Respýblıka azamaty: 4 myńnan astam ota jasaǵan qazaqstandyq neırohırýrgtiń eńbek joly

Esten ketpeıtin ota

Ár hırýrgtiń tájirıbesinde arada qansha jyl ótse de, umytylmaıtyn oqıǵalar bolady. Bekejan Traısov úshin sondaı aýyr synaqtyń biri — basynan aýyr oq jaraqatyn alǵan jas áskerı qyzmetshige jasalǵan shuǵyl operatsııa.

Áskerı bólimnen sarbazdy Oral qalasyndaǵy oblystyq aýrýhanaǵa jetkizken kezde sol túni kezekshilikte jas neırohırýrg Bekejan Traısov bolǵan.

Oq jaýyngerdiń ıek tusynan kirip, jara ózegi bas súıek qýysyna deıin jetken. Naýqastyń jaǵdaıy dereý hırýrgııalyq aralasýdy talap etti.

Operatsııalyq brıgada shuǵyl otaǵa kiristi. Neırohırýrgterge bas súıek trepanatsııasyn jasap, qan ketýdi toqtatý, jara ózegin hırýrgııalyq óńdeý jáne aýyr zaqymnyń saldaryn joıý mindeti turdy.

- Bul neırohırýrg, jaq-bet hırýrgi, anestezıolog-reanımatolog jáne operatsııalyq bólim qyzmetkerleri qatysqan kúrdeli komandalyq jumys boldy. Naýqastyń saýyǵýy úshin kúres shamamen bir aıǵa sozyldy. Birtindep onyń qımyl-qozǵalysy, sóıleýi jáne kórý qabileti qalpyna keldi, - dep eske alady B.Traısov.

Bul jaǵdaı jas dárigerdiń kásibı jolyndaǵy mańyzdy synaqtardyń birine aınaldy. Ol neırohırýrgııada tek tehnıkalyq sheberlik qana emes, jedel sheshim qabyldaı bilý, komandamen jumys isteý jáne syn saǵatta zeıindi saqtap qalý qanshalyqty mańyzdy ekenin kórsetti. Sodan beri talaı jyl ótti. Búginde Bekejan Traısov 4 myńnan astam hırýrgııalyq aralasý jasaǵan. Degenmen osyndaı oqıǵalar oǵan mamandyǵynyń basty maqsaty — adamnyń ómirin saqtap, tolyqqandy tirshilikke oralýyna múmkindik berýdi únemi eske salady.

Dárigerler áýleti: urpaqtardy jalǵaǵan mamandyq

Bekejan Traısovtyń medıtsınaǵa aparar joly onyń alǵashqy operatsııasynan áldeqaıda buryn bastalǵan. Atasy Ótesh pen ájesi Sopııa Traısovtar Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldarynan beri dáriger bolǵan, al anasy Baqyt meıirger bolyp eńbek etken.

Bolashaq neırohırýrg bala kezinen dáriger eńbegin qurmetteıtin, adamdar aldyndaǵy jaýapkershilikti sezinetin jáne medıtsınalyq kómektiń mańyzyn túsinetin ortada ósti.

Marat Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik medıtsına akademııasyn úzdik bitirgen jas maman ózi túlep ushqan Syrym aýdanyna oralyp, hırýrgııa salasynda alǵashqy praktıkalyq tájirıbesin jınaqtady.

Aýdandyq densaýlyq saqtaý júıesindegi eńbek onyń kásibı qalyptasýyndaǵy mańyzdy kezeń boldy. Munda túrli klınıkalyq jaǵdaılarǵa tap bolyp, derbes sheshim qabyldaýǵa jáne dárigerdiń naýqas aldyndaǵy jaýapkershiligin tereń túsinýge týra keldi.

Keıin Bekejan Traısov Almatyda neırohırýrgııa mamandyǵy boıynsha mamandandyrýdan ótti. Ýaqyt óte kele osy sala onyń ómirlik isine aınaldy.

Qazir ol Oral qalasyndaǵy Batys Qazaqstan oblystyq kópbeıindi aýrýhanasynyń neırohırýrgııa bólimshesin basqarady.

Otbasyndaǵy medıtsınalyq dástúr úzilgen emes. Bekejan Traısov — tórt balanyń ákesi. Olardyń ekeýi búginde medıtsınalyq ýnıversıtette bilim alyp júr.

Osylaısha atasy, ájesi jáne anasy ómirin arnaǵan mamandyq otbasynyń jańa býynynda da jalǵasyn tabýda.

Munyń neırohırýrg úshin máni erekshe: medıtsına ol úshin jaı ǵana kásibı tańdaý emes, birneshe urpaqty biriktiretin ortaq is.

Omyrtqa hırýrgııasynyń erekshelikteri qandaı?

