SAILAÝ -2015: Kandıdat Á. Qusaıynov Shyǵys Qazaqstan oblysy jurtshylyǵymen kezdesti

Kezdesý kezinde QR Prezıdenttigine kandıdat saılaýaldy baǵdarlamasynyń negizgi baǵyttarymen tanystyrdy.

«Atmosferanyń, topyraqtyń, álem muhıttarynyń uzaq ýaqyttan beri ári úzdiksiz lastanýyna qarap, ekologııalyq ahýal álemdegi nómiri birinshi problema deýge bolady», - dep eskerdi Á.Qusaıynov.

Kandıdat málimdegendeı, kólik quraldary men ónerkásiptik kásiporyndar ottegin kóp mólsherde paıdalanyp, adamdar ony qalpyna keltirýge asyǵar emes, tipti qaldyqtardy tazartýǵa kúsh salyp otyrǵan joq.

Jyl saıyn atmosferaǵa 1250 mln tonna kómirtek qyshqyly, 170 mln tonnaǵa deıin kúkirtti angıdrıd, 20 mln tonna azot totyǵy, sonymen qatar kúkirtti sýtek, kúkirtti kómirtek jáne basqa da hımııalyq zııandy zattar tastalady.

Turǵyn úıler men turmystyq kásiporyndar turmystyq jáne ózge de qoqystar shyǵarady. Tabıǵı ortada qaǵaz keminde 10 jylda irip-shirıdi, konservili ydystar - 90 jylda, temeki tuqyly - 100 jylda, polıetılen paketter - 200 jylda, plastmassa - 500 jylda, shyny - 1000 jylda.

Jylý energetıkasy atmosferaǵa zııandy zattar shyǵaryp, ol sońynan topyraqqa qonady. Aýyl jáne orman sharýashylyǵynda paıdalanylatyn ýly hımıkattar topyraq pen qorshaǵan ortany qosa ýlaıdy.

Kólik quraldarynyń qozǵaltqyshtary jumys istep turǵanda da zııandy zattar bólinip, topyraqqa qonady da ósimdikterge sińedi.

Munyń bári topyraqtyń qunaryn joıyp, qaıta qalpyna kelýine kedergi jasaıdy.

Al munaı ónimderi, nıtrattar, fosfattar, gerbıtsıdter men turmystyq qoqys álem muhıttaryn lastap jatyr.

2000 jyldan beri Álem muhıttarynyń qyshqyldyq deńgeıi 10 esege artyp, marjan rıfteriniń 19%-y Jer betinen joıylyp ketti.

Jyl saıyn Tynyq muhıtyna 9 mln tonna qaldyq quıylady, Atlant muhıtyna - 30 mln.

Adamzattyń tabıǵatqa qarsy qatygez turmys-tirshiligi Jer sharynyń ekojúıesine úlken qaýip tóndirýde. Mundaı qarym-qatynasty ózgertetin kez jetti.

«Adam bıosferany jeke qajettilikterin qanaǵattandyrý úshin paıdalana bastady.

Alaıda, qorshaǵan ortany qanshalyqty ózgertýge tyrysqanymyzben, Jer betindegi tirshilik tabıǵattyń qatań zańyna baǵynyp damıdy. Sondyqtan adamzat órkenıeti turaqty damý úshin osy zańdar men qaǵıdalardan aýytqymaýymyz kerek.

Tabıǵatpen úılesimdi ómir súrý - adamnyń Jer betindegi ómir saltynyń negizgi qaǵıdasy», - dep atap ótti Ábilǵazy Qusaıynov.

Degenmen, Qusaıynovtyń pikirinshe, joǵaryda aıtylǵan faktilerge, ásirese adam men tabıǵat arasyndaǵy baılanysqa qarap, adamdar tabıǵat aıasyn, onyń ishinde ózi ómir súrip jatqan qorshaǵan ortany qurtyp jatyr degen oı túıýge bolady.

Sondyqtan biz búginde ekologııany óz úıimiz jaıly ǵylym retinde túsinip, sezinýimiz qajet.

Qoǵamdyq tártiptiń tabıǵattyń damý zańdylyqtaryna qaıshy kelmeıtindeı jańa úlgisin qalyptastyrý kerek. Ekologııalyq bilim men tárbıe qoǵamnyń júıelik negizine aınalýy tıis.

«Biz ekologııa týraly bilimdi, qaýipsiz ári ekologııalyq taza ortada ómir súrý qaǵıdalaryn, tabıǵat pen adamzatty qorshaǵan aınala týraly bilimdi qoǵam sanasyna sińire bilýimiz kerek.

Ekologııa men tabıǵatty qorǵaý jumystarynda azamattyq belsendilikti damytý mańyzdy.

Ár adam saý tabıǵat pen qolaıly qorshaǵan orta ǵana adamzat ómiri men bolashaǵynyń kepili bola alatynyn sezinýi qajet», - dedi kandıdattyń respýblıkalyq saılaýaldy shtabynyń jetekshisi R.Jolaman.

Onyń aıtýynsha, ekologııalyq túıtkilderdi sezine otyryp, ekonomıkany ekologııalyq tıimdi jaǵdaıda damytý mańyzdy.

«Qaýipti óndirispen aınalysatyn barlyq uıymdar óz jumysshylarynyń, nysandary men qorshaǵan ortanyń qaýipsizdigine jaýapty.

Qandaı áleýmettik qaıshylyqtar týyndamasyn, tabıǵatpen úılesimdi ómir súrý árbir adamnyń basty mindetine aınalýy tıis», - dedi Ábilǵazy Qusaıynov.