Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan tuńǵysh dıskiler jınaǵy jaryq kórdi
ALMATY. QazAqparat - Búgin Qazaq memlekettik Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetinde 1937-1938 jyldardaǵy saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan «Taýqymet pen taǵzym» atty dıskiler jınaǵynyń tusaýy kesildi.
Tarıhı jınaq «Jeruıyq» qoǵamdyq birlestiginiń uıymdastyrýymen jáne Almaty qalasy Іshki saıasat basqarmasynyń qoldaýymen jaryqqa shyqty. Bul týraly QazAqparat tilshisine Qyzdar ýnıversıtetiniń baspasóz hatshysy Názıra Jumaǵulova habarlady.
Úsh dıskiden turatyn jınaqtyń birinshi bóliminde saıası qýǵyn-súrgin qurbandarynyń ánderi jáne taqyrypqa saı ánder men kúıler, ekinshi bóliminde kórkem-sýretti jáne derekti fılmder, al, úshinshi bóliminde saıası qýǵyn-súrgin qurbandarynyń foto málimetteri men shyǵarmalary, estelikteri, taqyrypqa saı muraǵat materıaldary toptastyrylǵan.
Atap aıtqanda, saıası qýǵyn-súrginge ushyraǵandar jaıly «ALJIR», «Alash týraly sóz», Áıtkesh Tolǵanbaev týraly «Mýzykant» derekti fılmderi men olardyń ánderi, kúıleri engizilgen.
Sonymen qatar, toptamada qandy jyldardyń qursaýynda qurban bolǵan tulǵa Sáken Seıfýllınniń «Taý ishinde», «Kókshetaý», «Bizdiń jaqta», Qapez Baıǵabylovtyń «Qapezdiń qoshtasýy», Mirjaqyp Dýlatovtyń «Alash marshy», «Alash urany», Ahmet Baıtursynovtyń «Jıyrma bes», «Kámshat bórik», «Arman» ánderi men Sarmantaıdyń Ahmetjanynyń «Elý segiz» atty kúıi, Ábiken Qasenovtiń Sáken Seıfýllınge arnaǵan «Qońyr» atty kúıi, atylar aldynda sońǵy ótinishim dep, Ábiken Qasenovti arnaıy shaqyrtyp kúıdi úıretip ketken Ábdi Rysbekulynyń «Qosbasar» atty kúıi, Súgir Álıulynyń Sozaq kóterilisi qurbandaryna arnaǵan «Qosbasar» atty kúıi jáne Ábdi Rysbekulynyń halyqpen qoshtasyp ketip bara jatqanda shyǵarǵan «Otbasy» kúıi usynylǵan.
«1937-1938 jyldardaǵy saıası qýǵyn-súrgin taqyrybyna arnalǵan CD albom-jınaǵyn jaryqqa shyǵarý tuńǵysh ret júzege asyp otyr. Basty maqsatymyz - saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna arnalǵan shyǵarmalar men kórkem dúnıelerdi jan-jaqty nasıhattaý. Jas urpaq óz tarıhyn, sol zulmat jyldary qurban bolǵan azamattardy, qynadaı qyrylǵan alash arystaryn bilip ósýi kerek»,- dedi«Jeruıyq» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Bolatbek Tólepbergen.
Shara sońynda Bolatbek Tólepbergen Qyzdar ýnıversıteti tarıhshylaryna estelik retinde bir top jınaqty tartý etti.
«Búgingi jas urpaqpen qatar, saıası qýǵyn-súrgin taqyrybyn zerttep júrgen azamattar úshin bul jınaq óte qundy dúnıe bolmaq. Mundaǵy shyǵarmalar ár adamdy tereń oıǵa jeteleıdi, namysyn oıatady», - dep atap ótti sharaǵa arnaıy qatysqan atalmysh jobanyń keńesshisi, Respýblıkalyq saıası qýǵyn-súrgin qurbandary qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Jumabek Ashýuly.
1937-38 jyldarda saıası repressııa kezinde 25 myńnan asa qazaqstandyq qazaǵa ushyrady. Sol zulmat jyldarda 103 myń adamǵa aıyp taǵylyp, olardyń tórtten biri atylǵan.
