Salyq bereshegine baılanysty shekteýler: kásipkerler neni eskerýi kerek
ASTANA. KAZINFORM – Bıyl salyq bereshegin óndirip alý tártibi ózgerdi. Endi qaryzy 86 500 teńgeden az kásipkerlerdiń esepshoty osy bereshek úshin buǵattalmaıdy.
Al qaryz kóbeıse, ony májbúrlep óndirip alý sharalary qoldanylady. Tipti iri kólemdegi bereshegin uzaq ýaqyt ótemegen kásiporyn basshysynyń shetelge shyǵýyna shekteý qoıylýy múmkin. Qandaı jaǵdaıda esepshot buǵattalady, kompanııa basshysyn aýystyrýǵa qashan tyıym salynady jáne qaryz ótelgennen keıin shekteý qalaı alynady?
Bul týraly Memlekettik kirister komıtetiniń Bereshekpen jumys basqarmasynyń basshysy Qaısar Aryn tikeleı efırde túsindirdi.
Qandaı jaǵdaıda esepshot buǵattalmaıdy?
2026 jylǵy 1 qańtardan bastap salyq bereshegin májbúrlep óndirip alý tártibi ózgerdi. Buryn qaryz bir teńgeden asqan jaǵdaıda da ony óndirip alý sharalary qoldanylýy múmkin edi. Endi mundaı sharalar bereshektiń mólsherine qaraı júrgiziledi.
Qaısar Arynnyń aıtýynsha, burynǵy tártip kásipkerlerdiń narazylyǵyn týǵyzǵan. Az ǵana qaryz úshin qoıylǵan shekteýler olardyń kúndelikti jumysyna kedergi keltirgen.
– Buryn bir teńgeden joǵary qaryz bolsa da, óndirip alý sharalaryn qoldanatynbyz. Kásipkerler tarapynan narazylyq boldy. Sondyqtan bul shekti 20 aılyq eseptik kórsetkishke deıin kóterdik, – dedi ol.
Endi salyq qaryzy 20 aılyq eseptik kórsetkishten (AEK), ıaǵnı 86 500 teńgeden az bolsa, salyq organy kásipkerge bereshegi týraly habarlama jiberýmen shekteledi.
Mysaly, 50 myń teńge qaryz úshin esepshot buǵattalmaıdy. Biraq bereshek tolyq ótelgenge deıin ósimpul eseptele beredi.
Qaryz 86 500 teńgege jetse ne bolady?
Salyq bereshegi 20 AEK-ke jetken jaǵdaıda ony májbúrlep óndirip alý sharalary qoldanylýy múmkin. Alaıda esepshot birden buǵattalmaıdy.
Aldymen kásipkerge qaryzyn óteý týraly habarlama jiberiledi. Qaısar Arynnyń túsindirýinshe, ol 10 jumys kúni ishinde oryndalmasa, bank shottary boıynsha shyǵys operatsııalary men kassalyq operatsııalar toqtatylady.
Budan keıin taǵy bes jumys kúni ishinde qaryz ótelmese, ınkassalyq ókim shyǵarylady.
– Eger habarlama oryndalmasa, on jumys kúninen keıin esepshot pen kassalyq operatsııalarǵa shekteý qoıylady. Odan keıin taǵy bes jumys kúni ishinde salyq tólenbese, ınkassalyq ókim shyǵarylady. Bank shotynda qarajat bolsa, qaryz salyq tóleýshiniń kelisiminsiz óndirilip alynady, – dep túsindirdi basqarma basshysy.
Al bereshek 45 AEK-ten, ıaǵnı 194 625 teńgeden assa, qosymsha sharalar qoldanylady. Olardyń qatarynda múlikti tizimdeý jáne ótkizý, sondaı-aq debıtorlar esebinen óndirip alý bar.
Debıtorlyq bereshek degenimiz – basqa adamdar men uıymdardyń kásipkerge tóleýge tıis aqshasy. Zańda kózdelgen jaǵdaıda salyq qaryzy osy qarajat esebinen de ótelýi múmkin.
Áleýmettik aýdarymdar tólenbese she?
Ózgerister áleýmettik aýdarymdar boıynsha bereshekke de qatysty.
Buryn jumys berýshiniń áleýmettik aýdarymdar boıynsha bir teńge qaryzy bolsa da, esepshotyna shekteý qoıylatyn. Endi mundaı shara bereshek 6 AEK-ten, ıaǵnı 25 950 teńgeden asqanda qoldanylady.
Qaısar Aryn bul ózgeristiń ne úshin engizilgenin túsindirdi.
– Áleýmettik aýdarymdar – ár jumyskerdiń bolashaǵyna arnalǵan aqsha. Sondyqtan jumys berýshi ony aýdarmasa, bir teńge qaryzy bolsa da shekteý qoıatynbyz. Endi bul shekti alty aılyq eseptik kórsetkishke kóterdik. Shekteý tek qaryz kóleminde qoıylady, – dedi ol.
Basqarma basshysynyń aıtýynsha, kásiporyn esepshotyndaǵy qalǵan qarajatty paıdalana alady. Shotqa shekteý qoıylsa da, áleýmettik aýdarymdar boıynsha bereshekti óteýge múmkindik bar.
Qaryzy bar kompanııa basshysyn aýystyra ala ma?
Salyq organdary bereshekti óndirip alý kezinde taǵy bir máselege tap bolǵan. Keıbir kásiporyndar qaryzyn óteı almaǵan soń, basshysyn basqa adamǵa aýystyryp jibergen.
– Keıde jańa basshynyń turaqty mekenjaıy bolmaıdy nemese ol bas bostandyǵynan aıyrý ornynda otyrǵan adam bolyp shyǵady. Mundaı jaǵdaılar bereshekti óndirip alý jumysyn qıyndatady, – dedi Qaısar Aryn.
