Sarapshy pikiri: Prezıdent Joldaýyndaǵy ekonomıkalyq basymdyqtar elge qandaı múmkindik beredi
ASTANA. KAZINFORM —Professor Marat Seıdahmetov Prezıdent Joldaýyndaǵy ekonomıkalyq basymdyqtarǵa toqtalyp, óńirlerdi damytý, orta bıznesti qoldaý, kólik-logıstıka ınfraqurylymyn jańǵyrtý jáne tehnologııalyq damý baǵyttarynyń mańyzyn túsindirdi.
— Prezıdent Joldaýda Qazaqstannyń jańa tarıhı kezeńge qadam basqanyn atap ótti. Saıası reformalardyń mańyzy nede?
— Sońǵy jyldary júzege asyrylǵan saıası reformalar memlekettik basqarý júıesin jańǵyrtýǵa, bılik ınstıtýttarynyń jaýapkershiligin arttyrýǵa jáne azamattardyń qoǵamdyq-saıası ómirge qatysý múmkindikterin keńeıtýge baǵyttaldy.
Memlekettiń turaqty damýy memlekettik ınstıtýttardyń tıimdiligine, zań ústemdigine jáne qoǵamnyń bılikke degen senimine baılanysty. Sondyqtan reformalardy júıeli jalǵastyrý, azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne memlekettik organdardyń halyq aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyrý mańyzdy.
— Óńirlerdi damytý, qalalardy tsıfrlandyrý jáne ınfraqurylymdy jańǵyrtý ekonomıkalyq ósimge qalaı yqpal etedi?
— Óńirlerdiń óndiristik áleýetin tıimdi paıdalaný, ınvestıtsııa tartý jáne jańa jumys oryndaryn ashý ekonomıkany ártaraptandyrýǵa múmkindik beredi. Al qalalardy tsıfrlandyrý memlekettik qyzmetterdiń sapasyn arttyryp, resýrstardy tıimdi paıdalanýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Infraqurylymdy jańǵyrtý da mańyzdy. Kólik joldaryn, ınjenerlik-kommýnaldyq jelilerdi damytý jáne turaqty energııamen qamtamasyz etý óńirlerdiń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn arttyrady.
Bul rette Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynyń aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip, saýda jáne kásipkerlik salalaryndaǵy áleýeti joǵary. Osy múmkindikterdi tıimdi paıdalaný jańa óndirister ashýǵa, jumys oryndaryn kóbeıtýge jáne halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa yqpal etedi.
— Qazaqstandy Eýrazııadaǵy jetekshi kólik-logıstıka ortalyǵyna aınaldyrý qandaı múmkindikter ashady?
— Qazaqstannyń geografııalyq ornalasýy Eýropa men Azııa arasyndaǵy saýda baılanystaryn damytýǵa múmkindik beredi. Temirjol jáne avtomobıl dálizderin, logıstıkalyq ortalyqtar men qoıma ınfraqurylymyn damytý halyqaralyq júk tasymalyn keńeıtip, ınvestıtsııa tartýǵa jáne jańa jumys oryndaryn ashýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Shymkent pen Túrkistan oblysy úshin bul bastamanyń mańyzy zor. Shymkentti óńirlik saýda jáne taýar taratý ortalyǵy retinde damytýǵa, al Túrkistan oblysynyń aýyl sharýashylyǵy ónimderin saqtaý, óńdeý jáne eksporttaý múmkindikterin keńeıtýge bolady.
— Bolashaq urpaqqa tehnologııalyq turǵydan damyǵan el qaldyrý úshin qandaı baǵyttarǵa basymdyq berý kerek?
— Tehnologııalyq damý, básekege qabiletti ekonomıka jáne adam kapıtalyn nyǵaıtý ózara tyǵyz baılanysty. Jasandy ıntellekt pen tsıfrlyq tehnologııalardy engizý, ǵylymdy damytý jáne bilim berý sapasyn arttyrý eldiń ekonomıkalyq áleýetin kúsheıtedi.
Sonymen qatar óńdeý ónerkásibin jańǵyrtý, eksportty ártaraptandyrý jáne kásipkerlikti qoldaý qajet. Jastardyń sapaly bilim alyp, zamanaýı mamandyqtardy meńgerýine jaǵdaı jasaý da uzaq merzimdi damýdyń mańyzdy sharty.
— Orta bıznesti damytý úshin uzaqmerzimdi qarjylandyrý men tehnologııalyq jańǵyrtýdyń mańyzy qandaı?
— Orta bıznestiń ósýi jańa jumys oryndaryn ashýǵa, óndiris kólemin arttyrýǵa jáne ekonomıkanyń turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Ol úshin kásiporyndarǵa uzaqmerzimdi qarjylandyrý, ınvestıtsııalyq qoldaý jáne zamanaýı jabdyqtardy engizý múmkindigi qajet.
Ásirese óńdeý ónerkásibi, agrobıznes, kólik-logıstıka jáne aqparattyq tehnologııalar salalarynda qosylǵan quny joǵary ónim óndirý mańyzdy. Shymkent pen Túrkistan oblysynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý, tamaq ónerkásibi jáne logıstıkany damytý kásipkerlik áleýetti keńeıte alady.
— «Baqty – Aıagóz» temirjol jelisi men «Aral – Kaspıı» baǵytyn damytý Qazaqstannyń tranzıttik áleýetine qalaı áser etedi?
— «Baqty – Aıagóz» temirjol jelisi Qytaımen júk tasymalynyń ótkizý múmkindigin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Al «Aral – Kaspıı» baǵytyn damytý Qazaqstannyń batys óńirleriniń halyqaralyq kólik dálizderimen baılanysyn keńeıtýge múmkindik beredi.
Bul jobalar eksportty damytýǵa, logıstıkalyq ortalyqtar ashýǵa jáne óńirlerge ınvestıtsııa tartýǵa yqpal etedi. Sonymen qatar kedendik rásimderdi tsıfrlandyrý men tasymal júıeleriniń tıimdiligin arttyrý halyqaralyq naryqtaǵy Qazaqstannyń básekege qabilettiligin kúsheıtedi.
Jalpy, kólik ınfraqurylymyn damytý eldiń tranzıttik múmkindikterin keńeıtip qana qoımaı, óńirlerdiń ekonomıkalyq áleýetin arttyrýǵa jáne jańa jumys oryndaryn ashýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Aıta keteıik, búgin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Quryltaı otyrysynda «Jańa tarıhı kezeńdegi Qazaqstannyń ózekti mindetteri» atty Joldaýyn jarııalady.
