Rýstam Júrsinov: Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq ahýalyn jaqsartý úshin naryqtyq ınstıtýttardy nyǵaıtý qajet

Onyń sózinshe, qaýymdastyq ókilderi Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq ahýalyna syrt kózben baǵa berip, el ekonomıkasynyń jańa modeliniń negizgi baǵyttaryn saralaǵan.

– Biz Memleket basshysynyń ekonomıkalyq máselelerge qatysty barlyq sózderi men málimdemelerin jınaqtap, taldap shyqtyq. Nátıjesinde Qazaqstan ekonomıkasynyń jańa negizderi men damý baǵdarlary aıqyn kórindi. Osy tujyrymdardyń barlyǵyn júıelep, qaǵazǵa túsirdik, – dedi Rýstam Júrsinov.

Onyń aıtýynsha, Qazaqstan ekonomıkasynyń aldynda turǵan negizgi táýekelderdiń biri – memlekettiń ekonomıkadaǵy úlesiniń joǵary bolýy. Dúnıejúzilik bank pen Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki sııaqty iri halyqaralyq ınstıtýttar da bul máseleni el ekonomıkasy úshin eleýli syn-qater retinde qarastyrady.

– Búginde biz mańyzdy tańdaý aldynda turmyz. Memlekettik kapıtalızmdi qalyptastyramyz ba, álde naryqtyq ekonomıkany damytamyz ba? Menińshe, Memleket basshysy ekonomıkany yryqtandyrý týraly Jarlyǵynda bul suraqqa naqty jaýap berdi. Bizge memlekettiń ekonomıkaǵa qatysý úlesin qysqartýǵa baǵyttalǵan naqty baǵdarlama qajet, – dedi ol.

Sonymen qatar qaýymdastyq basshysy makroekonomıkalyq ahýalǵa da toqtaldy. Onyń aıtýynsha, júrgizilgen saýalnamaǵa qatysqan kásipkerlerdiń 78 paıyzy Ulttyq banktiń qatań aqsha-kredıt saıasaty saldarynan banktik qarjylandyrýǵa qol jetkizýde shekteýler bar ekenin aıtqan.

Osy rette ol sońǵy birneshe otyrysta baıqalǵan oń ózgeristerdi de atap ótti. Budan bólek, ınvestıtsııalyq ahýaldy qalyptastyrýda quqyqtyq ortanyń sapasy men ınvestorlardyń memleketke degen senimi sheshýshi ról atqaratynyn jetkizdi.

Rýstam Júrsinov ınvestıtsııalyq ahýaldyń negizgi quramdas bólikterin túsindirý úshin qaýymdastyq ókilderi arnaıy ınvestıtsııalyq pıramıda ázirlegenin aıtty. Onyń pikirinshe, ınvestorlar úshin usynylatyn salyqtyq jeńildikter men túrli preferentsııalar ınvestıtsııalyq saıasattyń bastapqy negizi bolmaýy kerek.

– Kóp jaǵdaıda ınvestıtsııalyq ahýal týraly sóz bolǵanda, birden salyqtyq jeńildikter men preferentsııalar aıtylady. Biraq bul – úıdiń shatyry men shatyrasty bóligi ǵana. Úıdi shatyrynan bastap salmaımyz ǵoı. Eń aldymen, qandaı ekonomıkany qalyptastyratynymyzdy anyqtap alýymyz kerek. Bul – naryqtyq ınstıtýttary damyǵan, áleýmettik negizi berik qýatty memleket, – dedi ol.

Qaýymdastyq basshysynyń paıymynsha, ınvestıtsııalyq sheshim qabyldaıtyn kez kelgen ınvestor úshin birinshi kezekte qarajat salatyn eldiń ıýrısdıktsııasynda qaýipsiz jumys isteý múmkindigi mańyzdy.

Osy turǵydan alǵanda, ınstıtýtsıonaldyq ortanyń úsh negizgi sharty bar. Olar jeke menshik quqyǵyn qorǵaý, oıyn erejeleriniń turaqtylyǵy jáne daýlardy ádil sheshý.

– Investor úshin eń bastysy – menshigi qorǵala ma, erejeler turaqty bola ma jáne týyndaǵan daý ádil sheshile me degen suraqtar. Saýalnamaǵa qatysqan kompanııalardyń 52 paıyzy oıyn erejeleriniń jıi ózgeretinin aıtqan. Al daýdy sheshý kezinde kimmen sottasqanyńa qaramastan, eger seniń quqyǵyń bolsa, ádil sheshim shyǵýy kerek. Bul kez kelgen ınvestordy alańdatatyn negizgi máseleler, – dedi Rýstam Júrsinov.