Osyǵan baılanysty zańdy tulǵalardy tirkeý jáne qaıta tirkeý tártibine ózgerister engizilgen.
Basqarma basshysynyń túsindirýinshe, 2026 jylǵy 1 qarashadan bastap salyq bereshegi 45 AEK-ten asyp, tórt aıdan astam ýaqyt ótelmegen kompanııalardyń basshysyn nemese zańdy mekenjaıyn aýystyrýǵa shekteý qoıylady.
Bul talap qaryzy bar kásiporyndy basqa adamnyń atyna rásimdeý arqyly salyq tóleýden jaltarýdyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan.
Kimderdiń shetelge shyǵýyna tyıym salynýy múmkin?
2026 jylǵy 1 shildeden bastap iri kólemdegi salyq qaryzy úshin Qazaqstannan shyǵýdy ýaqytsha shekteýge múmkindik beretin norma kúshine endi. Al ony is júzinde qoldaný 1 qazannan bastaldy.
Bul shara bereshek 27 myń AEK-ten, ıaǵnı 116 775 000 teńgeden asyp, qaryz týyndaǵan kúnnen bastap úsh aıdan astam ýaqyt ótelmegen jaǵdaıda qoldanylady. Negizgi qaryzben birge ósimpul men aıyppul da esepke alynady.
Qaısar Arynnyń aıtýynsha, buǵan deıin iri kólemde salyq bereshegi bolsa da, ony ótemeı shetelde júrgen kásiporyn basshylary kezdesken.
– Olardyń salyq qaryzy bolady, biraq ózderi shetelde júredi. Qazaqstannan esh kedergisiz shyǵyp-kirip júre beredi. Memleket aldynda qaryzy bola tura, olardyń erkin júrýine qatysty azamattar men depýtattar tarapynan da syn aıtyldy, – dedi ol.
Basqarma basshysynyń málimetinshe, respýblıka boıynsha mundaı shekteý qoldanylýy múmkin 700-ge jýyq jeke kásipker men zańdy tulǵanyń basshysy bar. Alaıda bereshekti óndirip alý jumystarynyń nátıjesinde olardyń sany azaıýy múmkin.
Jańa talap dara kásipkerlerge, jeke praktıkamen aınalysatyn adamdarǵa, sondaı-aq zańdy tulǵalar men olardyń qurylymdyq bólimsheleriniń birinshi basshylaryna nemese olardyń mindetin atqarýshylarǵa qatysty. Kompanııa quryltaıshylaryna qoldanylmaıdy.
Shekteý qoıý úshin memlekettik kirister organy tıisti qaýly shyǵaryp, sotqa júginedi.
– Eger sot óndirip alý sharalary tolyq qoldanylmaǵanyn nemese qujattarda kemshilik baryn anyqtasa, bizge ruqsat bermeıdi. Sáıkesinshe, shekteý qoıylmaıdy, – dep túsindirdi Qaısar Aryn.
Sot sanktsııa bergen jaǵdaıda ǵana azamattyń Qazaqstannan shyǵýyna ýaqytsha tyıym salynady.
Qaryzdy áýejaıda tólese, birden ushyp kete ala ma?
Bereshekti tolyq óteý shetelge shyǵýǵa qoıylǵan shekteýdiń birden alynatynyn bildirmeıdi.
Qaısar Arynnyń aıtýynsha, qaryzdy áýejaıda tólegen kúnniń ózinde tıisti rásimderdiń aıaqtalýyn kútý qajet.
– Qazir bank arqyly tólengen aqsha aqparattyq júıege tez túsedi. Biraq shekteýdiń kúshin joıý týraly qaýly daıyndap, ony sotqa jiberý kerek. Sondyqtan buǵan ýaqyt qajet, – dedi basqarma basshysy.
Salyq kodeksine sáıkes, bereshek ótelgennen keıin salyq organy bir jumys kúni ishinde shekteýdiń kúshin joıý týraly qaýly shyǵarýy tıis. Odan keıin ony sot sanktsııalaıdy.
Demek, bir jumys kúni shekteýdiń tolyq alynatyn merzimi emes. Sondyqtan kásiporyn basshylary shetelge shyǵar aldynda salyq beresheginiń bar-joǵyn teksergeni jón.
Shetelge emdelýge barý qajet bolsa she?
Densaýlyǵyna baılanysty shetelde emdelýi qajet azamattar úshin shekteýdi ýaqytsha alyp tastaý múmkindigi qarastyrylǵan.
– Eger azamatqa shetelde emdelý qajet bolsa, ony rastaıtyn qujattaryn salyq organyna usyna alady. Biz qaıtadan sotqa júginemiz. Sot ruqsat bergen jaǵdaıda shekteý ýaqytsha alynady, – dep túsindirdi Qaısar Aryn.
Al bereshegin birden óteı almaıtyn kásipkerler tólem merzimin keıinge qaldyrý nemese qaryzdy bólip tóleý joldaryn qarastyra alady.
Basqarma basshysynyń aıtýynsha, ol úshin zańda belgilengen talaptarǵa saı múlikti kepilge qoıýǵa nemese bank kepildigin usynýǵa bolady. Sondaı-aq sot arqyly ońaltý sharalaryn qoldaný múmkindigi bar.
Memlekettik kirister komıteti kásipkerlerge salyq tóleýshiniń jeke kabınetin tekserip, bereshek týraly habarlamalardy nazardan tys qaldyrmaýǵa keńes beredi.
Eske sala keteıik, buǵan deıin salyq bereshegine baılanysty 700-ge jýyq kásiporyn basshysynyń shetelge shyǵýyna shekteý qoıylýy múmkin ekenin habarlaǵan edik.
