Run for Autism jarysyna Qazaqstannyń 26 qalasynan 5 myńnan astam adam qatysty

Jarystyń negizgi maqsaty – qoǵamda aýtızm týraly habardarlyqty arttyrý, aýtızmi bar adamdardyń ómir sapasyn jaqsartý, olardyń áleýmettenýine jáne ózin-ózi basqarýyna jaǵdaı jasaý, sondaı-aq ınklıýzııany damytý. Bul is-shara aýtızm máselesine arnalǵan aqparattandyrý aıyna sáıkes ótkizildi.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimeti boıynsha, aýtızm shamamen árbir 100 balanyń birinde kezdesedi, al álemde aýtızm spektriniń buzylystary bar adamdar sany 75 mıllıonnan asady. Qazaqstanda 2026 jylǵy 1 sáýirdegi resmı derek boıynsha, aýtızm spektriniń buzylysy dıagnozymen baqylaýda 18 153 adam bar, onyń 97,5%-y (17 713) kámeletke tolmaǵandar. Halyqaralyq sarapshylar men qoǵamdyq uıymdardyń baǵalaýy boıynsha, bul kórsetkish shyn máninde joǵary bolýy múmkin jáne 35 myńnan astam balany quraýy yqtımal. Elordada ASB dıagnozymen 4 368 adam tirkelgen, onyń 96,8%-y (4 232) balalar.

Run for Autism – aýtızmdi zertteýge qarjy jınaýǵa baǵyttalǵan halyqaralyq bastama. Qazaqstanda bul jarys alǵash ret 2023 jyly Bolashak Charity qory arqyly uıymdastyryldy. Úsh jyl ishinde jarysqa 6 443 adam qatysyp, 42 348 444 teńge qaıyrymdylyq qarajaty jınaldy. Bul qarajatqa Astana jáne Qostanaı oblystarynyń balabaqshalary, mektepteri men kolledjderinde 25 ınklıýzııany qoldaý kabıneti ashyldy.

Jarys tórt qashyqtyq boıynsha ótti: 1 km, 2,5 km, 5 km jáne 10 km. Qatysý quny 8 990 teńgeden 11 990 teńgege deıin boldy. Barlyǵy 26 qaladan 5 000 adam qatysty. Qatysýshylar Aqtóbe, Aqtaý, Almaty, Astana, Atbasar, Atyraý, Aıagóz, Balqash, Ereımentaý, Qaraǵandy, Kókshetaý, Qostanaı, Qyzylorda, Pavlodar, Petropavl, Semeı, Stepnogorsk, Taldyqorǵan, Taraz, Temirtaý, Túrkistan, Oral, Óskemen, Shahtınsk, Shymkent jáne Ekibastuz qalalarynan boldy.

Jarysqa damý erekshelikteri bar 100-den astam adam qatysty. Olardyń qatarynda aýtızmi, Daýn sındromy, tserebraldy sal aýrýy, estý qabileti buzylǵan sportshylar jáne tirek-qımyl apparaty buzylǵan jandar bar. Sonymen qatar, onlaın formatta Qazaqstannyń 30 qalasynan jáne Ulybrıtanııa men Reseıden 140 adam qatysty.

Іs-shara aıasynda aýtızmi bar jáne basqa da damý erekshelikteri bar balalarǵa arnalǵan «Kóńildi starttar» sporttyq-oıyn estafetasy ótkizildi. Bul jarysqa 5 pen 14 jas aralyǵyndaǵy shamamen 180 bala qatysty. Estafetadan keıin balalarǵa is-shara seriktesteriniń syılyqtary tabys etildi.

Bolashak Charity Qorynyń Qamqorshylyq keńesiniń tóraıymy Dınara Gaplannyń aıtýynsha, Run for Autism – erekshe shara, sebebi oǵan jobadaǵy jasóspirimder, olardyń otbasylary, pedagogter, seriktester jáne qor dostary qatysady. Bul shara qoǵamdy aýtızm men mentaldyq densaýlyq máselesine nazar aýdarýǵa shaqyrady. Aldyńǵy jyldardaǵy qatysýshylardyń arqasynda ondaǵan ınklıýzııany qoldaý kabınetteri ashylyp, onda júzdegen bala mamandardyń kómegin alady. Qazirgi ýaqytta balalar ósip, baǵdarlamalar da keńeıip keledi, ásirese kásibı oqytý baǵytynda. Bıylǵy jınalǵan qarajat osy maqsattarǵa jumsalady. Іs-sharany uıymdastyrýǵa atsalysqan barlyq seriktesterge, Astana qalasynyń ákimdigine jáne basqa da uıymdarǵa alǵys bildirildi.

Jarysqa halyqaralyq kompanııalardyń qyzmetkerleri, sheteldik elshilikterdiń ókilderi, onyń ishinde Ulybrıtanııa, Ispanııa, Túrkııa, Shvetsııa, Estonııa elderiniń dıplomattary jáne Eýropalyq Odaq Delegatsııasy qatysty. Reseıden Máskeý, Sankt-Peterbýrg jáne ıAkýtsk qalalarynan da qatysýshylar boldy. 