Sondaı-aq ol jeke bıznestiń memleketpen básekelesý múmkindigine nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, memlekettik sektordyń ekonomıkadaǵy úlesi shamadan tys joǵary bolsa, bul jeke kásipkerliktiń damýyna kedergi keltiredi.

– Investor úshin taǵy bir mańyzdy másele – memleket naryqqa kirip, ony yǵystyryp shyǵarmaı ma degen suraq. Sondyqtan memlekettiń ekonomıkaǵa qatysý úlesin qysqartý máselesine baıyppen ári batyl qaraý kerek. Ásirese jeke bıznes tıimdi jumys isteı alatyn salalarda memlekettiń tikeleı qatysýyn shekteý mańyzdy. Óıtkeni jeke kásipker úshin memleketpen básekelesý óte qıyn, – dedi ol.

Sonymen birge ınvestıtsııalyq jobalardyń tabysty júzege asýy úshin naryq kólemi men ótkizý múmkindikteri de eskerilýi qajet. Bul rette Qazaqstandy ǵana emes, Ortalyq Azııa men Kaspıı mańy elderiniń ortaq naryǵyn qarastyrý mańyzdy.

– Búginde biz tek Qazaqstannyń ishki naryǵyn ǵana emes, jalpy Ortalyq Azııa men Kaspıı mańy elderiniń naryǵyn qarastyryp otyrmyz. Bul 100 mıllıonnan astam halqy bar, aýqymy keń ári syıymdy naryq. Demek, ınvestorlar úshin jańa múmkindikter bar, – dep atap ótti qaýymdastyq basshysy.

Onyń aıtýynsha, ınvestıtsııalyq pıramıdanyń kelesi deńgeıinde jobalardy qarjylandyrý jáne qaıta qarjylandyrý múmkindikteri, sondaı-aq olardy is júzinde júzege asyrýǵa qajetti jaǵdaılar qarastyrylýy kerek.

Atap aıtqanda, ınvestorlar úshin jer telimderiniń qoljetimdiligi, ınfraqurylymnyń daıyndyǵy jáne óndiris faktorlaryna qol jetkizý máseleleri mańyzdy. Osyǵan baılanysty Memleket basshysynyń tıisti Jarlyǵynda aýqymdy ınfraqurylymdyq qurylysty qolǵa alý qajettigine basymdyq berilgen.

– Jobany júzege asyrý úshin qarjylandyrýdy josparlaýǵa, qajet bolǵan jaǵdaıda qaıta qarjylandyrýǵa múmkindik bolýy kerek. Budan bólek, jer, ınfraqurylym jáne óndiristik resýrstar qoljetimdi bolýy qajet. Sondyqtan Memleket basshysynyń ekonomıkany damytý aıasynda aýqymdy qurylys jumystaryn bastaýdy tapsyrǵany mańyzdy, – dedi Rýstam Júrsinov.

Onyń pikirinshe, memlekettik qoldaý sharalary ınvestıtsııalyq pıramıdanyń eń joǵarǵy satysynda turýy tıis, ıaǵnı, salyqtyq jeńildikter men preferentsııalar ınvestıtsııalyq ahýaldyń irgetasyn almastyra almaıdy. Aldymen quqyqtyq, ınstıtýtsıonaldyq jáne ekonomıkalyq jaǵdaı jasalýy qajet.

Sóz sońynda Qazaqstan ınvestorlary qaýymdastyǵy basqarmasynyń tóraǵasy jańa Azamattyq kodeksti ázirleý jónindegi Memleket basshysynyń tapsyrmasyna qoldaý bildirdi.

– Biz Memleket basshysynyń jańa Azamattyq kodeksti ázirleý jónindegi tapsyrmasyn quptaımyz. Óıtkeni Azamattyq kodeks – eldiń ózindik ekonomıkalyq konstıtýtsııasy. Ekonomıkalyq qatynastardyń negizgi qaǵıdattary, jeke menshik quqyǵyn qorǵaý jáne osyǵan baılanysty basqa da mańyzdy máselelerdiń barlyǵy osy qujatpen tikeleı baılanysty, – dep túıindedi Rýstam Júrsinov.

Aıta keteıik, Qazaqstanda shaǵyn bıznesti tekserýge úsh jyldyq moratorıı engizilýi múmkin.