«Sarabdal saıasattyń saltanaty. Qazaqstan EQYU tóraǵalyǵyna kiristi» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

Keshe Vena qalasynda EQYU-nyń Turaqty keńesiniń Qazaqstan Respýblıkasynyń Uıym tóraǵalyǵyna kirisýine arnalǵan ınaýgýratsııalyq májilis ótti. Qazaqstan Respýblıkasynyń EQYU-nyń tóraǵalyq qyzmetine kirisýine oraı Elbasy Nursultan Nazarbaev májiliske qatysýshylarǵa úndeý joldady. Memleket basshysynyń osy úndeýiniń tolyq mátini elimizdegi merzimdi basylymdarda jaryq kórdi. «Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tastyq uıymyndaǵy tóraǵalyqtyń márte­beli mıssııasyn Qa­zaqstan asa zor jaýapkershilik sezimimen qabyldaıdy. Bizdiń elimiz tóraǵalyqty qazirgi zaman tarıhynyń asa kúrdeli bir kezeńinde qolyna alyp otyr. Dúnıejúzilik qarjy-ekonomıkalyq daǵda­rys­tyń saldarynan álemniń jahan­dyq qurylymynda tektonıkalyq ózgeris­ter oryn alýda, bul úderis áli de aıaǵyna jetken joq. Jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý reji­mi­niń daǵdarýy, lańkestik, gýmanıtar­lyq jáne ekologııalyq apattar, ashtyq, kedeıshilik, túrli epıdemııalar, energetıka resýrstarynyń azaıýy, ultaralyq jáne dinaralyq qaqtyǵystar - mine, búgingi adam­zat órkenıeti dýshar bolyp otyrǵan osyn­daı qaterlerdiń tizimin odan ári jal­ǵastyra berýge bolady. Bularmen kúres júrgizý EQYU sııaqty qyzmet aıasy kópqyrly jáne bedeldi ınstıtýttardyń bar kúsh-jigerin jumsaýyn qajet etedi», depti óz sózinde Memleket basshysy.

QR Prezıdentiniń úndeýin «Egemen Qazaqstan», «Aıqyn», «Kazahstanskaıa pravda», «Ekspress K», «Lıter», «Izvestııa» jáne «Panorama» basylymdarynan oqı alasyzdar.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yn­ty­maqtastyq uıymyna tóraǵalyq etý­diń bizdiń elimiz úshin mán-mańyzyn keshe, 2010 jylǵy 14 qańtarda - álemniń eń áıgili, eń saltanatty saraılarynyń biri - Hofbýrgtegi Noıer zalynda Internet júıesi ar­qyly búkil álemge tikeleı efır­den taratylǵan Úndeýinde de kelisti ashyp berdi», dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti. Basylymnyń jazýynsha, Nursultan Nazarbaevtyń Ún­deýin EQYU-ǵa múshe 56 el de­le­ga­tsııa­lary yqylaspen tyńdaǵan. Uıym Turaqty keńesiniń ınaý­gýra­tsııa­lyq májilisinen keıingi baspa­sóz máslıhaty kezinde de, el-elden kelgen mınıstrlerdiń qysqa lebiz pikirlerinde de Qazaqstan basshy­sy­nyń óz memleketiniń tóraǵa­lyq­qa adamzat tarıhyndaǵy eń bir kúr­deli kezeńde kirisip otyrǵandyǵyn barynsha sergek seziný súısint­ken­digi atap aıtylǵan. Elimizdiń mártebeli qyzmetke kiriskeni jaıyndaǵy kólemdi maqala «Sarabdal saıasattyń saltanaty. Qazaqstan EQYU tóraǵalyǵyna kiristi» degen taqyryppen berilgen. Ony basylymnyń búgingi sanynan tolyq oqı alasyzdar.