Bekejan Traısov qyzmetiniń negizgi baǵyttarynyń biri — omyrtqa hırýrgııasy.

Qazirgi spınaldyq neırohırýrgııa omyrtqaaralyq dısk jaryǵyn dástúrli alyp tastaýmen ǵana shektelmeıdi. Búginde bul sala kúrdeli rekonstrýktsııalyq operatsııalardy, omyrtqa baǵanynyń turaqtylyǵyn qalpyna keltirýdi, deformatsııalardy túzetýdi, júıke qurylymdaryn dekompressııalaýdy jáne joǵary tehnologııalyq ımplantatsııalyq júıelerdi qoldanýdy qamtıdy.

Neırohırýrg óz tájirıbesinde omyrtqa deneleri arasyn biriktirýdiń zamanaýı ádisterin, sonyń ishinde ALIF, TLIF jáne omyrtqany turaqtandyrýdyń basqa da tehnologııalaryn qoldanady.

Degeneratıvti aýrýlar, omyrtqa turaqsyzdyǵy, jaraqattyq zaqymdar jáne kúrdeli deformatsııalar kezinde jasalatyn operatsııalar erekshe oryn alady.

Mundaı aralasýlar anatomııany tereń bilýdi, mıkrohırýrgııalyq tehnıkany meńgerýdi, operatsııa aldyndaǵy muqııat josparlaýdy jáne zamanaýı bekitý júıelerimen jumys isteı bilýdi talap etedi.

Bul tehnologııalardyń damýy patsıentterge mamandandyrylǵan hırýrgııalyq kómekti óz óńirinde alýǵa múmkindik beredi. Sonyń arqasynda ár jaǵdaıda basqa qalalardaǵy iri medıtsınalyq ortalyqtarǵa barý qajettiligi týyndamaıdy.

Varshava: qazaqstandyq neırohırýrg dárisker rólinde

2026 jylǵy 10 maýsymda Varshavada bel omyrtqasyna operatsııa jasaýdyń zamanaýı ádisterine arnalǵan «Lumbar Spine Surgery with Focus on Implants and Instrumentation» atty halyqaralyq kadaverlik kýrs ótti.

Oqý baǵdarlamasy Qazaqstan neırohırýrgter qaýymdastyǵynyń (jetekshisi, professor Talǵat Kerimbaev) qoldaýymen Warsaw Lab (Instytut Medycyny Praktycznej) bazasynda uıymdastyryldy.

Bekejan Traısov is-sharaǵa tek tyńdaýshy retinde emes, dárisker jáne nusqaýshy retinde de qatysty.

Bul — kásibı ózara yqpaldastyqtyń múlde basqa deńgeıi: maman sheteldik áriptesteriniń tájirıbesin úırenip qana qoımaı, ózi de praktıkalyq bilimimen jáne hırýrgııalyq tásilderimen bólisedi.

Onyń baıandamasy bel omyrtqasynyń degeneratıvti aýrýlaryn emdeýdiń zamanaýı ádisterine, omyrtqaaralyq spondılodezge, omyrtqany turaqtandyrýǵa jáne ımplantatsııalyq júıelerdi paıdalanýǵa arnaldy.

Ol Qazaqstan, Polsha jáne Horvatııadan kelgen áriptesterimen birge ǵylymı baıandamalar men anatomııalyq materıalda hırýrgııalyq tehnologııalardy praktıkalyq meńgerýdi biriktirgen oqý baǵdarlamasyna qatysty.

- Mundaı kýrstardyń qazirgi neırohırýrgııany damytýdaǵy orny erekshe. Olar ártúrli hırýrgııalyq qoljetimderdiń artyqshylyqtaryn ǵana emes, operatsııalardyń tehnıkalyq qyrlaryn, asqynýlardyń aldyn alýdy jáne ońtaıly emdeý taktıkasyn tańdaýdy talqylaýǵa múmkindik beredi. Qazaqstandyq mamandardyń dárisker retinde qatysýy halyqaralyq kásibı yntymaqtastyqtyń keńeıip, elimizde jınaqtalǵan hırýrgııalyq tájirıbege suranys artyp kele jatqanyn kórsetedi, - deıdi B.Traısov.

Ystanbuldan Astanaǵa deıin: úzdiksiz kásibı damý

Bekejan Traısovtyń halyqaralyq bilim berý qyzmeti Polshaǵa saparmen shektelmeıdi.
2026 jylǵy aqpanda ol Ystanbuldaǵy Marmara University bazasynda moıyn omyrtqasy hırýrgııasy boıynsha ótken besinshi kadaverlik kýrsqa qatysty. Oqý baǵdarlamasynda Túrkııa, Italııa, Germanııa jáne Ońtústik Koreıadan kelgen spınaldyq neırohırýrgııa salasynyń tanymal mamandary bas qosty.

