi syn-qaterlerge nazar aýdarýy qajet pe degen máseleni qarastyrdy.
Talqylaý qorytyndysy boıynsha sarapshylar sapaly saıası baǵdarlama eki tásildi de ushtastyrýy qajet ekenin atap ótti. Qoǵamnyń búgingi qajettilikterine jaýap berý el damýynyń strategııalyq paıymymen qatar júrýge tıis. Al usynylatyn sheshimder olardy iske asyrý tetikteri, qajetti resýrstar jáne yqtımal táýekelder jóninde túsinikti ári naqty túsindirmelermen súıemeldenýi kerek.
Taǵy bir talqylanǵan taqyryp — elektoraldyq belsendilik pen saıası senimniń araqatynasy boldy. Qatysýshylar áleýmettanýlyq zertteýlerdiń derekterine súıendi. Olarǵa sáıkes, respondentterdiń 70,3%-dan 75,6%-ǵa deıingi bóligi aldaǵy daýys berýge qatysýǵa daıyn ekenin málimdegen, al azamattardyń onnan toǵyzyna jýyǵy saılaý týraly qandaı da bir deńgeıde habardar.
— Pikirtalas barysynda daýys berýge qatysýǵa daıyn ekendigin bildirgen azamattardyń joǵary úlesi olardyń saılaý naýqanyna eleýli qyzyǵýshylyq tanytatynyn jáne saıası úderiske tartylý áleýetiniń joǵary ekenin kórsetetini aıtyldy. Sonymen qatar saılaýǵa qatysýdyń ózi senim máselesin tolyq qamtymaıdy. Senimniń turaqtylyǵy kóp jaǵdaıda partııalardyń saılaýdan keıin óz mindettemelerin qanshalyqty dáıekti oryndaıtynyna, ashyqtyqty saqtap, qoǵammen keri baılanysty jalǵastyrýyna baılanysty bolady, — dep habarlady ınstıtýttan.
Qorytyndy blok saılaý naýqany aıaqtalǵannan keıingi saıası belsendilikti damytý máselesine arnaldy. Sarapshylar eki ustanymdy talqylady: jańa Quryltaı partııalar arasyndaǵy pikirtalastyń negizgi alańyna aınalýy kerek pe, álde saıası kúshterdiń qoǵammen jarııa dıalogy ókildi organnan tys jerde de turaqty túrde jalǵasýy tıis pe degen másele qarastyryldy.
Qatysýshylar saılaý úgit-nasıhat kezeńin aıaqtaǵanymen, saıası úderis aıaqtalmaıtynyn atap ótti. Jańa Quryltaı saıası kúshter arasyndaǵy mazmundy básekelestiktiń mańyzdy alańyna aınalýy kerek. Alaıda partııalardyń azamattarmen jumysy saılaý kezeńimen ǵana shektelmeýge tıis.
— Saıası dıalog úgit-nasıhat naýqanymen birge aıaqtalmaýy kerek. Saılaýdan keıin ýádeler básekesi sheshimder básekesine aınalyp, saılaýshylarmen jumys turaqty sıpat alýǵa tıis, — dep pikirtalasty qorytyndylaǵan Jandos Shaımardanov.
Saraptamalyq platforma qorytyndysy boıynsha qatysýshylar qazirgi saılaý naýqany partııalar arasyndaǵy básekelestikti damytýdyń jańa jaǵdaılaryn qalyptastyryp otyrǵanyn atap ótti. Onyń odan ári sapasy tek daýys berý nátıjelerimen ǵana emes, saıası kúshterdiń saılaýaldy baǵdarlamalaryn naqty sheshimderge aınaldyrý, olardy iske asyrýǵa jarııa jaýapkershilikti qamtamasyz etý jáne saılaýdan keıin azamattarmen turaqty dıalogty saqtaý qabiletimen aıqyndalatyn bolady.
Aıta keteıik, QSZI dırektory alǵashqy teledebattarǵa baǵa berdi.