«Qytaıǵa jer satý týraly áńgimeniń eshbir negizi joq». «Egemen Qazaqstan» gazetinde osy taqyryppen jarııalanǵan kelesi maqalada elimizdiń Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaev osylaı dep málimdegeni jazylǵan. «Aýyl sharýashylyǵy jerlerin qytaı ınvestorlaryna berý týraly aqparat shyndyqqa sáıkes kelmeıdi jáne mundaı áńgimeniń negizi de joq. Birinshiden, QR Jer kodeksiniń 23-babyna sáıkes aýyl sharýa­shy­lyǵy jerleri shetel azamat­ta­ry­nyń jáne zańdy tulǵalardyń jeke menshiginde bola almaıdy. Ekinshiden, Qytaı Halyq Res­pýblıkasy bizdiń elimizden soıa ım­porttaýǵa qyzyǵýshylyq tanytýda. Alaıda, Qazaqstanda soıany óndirý tek sýarmaly jerlerde qolaıly. Sýarma­ly jerlerdiń aýmaǵy bizdiń elde tek qana 1,3 mln. gektardy qu­raıdy. Olar­dyń barlyǵy otandyq aýylsha­rýa­shylyq ónimderin óndi­rý­shilerdiń qaramaǵynda tur. So­nymen qatar QR Jer kodeksiniń 38-babyna sáıkes jerlerdi sýba­rendaǵa berýge tyıym salynǵan. ıAǵnı, jerdi memleketten ózi jalǵa alyp otyrǵan tulǵa ony ekinshi bireýge jalǵa bere almaıdy», depti mınıstr.

Osy jaıt «Aıqyn» gazetinde de kóterilgen. Bul basylym da Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń sózin keltirgen. Onda «Qytaı bizden soıa ósirý úshin jer surap otyr» deıtin soıa daqyly tek sýarmaly jerlerde ǵana ósedi. Sýarmaly jerlerdiń bizdegi alqaby 1,3 mıllıon gektar ǵana! Bul jerlerge suranys qazir úlken. Onyń ústine baıaǵydan árbir jerdiń óziniń qojaıyny bar. Muny mamandar jaqsy biledi. Sýarmaly aýdandarda bos jatqan jerdi tabý qazirgi kezde múmkin emes», depti A.Kúrishbaev.

Keshe Aqparattandyrý jáne baılanys agenttiginiń alqa májilisi ótip, onyń tóraǵasy Qýanyshbek Esekeev Úkimet basshysy aldynda óz vedomstvosynyń ótken jylǵy jumysynyń qorytyndysyn shyǵardy. Osyǵan oraı «Aıqyn» gazetiniń juma kúngi nómirinde «Qazaqstandyqtar «úsh djıdyń» qyzyǵyna batar kún alys emes» degen taqyryppen kólemdi maqala jaryq kórdi. Basylymnyń jazýynsha, Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń básekege qabilettiliktiń jahandyq ındeksiniń maqsatty 6 ındıkatory boıynsha Qazaqstan mynandaı jetistikterge qol jetkizgen: qazaqstandyq ár 100 turǵynnyń 24-iniń úı-jaılarynda telefon ornatylǵan. Jergilikti telekommýnıkatsııa jelilerin sandyq bapqa keltirý deńgeıi 85-ten 90 paıyzǵa artqan. Elimizdegi «Uıaly baılanys abonentteriniń tyǵyzdyǵy» 100 turǵynǵa shaqqanda 95,5 adamdy quraǵan.

Premer-Mınıstrdiń qatysýymen ótken alqaly jıyn jaıynda «Egemen Qazaqstan» bsylymnyń búgingi nómirinde de egjeı-tegjeıli jazylǵan.

***

Keshe Tótenshe jaǵdaılar mınıstri men Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń komıssııasy Syrdarııanyń jaǵasynda, Arys aýdanynyń aýmaǵynda salynyp jatqan «Kóksaraı» sý rettegishi qurylysynyń barysymen tanysty. Sodan soń Shymkentte osy qurylysty úılestirip otyratyn shtabtyń kezekti májilisin ótkizdi. Osy jaıt arqaý bolǵan maqala «Aıqyn» gazetinde jarııalandy. Basylymnyń jazýynsha, BAQ ókilderine arnalǵan brıfıngte V.Bojko sý rettegishtiń aǵymdaǵy jyly aqpannyń 1-inen keıin 1 mıllıard tekshe metr sýdy qabyldap alýǵa daıyn ekendigin jetkizgen.

«Ekonomıkalyq jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi Statıstıka jónindegi agenttiktiń burynǵy tóraıymy Anar Meshimbaevanyń ústinen qylmystyq is qozǵady, dep málimdedi qarjy polıtsııasynyń resmı ókili Murat Jumanbaı», dep jazady «Aıqyn» gazeti. Basylymnyń jazýynsha, agenttik basshylyǵy bıýdjet qarjysynyń 764,8 mıllıon teńgesin jymqyrǵan.