RAS dıagnozy bar 12 jastaǵy jasóspirimniń anasy, minez-qulyq taldaýshysy jáne sýpervızor ıÝlııa Asfına Run for Autism jarysyna qatysý úshin Máskeý qalasynan arnaıy keldi. Ol Reseıde bul joba áli uıymdastyrylmaǵanyn, biraq onyń paıda bolýyna úmitti ekenin atap ótti. Bolashaq Qaıyrymdylyq Qorynyń Astanadaǵy jarysyn uıymdastyrýyn oń baǵalap, RAS dıagnozy bar balalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan sharaǵa qatysýdyń mańyzdylyǵyn aıtty. ıÝlııa Asfına júgirýdi jaqsy kóretinin jáne jarystarǵa turaqty qatysatynyn jetkizdi. Bıyl ol jarysqa ekinshi ret qatysyp otyr, al ótken jyly Máskeýde onlaın formatta júgirgen. Sol kezde uıymdastyrýshylardan starttyq paket, onyń ishinde medal men fýtbolka alǵany týraly aıtty. Bıyl ol Astanadaǵy jarysta belsendilik tanytýda.

Atyraý oblysynan kelgen Kýlıanda Atchıbaeva nemeresi Ahmadımen birge jarysqa qatysty. Olar bir shaqyrymdyq qashyqtyqty júgirdi. Ahmadı 17 jasta jáne Daýn sındromy dıagnozymen ómir súredi. Ol kúndelikti Maqat aýdandyq ońaltý ortalyǵyna barady. Kýlıanda Atchıbaeva nemeresiniń damýyna erekshe kóńil bólip, olar Qazaqstannyń ártúrli qalalarynda damý ereksheligi bar balalarǵa arnalǵan sporttyq jarystarǵa turaqty qatysady. Bul sport túrlerine júzý, júgirý, sekirý, shańǵy sporty kiredi. Kýlıanda apanyń aıtýynsha, nemeresine arnalǵan is-sharalar men saýyqtyrý lagerlerin únemi qadaǵalap, qatysýǵa tyrysady. Onyń basty maqsaty – nemeresiniń áleýmettenýin qamtamasyz etip, qoǵamda senimdi ómir súrýine jaǵdaı jasaý. Qazir Ahmadı 17 jasta bolǵandyqtan, onyń bolashaǵy týraly oılanýda. Jaqynda olar Atyraý qalasyndaǵy «Oqý-óndiristik kombınat» jobasyna jazylǵan. Bul joba Bolashak Charity qory men Teńizshevroıl kompanııasynyń qoldaýymen iske asyrylýda.

Jarys sońynda qatysýshylarǵa estelik medaldar tabystaldy, al ár qashyqtyq boıynsha birinshi úsh oryn alǵandar dıplomdarmen marapattaldy. Barlyq qatysýshylarǵa starttyq paketter berildi. Oǵan shopper sómkesi, júgirýge arnalǵan fýtbolka, start nómiri, aqparattyq paraqsha, syılyqtar utysyna qatysý talony, qurt, drıp-kofe, kınezıo-teıp, sýtekti magnıı (Supreme H₂), kosmetologııalyq qyzmetterge sertıfıkattar, muzdatylǵan ıogýrt jáne býrgerhanaǵa sertıfıkattar kirdi.

Jarysqa qatysýshylar arasynda 20-dan astam baǵaly syılyqtar oınatyldy. Olardyń qatarynda eki adamǵa arnalǵan Grýzııaǵa saıahat, 1 tonna benzın, smartfon, bes juldyzdy qonaqúılerge sertıfıkattar, bir aılyq kofe qory, bir jyldyq muzdatylǵan ıogýrt qory, taý velosıpedi jáne basqa da syılyqtar bar.

Іs-sharaǵa 70-ten astam demeýshi men seriktes qoldaý kórsetti.

Qazaqstanda Run for Autism jobasy alǵash ret 2023 jyly uıymdastyryldy. Soǵan deıingi úsh jyl ishinde oǵan 6 443 adam qatysyp, 79 seriktes pen demeýshi tartyldy. Jınaqtalǵan qarajat kólemi 42 348 444 teńgeni qurap, onyń esebinen 25 ınklıýzııany qoldaý kabıneti ashyldy. Bul kabınetter arqyly 200-den astam bala qatarlastarymen birge bilim alý múmkindigine ıe boldy.

Run for Autism – sporttyq jarys qana emes, aýtızmdi qoldaýǵa baǵyttalǵan qoǵamdyq qozǵalys. Jarysqa kásibı sportshylar, áýesqoılar, erekshe balalardyń otbasylary men ınklıýzııa salasyndaǵy mamandar qatysady. Qatysýshylar Qazaqstannyń kóptegen qalalarynan keldi. 2024 jyldan bastap jarys onlaın formatqa kóship, halyqaralyq qatysýshylar da tartyldy.

Eske sala keteıik, buǵan deıin Astanada jazǵy júgirý maýsymy bastalǵanyn jazǵan edik.