"Saq taıpasynyń kósemin kórden shyǵardy"- respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda jazýshy Sarbas Aqtaevtyń «Astana sammıti - arnaly istiń basy» atty maqalasy jarııalandy. «Astana sammıti sııaqty bedeldi jıynnyń uıymdastyrylýy uıymnyń ózi úshin óte-móte qajet bolyp júr edi. Óıtkeni oǵan kópten beri bir kúshti serpilis pen silkinis kerek bolatyn. Astana sammıti soǵan mol múmkindik bergeli otyr. Onyń uıymdy dúr silkindirip, jańa óristerge shyǵaratynynda kúmán joq. Astana sammıti Memleket basshylary men úkimet jetekshileriniń jahandyq jańa qaterlerge qarsy turýǵa baǵyttalǵan eýroatlantıkalyq hám eýrazııalyq qaýipsizdiktiń birtutas qoǵamdastyǵyn qalyptastyrý tujyrymdamasyn jaqtaıtynyn taǵy da nyqtaı túsedi. Átpese ol qaterlerdiń beti memleketterdiń jeke-dara kúsh-jigerimen ǵana qaıtpaıdy, oǵan ujymdyq is-qımyl qajet», deıdi S. Aqtaev maqalasynda.

Sondaı-aq basylymnyń búgingi nómirinde «Jańa baǵdarlamanyń jańalyǵy qandaı?» degen taqyrypppen maqala berildi. Maqalada elimizdiń sý resýrstaryn nyǵaıtý men onyń qorlaryn saqtaý máselesine Qazaqstan basshylyǵy táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan qatty kóńil bólip kele jatqany aıtylǵan. «Elbasy kórshi memleket basshylarymen bolǵan kezdesýlerinde transshekaralyq ózen sýlaryn paıdalaný isin árdaıym memleketaralyq qarym-qatynastardyń negizgi máselesi retinde kóterip keledi. Ortalyq Azııa memleketterinmen birlesip Sý konsortsıýmyn qurý, Sibir ózenderi sýlarynyń bir bóligin Qazaqstan men Ortalyq Azııaǵa qaraı burý, Araldy qalpyna keltirý isin halyqaralyq deńgeıde júzege asyrý, Ertis pen Іleniń, Syrdarııanyń sýlarynyń azaıýyna jol bermeý sııaqty máseleler Elbasy tarapynan úlken halyqaralyq minberlerde batyl da tabandy túrde kóterilip kele jatqan mańyzdy máselelerdiń bir parasy», delingen maqalada. Osy sharalardyń qalaı júzege asyrylyp jatqanny bilgińiz kelse, joǵarydaǵy maqalaǵa kóz júgirtińiz.

***

«Aıqyn» basylymy búgingi sanynda QR Prezıdenti janyndaǵy Basqarý akdemııasynda ótken Shyǵys Eýropa men Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy memlekettik basqarý reformasyn qaıta qarastyrýǵa arnalǵan dóńgelek ústelde qaýzalǵan máseleler jazylǵan. Basylym tilshisiniń jazýynsha, otyrystyń kún tártibindegi máseleler jóninde sóz qozǵaǵan sarapshylar «Qazaqstanda qabyldanǵan zańdar jumys isteýi tıis», degen pikirlerin bildirgen. BUU Damý baǵdarlamasynyń Bratıslavadaǵy aımaqtyq ortalyǵynyń ókili Ennı Demırjonnyń sózinshe, zańdardyń jumys istemeýi, oryndalmaýy memlekettik basqarýdyń tyǵyryqqa tirelýine ákelip soǵady. Al ol úshin memlekettik basqarýdaǵy qyzmetkerler jergilikti atqarý organdarymen, azamattyq qoǵammen aradaǵy baılanystyń mádenıetin kóterýi tıis. Maqalanyń tolyq nusqasymen gazettiń búgingi nómirindegi «Jaýap bireý: qabyldanǵan zańdar oryndalýy tıis» atty maqaladan tanysa alasyzdar.