***

«Qazaq eli» monýmentinen oryn buıyrmaǵan Kereı men Jánibek han, endi «Han shatyrdyń» aldyna jaıǵasatyn boldy. Osy aradaǵy «Ǵashyqtar» saıabaǵynan saıa tapqan tarıhı tulǵalarǵa qaıta bastan jańa eskertkish jasalmaq», dep jazady «Alash aınasy» gazeti.

Basylymnyń jazýynsha, 2009 jyly jeltoqsannyń 1-inde Kereı men Jánibek handarǵa jáne uly oıshyl Abaı Qunanbaevqa arnap jasalar eskertkishterdiń eń úzdik eskızdik-ıdeıa jobalaryna respýblıkalyq ashyq baıqaý jarııalanǵan. Qańtardyń 8-ine deıin jalǵasqan baıqaýdyń aıasynda 30 jumys sarapqa túsken. Onyń 10-y qazaq memleketiniń tuǵyryn qalaǵan qos hanǵa, 20-sy Abaı eskertkishiniń jobasyna arnalǵan. Baıqaýda Astana, Almaty, Qaraǵandy sekildi iri qalalarmen qatar ózge de aımaqtardyń músinshi, sáýletshileri baq synady. Olarǵa qoıylǵan talap ta jeńil emes. Eń bastysy, óner ıeleri qazaq memlekettiliginiń negizin salýshy, halyqty Táýelsizdik ıdeıasynyń aınalasyna biriktirýshi Qazaqtyń ulttyq batyrlarynyń arhıtektýralyq-kórkem beınesin somdap shyǵýy tıis.

«Aýyl - qazaqtiki, aýyz sýy - ózbektiki...». osy taqyryppen «Alash aınasy» gazetinde jaryq kórgen maqalada Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Ózbekstanmen shekaralasatyn tusyndaǵy Arnasaı, Qostaqyr sekildi birneshe eldimekenniń jaıy baıandalǵan. «Otan shekaradan bastalady» Ózbekstan óziniń árbir keden beketine osylaı badyraıtyp jazyp qoıǵan. Osydan-aq ózbek aǵaıyndar shekara máselesine, memleket irgesine óte qatań, asqan jaýapkershilikpen qaraıtynyn baıqaısyz. Qazaq pen ózbek enshilerin bólisip, eki el bolǵanyna jıyrma jylǵa jýyqtasa da shekara syzyǵynda daýly máseleler áli kúnge taýsylar emes», dep jazady basylym.

***

2010 jyldyń sońynda Qazaqstanda mektepke deıingi uıymdardyń balalardy qamtýy 46,4 paıyzǵa jetpek», dep jazady «Lıter» gazeti. Keshe Bilim jáne ǵylym mınıstrliginde elimizdiń mektepke deıingi jáne orta bilim berý júıesindegi jaǵdaılar, problemalar jáne perspektıvalar talqyǵa salynǵan. Resmı derekterge qaraǵanda, Qazaqstanda jyl basynda 373,1 myń balany qamtyǵan 4972 mektepke deıingi mekeme jumys istegen. Olarmen qatar negizinen aýyldyq mektepter janynan 3 myńǵa jýyq shaǵyn ortalyqtar uıymdastyrylǵan. 1 jyldyń ishinde mektepke deıingi mekemeler sany 1209-ǵa (230 balabaqsha men 979 shaǵyn ortalyqtar ashyldy) kóbeıgen, olarda 38,7 myń bala tárbıelenedi.

«Kaspıı mańy elderi bekire balyǵyn aýlaýǵa moratorıı engizý týraly Qazaqstan bastamasyn talqylaıdy», dep jazady «Ponorama» gazeti. Basylymnyń jazýynsha, qańtardyń 25-27-inde Iranda Kaspıı teńiziniń sý bıoresýrstary jónindegi komıssııanyń 31-shi otyrysy ótedi. Kún tártibine Qazaqstannyń ótken jyly Kaspıı bekiresin kásipshilikpen aýlaýǵa moratorıı engizý týraly usynysy engizilgen.