Olardyń qatarynda professorlar Mehmet Zileli, Onur Yaman, Francesco Costa, Eun-Sang Kim jáne ózge de sarapshylar boldy.

Buǵan deıin, 2025 jylǵy qarashada, Bekejan Traısov Astanada ótken WFNS Education Course halyqaralyq bilim berý kýrsynda baıandamashy boldy.

Onyń baıandamasy ekinshi moıyn omyrtqasynyń tis tárizdi ósindisiniń synýyna jáne ony hırýrgııalyq emdeýdiń zamanaýı nusqalaryna arnaldy.

2024 jyly dáriger Ystanbulda Koç University jáne Stryker kompanııasynyń halyqaralyq bilim berý bastamasymen baılanysty omyrtqanyń az ınvazııalyq hırýrgııasy baǵdarlamasy boıynsha da bilim aldy.

Baǵdarlama barysynda qazaqstandyq qatysýshylar óz klınıkalyq materıaldaryn usynyp, sheteldik sarapshylarmen zamanaýı hırýrgııalyq tehnologııalardy talqylady.

Praktık neırohırýrg úshin mundaı is-sharalar jaı formaldylyq emes. Omyrtqa hırýrgııasynyń qarqyndy damyp jatqany sonshalyq, bilimdi únemi jańartyp otyrý qaýipsiz ári tıimdi jumystyń qajetti shartyna aınaldy.

Oblystyq aýrýhanadaǵy oń tájirıbe

Bekejan Traısovtyń kásibı qyzmetiniń mańyzdy bóligi oblystyq aýrýhana tájirıbesine emdeýdiń zamanaýı ádisterin engizýmen baılanysty.

Sonyń bir mysaly — omyrtqa hırýrgııasynda zamanaýı omyrtqaaralyq ımplantattardy qoldaný baǵytynyń damýy.

2025 jylǵy maýsymda Oraldaǵy oblystyq kópbeıindi aýrýhanaǵa medıtsınalyq ımplantattar men hırýrgııalyq quraldar shyǵaratyn polshalyq CHM kompanııasynyń ókilderi keldi.

Sapardyń maqsaty ımplantatsııalyq júıelerdiń is júzinde qoldanylýymen tanysý, hırýrgterden keri baılanys alý jáne tehnologııalardy odan ári jetildirýdi talqylaý boldy.

Sapar aıasynda kompanııa ókilderi Bekejan Traısov jasaǵan operatsııany baqylady.

Patsıentke bel-segizkóz omyrtqa bóliginde ALIF aldyńǵy omyrtqaaralyq spondılodez ádisi jáne burandaly bekitkishi bar ımplantat qoldanylyp, hırýrgııalyq aralasý jasaldy.
Operatsııa shamamen bir saǵatqa sozylyp, operatsııa kezindegi asqynýlarsyz aıaqtaldy.
- Mundaı kásibı kezdesýler hırýrgter men medıtsınalyq tehnologııa óndirýshileri arasynda tikeleı baılanys ornatýǵa, qural-jabdyqtardy jetildirýge jáne olardy operatsııalyq tájirıbeniń naqty qajettilikterine beıimdeýge múmkindik beredi, - deıdi maman.

Jańa baǵyt: tamyrlyq neırohırýrgııa

Batys Qazaqstan oblysynda neırohırýrgııalyq qyzmetti odan ári damytýdyń mańyzdy mindetteriniń biri — bas mıynyń qan tamyrlary aýrýlaryn emdeý múmkindikterin keńeıtý.
Eń aldymen, bul anevrızmalarǵa, arterıovenozdyq malformatsııalarǵa, mı arterııalarynyń stenozdyq zaqymdaryna jáne aýyr nevrologııalyq asqynýlarǵa ákelýi múmkin ózge de patologııalarǵa qatysty.

- Qazirgi neırohırýrgııada mundaı aýrýlardy emdeýdiń birneshe tásili bar: ashyq mıkrohırýrgııalyq aralasýdan bastap az ınvazııalyq endovaskýlıarlyq operatsııalarǵa deıin. Endovaskýlıarlyq tehnologııalar tamyr arqyly arnaıy mıkrokateterlerdi, spıraldar men stentterdi arterııanyń patologııalyq ózgergen bóligine tikeleı jetkizýge múmkindik beredi. Aýrýdyń sıpatyna qaraı bul ádister anevrızmany qan aınalymynan ajyratýǵa, qan tamyrynyń ótkizgishtigin qalpyna keltirýge nemese patologııalyq tamyrlyq qosylystardy joıýǵa kómektesedi, - deıdi neırohırýrg.

