Saǵadıev grant sanyn kóbeıtti

 Jańa mınıstrdiń sońǵy ýaqyttaǵy jaǵymdy jańalyǵy: al­daǵy úsh-tórt jyl ishinde orys tilinde oqıtyn jarty mıllıon oqýshyny qazaqsha sóıletpek, dep jazady «Aıqyn» gazeti. 

Bul týraly mınıstrdiń: «Úsh tildi oqytý máselesin kótergende, biz al­dymen aǵylshyn tili týraly aıtyp jatamyz. Ol durys emes. Bul jerde aldymen qazaq tili týraly aıtýymyz qajet. Taǵy da atap aıtamyn, úshtildilik - ol eń aldymen qazaq tiline nazar salady. Qazir oqýshylardyń 70 paıyzy qazaq tilinde oqıdy. Bıyl Ulttyq biryńǵaı test tapsyrǵan oqýshylardyń 72 paıyzy synaqty qazaq tilinde tapsyrdy. Nazarbaev zııatkerlik mektepteri grantynyń 70 paıyzyn qazaq tilinde oqyǵan túlekterge bólindi. Sondyqtan jaǵdaıymyz jaman emes. Biraq problema nede? Qazir orys mektepterinde oqıtyn 500 myń bala qazaqsha sóılemeıdi. Sondyqtan mınıstrliktiń aldyndaǵy eń joǵarǵy maqsat - 3-4 jylda sol 500 myń balany qalaı qazaqsha sóıletemiz degen másele. Olar qazaqsha sóıleýi kerek ǵoı?» degen sózi dálel.
Jalpy, bıyl mınıstrlik mem­lekettik bilim grantynyń sanyn anyqtap, basym bóligin qazaqsha mektep bitirgenderge bólip otyr. Mınıstrdiń grant sanyn ósirýine Ulttyq biryńǵaı test tapsyrǵan oqýshylardyń 72 paıyzy synaqty qazaq tilinde tapsyrǵany sebep bolǵan sııaqty. Buǵan deıin qazaqsha mektep bitirgenderge bólinetin grant sany alpys paıyz bolatyn. Onyń ózi mınıstr Jaqsybek Qulekeevtiń kezinde júzege asyrylǵan edi. Osyǵan deıin mınıstrliktiń memlekettik bilim granttarynyń alpys paıyzyn qazaq bólimine, 40 paıyzyn orys bólimine bólip kelgendigine qynjylatyndar da kóp edi. Tipti «elimizde qazaq tilinde orta mektep bitirgenderdiń sanynyń basym ekenin eskersek, bul qazaq balasyna jasalyp otyrǵan qııanattaı kórinedi» dep renjigender de bolǵan.

Sol olqylyqtyń ornyn toltyryp, bıyl Bilim jáne ǵylym mınıstrligi qazaq mektepterine bólinetin grant sanyn molaıtty. Bul týraly taıaýda vıtse-mı­nıstr Tahır Balyqbaev málimdegen edi. Ol: «Bıylǵy jyly bólinetin memlekettik bilim grantynyń sany anyqtaldy. Memlekettik tapsyrys boıynsha 39 994 oryn. Onyń ishinde bakalavrıat - 32 168 grant, magıstratýra - 7 241 grant, dokto­rantýraǵa - 623 grant bólindi. Bıylǵy jyly da memlekettik granttardyń basym kópshiligi tehnıkalyq mamandyqtarǵa beriledi. Tehnıkalyq mamandyqtardyń úlesi - 42,4 paıyz. Bıylǵy jyldyń mem­le­kettiń tapsyrysyndaǵy basty erek­she­lik - granttardyń oqý tiline baıla­nys­ty bolyp otyr. Memlekettik grant­tardyń 75 paıyzy qazaq bólimine jáne 25 paıyzy orys bólimine bólinetin bolady. Osy ýaqytqa deıin granttar eki tilge shamalas proportsııamen bólinip kelgen edi. Biraq mektep bitirýshilerdiń úlesi boıynsha, qazaq mektebin bitirgender orys mektebin bitirgenderden basym. Sondyqtan osyndaı sheshimge keldik», - dedi. 
Jyl saıyn orys tildi mektepterge qaraǵanda, qazaqsha bitirgenderdiń úles salmaǵy joǵary bolsa da, granttar eki tilge shamalas proportsııany saqtap keldi de, qazaqtildi oqýshylardyń memlekettik tapsyryspen oqýǵa túsýine múmkindik bolmaı qalatyn. Bıylǵy jyly elimizde 124 379 oqýshy mektep bitirdi. Onyń ishinde 84302 oqýshy qazaq mektepterin bitirse, 40077 oqýshy - orys tilinde. Qarasańyz, qazaq tilinde bitirýshilerdiń sany eki ese kóp. Sondyqtan, burynǵydaı granttardyń proportsııasyn saqtaýǵa umtylýdyń qajettigi bolmaı qaldy. 
Taǵy bir másele, mektep bitirgen tú­lekterdiń deni tehnıkalyqtan góri, gýmanıtarlyq baǵyttarǵa barǵandy qalaı­dy. Al mınıstrlik jyl saıyn tehnıkalyq mamandyqtarǵa bólinetin grant sanyn ulǵaıtyp keledi. Mektep bitirýshi túlekterdiń kóbi osyny ańǵarmaıtyn sekildi.
Sondaı-aq Saǵadıev aldaǵy ýaqytta «orys mektepterinde oqıtyn balalardy qazaqsha sóıletemiz» dep otyr. Ol úshin ne qajet? Aldymen, durys oqytý ádistemesin jasaý mańyzdy. Sonda ǵana orys mektep­terinde qazaq tilinde ótkiziletin sabaq­tardyń sharty da, mazmuny da ózgere bastaıdy. Mınıstrliktiń málimdeýinshe, bul ádistemeni jasaý úshin zııatkerlik ıns­tıtýttar birigip, daıyndyq jumys­taryn bastap ketipti. Mınıstr jańa oqý quraly arqyly balalardyń keminde úsh jyl ishinde qazaqsha sóılep ketetinine senimdi. Biz de seneıik! 
«Qazaq mektepterinde bilim sapasy nashar» degen syńarjaq pikirdi estip qalamyz. Sońǵy jyldardaǵy UBT qory­tyndysy bul pikirdiń múldem durys emes ekenin dáleldep otyr. «Altyn belgi» alǵan túlekter arasynda qazaq mektebin bitirýshilerdiń úles salmaǵy artyp otyr. Demek, «qazaq mektebin nashar» dep jamandaı bermeı, sol mektepti bitirýshi túlekterge memlekettik granttardy ádil bólýge umtylýshylyqty qoldaǵan durys dep esepteımiz. 
Jalpy, Qazaqstanda orta bilim be­retin mektepterdi orys jáne qazaq mek­tebi dep bóle-jara qaraýdyń ýaqyty ótken tárizdi. Munyń ornyna res­pýb­lıkamyzdaǵy barlyq mektep «Mem­le­kettik tilde bilim beretin mekeme» degen már­tebege aýystyrylyp, onyń ishi­nen «orys tilin tereńdetip oqytatyn, aǵyl­­shyn tilin tereńdetip oqytatyn» dep sa­la­­­lyq bóliniske jatqyzylǵany jón kórinedi.