Sábıdiń alǵashqy kıimi: Daıyn toptamany tańdaý álde óziń jınaqtaý
ASTANA. KAZINFORM — Dúnıege sábı kelse, bul otbasylyq qýanysh ári úlken daıyndyq kezeńi. Otbasy kúnine oraı qazaqstandyq ata-analardyń daıyndyq shyǵynyn eseptedik. Daıyn jıyntyqty alǵan durys pa álde sábıge qajetti kıimdi óziń tańdaǵan tıimdi me? Kazinform agenttiginiń tilshisi baǵany salystyrdy.
Qazir naryqta birneshe kıimnen turatyn shaǵyn jıyntyq ta, 10-30 túrli buıym kiretin tolyqqandy toptama da bar. Adamdar tańdaýy men talǵamyna qaraı eń tıimdisin alady. Máselen, marketpleısterde baǵasy nebári 4 715 teńge bolatyn jıyntyqtar usynylǵan. Onyń ishinde shaqalaqqa arnalǵan kıimderiniń bári bar. 11 negizgi kıimge mynalar kiredi: kóılekshe, shalbar, bodı, eńbekteme (polzýnkı — red.), bas kıim, aljapqysh, tyrnaýǵa qarsy qolǵap jáne taǵy basqa zattar. Sonymen qatar 11 297 jáne 14 697 teńge turatyn jıyntyqtardy da satyp alýǵa bolady. Baǵa toptamadaǵy kıim sanyna ǵana emes, matasyna, óndirýshisine baılanysty ózgerip otyrady. Brend kıimniń baǵasy joǵary bolary sózsiz.
Perzenthanadan shyǵýǵa arnalǵan jıyntyq — bólek toptama. Munda baǵa eń aldymen balanyń qaı mezgilde dúnıege keletinine jáne jıyntyqtaǵy zattardyń sanyna baılanysty bolady. Habarlandyrýlarda tórt zattan turatyn, baǵasy 2 500 teńgeden bastalatyn jıyntyqtar da, kórpe, jyly kúrte, bas kıim jáne basqa da kerek-jaraqtary bar 14 000 teńgelik jıyntyqtar da kezdesedi. Jalpy baǵasy tómen bolsa, jıyndyq ishindegi kıim sany az bolady jáne sapasy da kóńilden shyqpaýy múmkin. Mundaıda basqa joldy, ıaǵnı, árqaısysyn bólek-bólek satyp alyp, únemdeýdi usynady. Alǵashqy kezde sábı úshin ondaǵan kıim túrin birden satyp alýdyń da qajet joq. Máselen, marketpleısterde qarapaıym bazalyq jıyntyq baǵasy shamamen 12 000-18 000 teńge bolady. Sonymen birge sapaly maqta matadan tigilgenin, oǵan qosymsha aýystyryp kıetinin ǵana tańdaýǵa múmkindik bar. Oǵan perzenthanadan shyǵýǵa arnalǵan kórpe nemese daıyn orama tańdaýǵa bolady. Baǵasy 20 000-30 000 teńge jáne odan da joǵary.
Elimizdiń óńirlerindegi daıyn jıyntyq baǵasyn salystyratyn bolsaq, eń arzan jınaqty Qostanaıdan tabýǵa bolady. Baǵasy 2 000 teńgeden bastalady. Qyzylordada baǵa 2 450 teńge, al Óskemende 2 700 teńge jáne odan joǵary.
Almatyda daıyn jıyntyqtyń eń tómen baǵasy 3 000 teńgeden, Petropavlda 3 200 teńgeden, Oralda 3 500 teńgeden, Astanada 3 800 teńgeden bastalady. Pavlodar, Shymkent, Jezqazǵan, Qaraǵandy, Kókshetaý, Taraz jáne Taldyqorǵan qalalarynyń turǵyndary jańa týǵan sábıge arnalǵan daıyn jıyntyqty orta eseppen 5 000-8 500 teńgege satyp ala alady. Atyraýda mundaı jıyntyqtyń eń tómen baǵasy 10 000 teńge. Túrkistan men Aqtóbede daıyn jıyntyqtardyń baǵasy 15 000 teńgeden bastalady. Aqtaýda jıyntyqtardy 30 000-40 000 teńgege tabýǵa bolady.
Sonymen qatar keıbir qalalarda jańa týǵan sábıge arnalǵan daıyn jıyntyqtardyń eń joǵary baǵasy 70 000 teńgege deıin jetedi, al keı jerlerde brend jıyntyqtardyń baǵasy 150 000 teńgege deıin barady.
Jańa týǵan sábıdiń kıimin jeke tańdap, jınaqtap alýǵa da bolady. Bul senimdi ári kúndelikti kııýge yńǵaıly. Osy joldy tańdaǵan ata-ana birneshe bodı, eńbekteme jáne jórgek qana alady. Biz ata-analardyń ózderi jınaǵan jıyntyqtarynyń baǵasyn salystyryp, ereksheligin bilemiz. Oǵan eki jórgek, eki kóılekshe, eki eńbekteme, bodı, bas kıim jáne qolǵap kiredi. Aıta keteıik, baǵany salystyrǵan kezde ortasha kórsetkish alyndy. Baǵa dúkenge, brendke jáne materıalyna qaraı ózgerýi múmkin. Mysaly, jórgektiń de birneshe túri bar. Shyt jórgekterdiń baǵasy ádette 600-1 200 teńge, túkti jumsaq matadan tigilgen jórgekter 900-2 000 teńge, al mýslın nemese toqyma jórgekter baǵasy 1 500-3 500 teńge aralyǵynda bolady.
Osy toǵyz zattan turatyn jıyntyqtyń eń arzany Almatydan tabyldy. Almatylyqtar jıyntyqty nebári 6 500 teńgege toptastyra ala alady. Al Pavlodarda 7 100 teńge, Óskemende 7 300 teńge, Qaraǵandy 7 400 teńge, Astanada 7 470 teńge, Oralda 7 900 teńge jáne Tarazda 7 900 teńge. Shymkent pen Petropavl turǵyndary jańa týǵan sábıge arnalǵan jıyntyqty 8 000 teńge toptastyryp alady. Aqtaý men Kókshetaýda mundaı jıyntyqtyń baǵasy 9 000 teńgeden sál joǵary. Taldyqorǵan, Jezqazǵan, Qyzylorda, Túrkistan jáne Atyraýda sábı kıimin ózińiz jınaǵan kezde eń tómengi ortasha baǵa 10 000 teńge shamasynda bolady. Qostanaı men Aqtóbede mundaı jıyntyqty, eń tómengi baǵasy — 13 000 teńge. Dál osyndaı jıyntyqqa jumsalatyn eń joǵary shyǵyn 30 000 teńgege deıin jetedi.
Keıbir ata-analar buryn qoldanylǵan taza ári sapaly jıyntyqtardy ózge adamdardan satyp alady. Mysaly, birneshe kóılekshe, bas kıim, eńbekteme jáne ózge de kıimder kiretin jıyntyqty satýshylar 6 000 teńgege baǵalaǵan. Ony habarlandyrý saıttarynan taba alasyz. Jalpy alǵanda, dúkenderdegi daıyn jıyntyqtardyń baǵasy arzanyraq bolyp shyqqanymen, olardyń ishindegi zattardyń quramy men sapasy ata-analardyń talabyna sáıkes kele bermeıdi.
Buǵan deıin Kazinform Qazaqstandaǵy UBT-ǵa daıyndyq kýrsynyń baǵasy týraly jazdy.