Onyń paıymdaýynsha, bul baǵytty damytý úshin zamanaýı qural-jabdyq qana emes, mamandardy daıarlaý, komandalyq úılesim jáne shuǵyl kómek kórsetý júıesin jetildirý de qajet.

Óńirlik densaýlyq saqtaý salasy úshin mundaı tehnologııalardyń mańyzy aıryqsha: bas mıynyń keıbir tamyrlyq aýrýlarynda mamandandyrylǵan kómektiń kórsetilý ýaqyty boljamǵa tikeleı áser etedi.

Neırohırýrgııa — kestege baǵynbaıtyn jumys

Josparly joǵary tehnologııalyq hırýrgııanyń damýyna qaramastan, neırohırýrgııa bólimshesi jumysynyń eleýli bóligin áli de shuǵyl medıtsınalyq kómek quraıdy.

Aýyr bas-mı jaraqattary, bassúıekishilik gematomalar, omyrtqa men julyn zaqymdary naýqastyń jaǵdaıyn dereý baǵalaýdy jáne kóbine shuǵyl operatsııa jasaýdy talap etedi.
Mundaı jaǵdaıda hırýrg ýaqyt tyǵyz kezde tez sheshim qabyldaýy kerek, óıtkeni kidiris qaıtymsyz nevrologııalyq saldarǵa ákelýi múmkin.

Oraldaǵy oblystyq aýrýhananyń neırohırýrgııa bólimshesiniń qyzmeti 1970 jyldardan bastaý alady.

Ondaǵan jyldar boıy munda aǵa býyn dárigerlerden jas mamandarǵa berilip kele jatqan kásibı dástúrler qalyptasty.

Bekejan Traısov óz tálimgerleri — Evgenıı Shýlga, Sergeı Bezýs jáne Erbol Esetovti eshqashan umytqan emes.

Býyndar sabaqtastyǵy, klınıkalyq tájirıbe men úzdiksiz oqýdyń ushtasýy ǵana jumys júktemesi joǵary jaǵdaıda da neırohırýrgııalyq qyzmetti damytýǵa múmkindik beredi.
Bólimshe úshin eń qıyn kezeńderdiń biri koronavırýs ınfektsııasynyń pandemııasy boldy.
Karantındik shekteýler kezinde kóptegen medıtsına qyzmetkerleri aýyryp, jumysyn jalǵastyrǵan mamandarǵa túsetin júkteme aıtarlyqtaı artty.

Neırohırýrgtiń eske alýynsha, tipti bir ýaqytta 50 naýqasqa nebári úsh dáriger qalǵan. Soǵan qaramastan, bólimshe shuǵyl medıtsınalyq kómek kórsetip, kezek kúttirmeıtin operatsııalardy jasaýdy jáne júıke júıesiniń aýyr aýrýlary bar naýqastardy qabyldaýdy jalǵastyrdy.

Dárigerdiń basty jetistigi — naýqasty qalypty ómirge qaıtarý.

Patsıent úshin sátti em — tehnıkalyq turǵydan durys jasalǵan operatsııa ǵana emes. Ol — qatty aýyrsynýsyz qaıta júrý, qımyl-qozǵalysty qalpyna keltirý, otbasyna, jumysyna jáne úırenshikti ómirine oralý múmkindigi.

Sondyqtan qazirgi kezde neırohırýrgter aýrýdy joıýǵa ǵana emes, adamnyń ómir sapasyn saqtaýǵa da kóbirek kóńil bólip keledi.

Halyqaralyq konferentsııalar, oqý kýrstary men kásibı kezdesýlerden alynǵan bilim patsıentterdi emdeýde qoldanylǵan kezde ǵana olardyń naqty praktıkalyq máni bolady.
Búginde Bekejan Traısov kúndelikti hırýrgııalyq qyzmetimen birge neırohırýrgııa bólimshesine basshylyq jasap, óz bilim-biligin jetildire túsý úshin halyqaralyq bilim berý baǵdarlamalaryna qatysyp ta keledi.

Onyń kásibı joly – óńirlik aýrýhana mamany zamanaýı medıtsınalyq tehnologııalardy meńgerip qana qoımaı, óz tájirıbesin sheteldik áriptesterimen de bólise alatynynyń jarqyn mysaly. Al osy eńbektiń basty jemisi — Batys Qazaqstan oblysynda neırohırýrgııalyq kómek patsıentterge der kezinde kórsetiledi, sondaı-aq olar kúrdeli, joǵary tehnologııalyq emdi óz úıine jaqyn jerde alý múmkindigine ıe.

Eske sala keteıik, budan buryn batysqazaqstandyq jas ǵalymnyń qus sharýashylyǵy salasyn órge bastyrǵysy keletinin jazǵan edik. 

Ana tiliniń abyroıyn oılaǵan jas ustazdyń armany asqaq ekendigi de jazyldy.