Sondaı-aq «Aıqynnyń» búgingi sanynda «Saq taıpasynyń kósemin kórden shyǵardy» degen taqyryppen kólemdi materıal basyldy. Maqalada jazylǵanyndaı, tarıhshylar shamamen eki myń jyl buryn jerlengen saq taıpasynyń kósemi jatqan zıratty qıratqan jol salýshy «Qazavtojol» kompanııasyn jaýapqa tartýdy talap etip otyr. «Pavlodar oblysynyń aýmaǵynda temir ǵasyrynyń basynda turǵyzylyp, eki myń jyldan astam ýaqyt saqtalǵan saq qorǵany búgingi zamannyń jol salýshylaryna bóget bolypty. Jergilikti ǵalymdardyń aıtýynsha, qorymnyń bir bóligi budan buryn kúre joldy keńeıtkende taptalyp, ústinen kólik júretin jol bolyp ketken eken. Al endi jol jóndep júrgen býldozer kúregimen tarıhı qorǵannyń bir jaǵyn ilip áketip, jerlengen adamnyń súıegin jerdiń betine shashqandyǵyn aıtady. Osydan keıin ǵana olar jumystaryn ýaqytsha toqtatqan. Qazir joldyń qurylysyn jalǵastyrý máselesi qarastyrylýda. Sondyqtan arheolog ǵalymdar jol jóndeýshilerdiń isin vandalızm retinde qarap, jaýapqa tartý úshin prokýratýraǵa aryz jazyp, qorǵan ústinen jol salýdy toqtatýdy talap etip otyr», - delingen joǵarydaǵy maqalada.

***
«Fedorov aýdanyndaǵy jalǵyz qazaq mektebinde ǵımarat joq». Dál osyndaı taqyryppen «Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanynda problemalyq maqala jarııalandy. Basylym tilshisiniń habarlaýynsha, Qostanaı oblysyndaǵy Fedorov aýdanynda qazaq ulty nebári 16 paıyz. «Aýdan kólemi boıynsha 37 mektep bar bolsa, sonyń bireýi ǵana qazaq tilinde. Onda da jalǵyz mektepke ǵımarat buıyrmaǵan. Orystildi mekteptiń «qushaǵynda» otyr. Arasynda birdi-ekili bilim uıasy aralas. Al aralas mekteptiń jaıy belgili. Sabaq barysynda bolmasa, ózge ýaqytta orys tilinde shúldirleı ketedi. Sebebi - orta sondaı», - delingen maqalada.

Sondaı-paq «Alash aınasy» gazetiniń búgingi nómirinde «Orys tili oralmandarǵa oralǵannan da qıyn bolyp tur» atty materıal basyldy. «Týǵan tildi bilý - árkimniń paryzy, al resmı tildi bilmeý qaı zańǵa qarsy keledi? Qazir syrttan kelgen ár qandasymyzdyń oıynda osy suraq júr. Sebebi olar eldegi qaı keńse, qaı mekemege barsa da aldarynan orys tili kóldeneń shyǵyp turady. Osydan keıin baýyrlarymyzdyń saly sýǵa ketip, ózi qalamaǵan resmı tildi úırenýge nemese kelgen elderine qaıta kóship ketýge májbúr bolýda», - deıdi avtor maqalasynda.

***
«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń jazýynsha, Qazaqstan ekonomıkasy 9 aıdyń qorytyndy boıynsha jaqsy nátıje kórsetip otyr. «Elimizde daǵdarystan keıingi damý týraly aıtatyn ýaqyt jetken sııaqty. Elde ekonomıkalyq ındıkatorlardyń kórsetkishteri artqan soń kóptegen mańyzdy salalardyń jetistikteri biline bastady. Mysaly Stastıtıka agentiginiń 2010 jyldyń tamyz aıyndaǵy málimetteri boıynsha, Іshki jalpy ónim kólemi 604,7 mıllıard teńgeni qurady. ıAǵnı ósim 2009 jylǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 102,6 paıyzǵa jetip otyr. Al dıqandar elde qanshama qurǵaqshylyq boldy degenmen astyqty jaqsy jınady. Óıtkeni astyqtyń qazirgi kólemi ózimizge de, bizben arnaıy kelisimge otyrǵan elderge de jetedi», - deıdi basylym tilshisi maqalasynda. Bul týraly «Ekonomıka razvıvaetsıa, agrarnyı kompleks ne otstaet» atty materıaldan bile alasyzdar.