Respýblıkalyq bıýdjet kiristeriniń ósýine qandaı faktorlar áser etti

Onyń málimetinshe, bıyl 9 aıda transfertterdi esepke almaǵanda, memlekettik bıýdjettiń kiristeri 20,2 trln teńgeni qurap, jospar 98,5%-ǵa oryndaldy. Ótken jylmen salystyrǵanda ósim qarqyny 16,3%-ǵa jetip, 2,8 trln teńge boldy. Bul rette ótken jylmen salystyrǵanda salyq túsimderi 3 trln teńgege artyp, jalpy ósim qarqyny 130,3%-dy qurady.

- Ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda respýblıkalyq bıýdjet kiristeri 2,7 trln teńgeni qurap, shamamen 26%-ǵa artty. Túsimderdiń ósimine, eksporttyq taýarlardyń álemdik baǵasy, saýda aınalymynyń ósimi jáne salyq mólsherlemesiniń ózgerýi áser etti. Taýarlar, jumystar men kórsetiletin qyzmetter aınalymynyń ósimi, shamamen 14%-ǵa jetip, 19,7 trln teńgeni qurady. Sonymen birge, bızneske qosylǵan qun salyǵyn qaıtarý protsesi qatar júrgizildi. Esepti kezeńde 811,5 mlrd teńge qaıtaryldy, - dedi ol.

Mınıstr dereginshe, kedendik tólemder 706 mlrd teńgege ósip, 3,9 trln teńge boldy. Úshinshi eldermen taýar aınalymy - 14,3%-ǵa, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderinen ımport 11,5%-ǵa artty.

- Syrtqy saýdanyń ósýimen qatar, kedendik tranzıt kólemi de artty. 9 aıdyń ishinde 1,2 mln tranzıttik deklaratsııa berildi. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 18%-ǵa artyq. Jalpy taýar aınalymynyń kólemi 13 paıyzdyq ósim kórsetip, 19,4 mln tonnaǵa jetti. Esepti kezeńde avtomobıl ótkizý pýnktteri arqyly 1,5 mln-ǵa jýyq avtokólik quraly tirkelip, ótken jylmen salystyrǵanda 19,3%-ǵa ósip, 234,4 myńǵa artqan. Osyǵan baılanysty shekara ınfraqurylymyn damytý jáne kedendik resimdeýdi jeńildetý boıynsha arnaıy jumystar atqarylyp jatyr. Kirister ósiminiń bir bóligi baǵa jáne retteýshilik faktorlarǵa baılanysty bolǵandyqtan, aǵymdaǵy jyldyń aıaǵyna deıin salyq bazasyn keńeıtýge jáne ákimshilendirý sapasyna basa mán beriletin bolady, - dedi Mádı Tákıev.

Aıta keteıik, bıyl 9 aıdyń qorytyndysynda el ekonomıkasynyń ósýi 4,2 paıyzdy qurady.