Referendým bastaldy: el halqy óz tańdaýyn jasaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda jańa Ata Zańnyń jobasy boıynsha jalpyulttyq referendým bastaldy. Osy oraıda Ortalyq referendým komıssııasy taratqan málimetter negizinde qajet aqparatty kópshilik nazaryna usynýdy jón kórdik.
Bıýlletende bir ǵana saýal bolady
Bıyl 11 aqpan kúni Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Konstıtýtsııalyq komıssııa tóraǵasy – Konstıtýtsııalyq sot tóraǵasy Elvıra Ázimovany, Konstıtýtsııalyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary – Memlekettik keńesshi Erlan Qarındi jáne Konstıtýtsııalyq komıssııa múshesi – Prezıdenttiń quqyqtyq máseleler jónindegi kómekshisi Erjan Jıenbaevty qabyldady. Memleket basshysyna Komıssııanyń jańa Konstıtýtsııa jobasy boıynsha atqarǵan jumysy týraly málimet berildi.
Osy oraıda Memleket basshysy 2026 jylǵy 15 naýryzda respýblıkalyq referendým ótkizý týraly Jarlyqqa qol qoıdy.
Atap aıtqanda, bıyl 12 aqpanda Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Ata Zańynyń qorytyndy jobasy jarııalandy.
Respýblıkalyq referendýmda berilgen bıýlletende «Jobasy buqaralyq aqparat quraldarynda 2026 jylǵy 12 aqpanda jarııalanǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasyn qabyldaısyz ba?» degen saýal qoıylady.
Daýys berýshi jaýaptyń eki nusqasynyń birin tańdaıdy:
- «Iá, qabyldaımyn» nemese «Joq, qabyldamaımyn».
Bıýlletender eki tilde – qazaq jáne orys tilderinde basylady.
Aıta keteıik, birqatar óńirdegi qalalarda referendým kúni qoǵamdyq kólik tegin bolady. Bul sheshim qala turǵyndary men qonaqtaryna qolaıly jaǵdaı jasaý jáne daýys berý kúni erkin qatynaýdy qamtamasyz etý maqsatynda qabyldandy.
Úgit-nasıhat júrgizýge tyıym salyndy
14 naýryzda Qazaqstanda referendým qarsańyndaǵy «tynyshtyq kúni» bastaldy. Sondaı-aq osy ýaqyttan bastap jáne daýys berý kúni de – 15 naýryzda kez kelgen úgit-nasıhat júrgizýge tyıym salynady («Referendým týraly» Zańnyń 7-baby).
QR Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi Lázzat Súıindiktiń aıtýynsha, referendýmǵa bir kún qalǵanda jańa Konstıtýtsııa jobasyn qoldaıtyn nemese oǵan qarsy qandaı da bir materıaldardy ornalastyrýǵa tyıym salynady. Daýys berý kúni de saýalnama nátıjelerin jarııalaýǵa tyıym salynady. Bul úshin ákimshilik jaýapkershilik bar. Osy rette kez kelgen úgit-nasıhat zańǵa qaıshy sanalady. Máselen, tynyshtyq kúni men referendým kúninde áleýmettik jelidegi reposttar úgit-nasıhat retinde sanalýy múmkin. Bul rette osyndaı zańsyz áreketke jol bergen jeke jáne zańdy tulǵalar, onyń ishinde áleýmettik jeli qoldanýshylary jaýapqa tartylady.
Elde referendým kúni 10,4 myń ýchaske jumys isteıdi
Daýys berý ýchaskeleri saǵat 7:00-den 20:00-ge deıin ashyq bolady. Qazaqstandyqtar 10 400-ge jýyq ýchaskede daýys bere alady, sondaı-aq referendým kúni 54 eldegi Qazaqstan Respýblıkasynyń shetelderdegi ókildikteri janynan 71 ýchaske jumys isteıdi.
Komıssııa málimetinshe, elimizde 12 461 796 daýys berýshi tirkelgen. Zań boıynsha, osy sannan 1% artyq bıýlleten ázirlenedi. Demek, 12 586 414 bıýlleten bolmaq. Alaıda jyrtyp ne búldirip alsa, azamattarǵa jańa bıýlleten berilmeıdi.
Eger azamat eshqaıda tirkelmegen bolsa, munyń da sheshimi qarastyrylǵan. El boıynsha 220 ýchaskege 1 táýlikke tirkelýge bolady. Mundaı jaǵdaıda azamat tizimge engizilip, daýys berý úshin oǵan bıýlleten usynylady.
— Ýchaskelerge azamattar esepten shyǵarý kýáligimen kelýi múmkin. Bul — tirkelgen mekenjaıynan basqa jerde daýys beretinderge usynylatyn qujat. Ne bolmasa, ýchaskelerge bir táýlikke tirkelgender de bolýy yqtımal. Bıýlletenderdiń 1% artyq jasalatyn sebebi sol. Joǵaryda jazylǵan eki toptaǵy azamattar úshin qarastyrylǵan. Al bıýlletenin búldirip alǵandarǵa ekinshisi berilmeıdi, — delingen habarlamada.
Referendýmǵa qatysýshylarǵa keńes berý úshin Call-ortalyqtar jumys isteıdi. Call-ortalyqtar týraly aqparattar ákimdikterdiń resmı ınternet-resýrstarynda jarııalanǵan.
Daýys berý kúni óziniń tirkelgen jerinen tys jerge baratyn bolsa, 2026 jylǵy 14 naýryzda saǵat 18:00-ge deıin esepten shyǵarý kýáligin alý arqyly daýys berýge quqyly.
Shetelderde daýys beretin Qazaqstan azamattarynyń sany - 14 230 adam.
Atap aıtqanda, Taıaý Shyǵystaǵy áskerı-saıası jaǵdaıdyń ýshyǵýyna, Ýkraına men Efıopııadaǵy qaýipsizdik deńgeıiniń tómendigine baılanysty 10 eldegi 11 ýchaskeniń jumysyn ýaqytsha toqtatý týraly sheshim qabyldandy. Olardyń arasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Iran, Izraıl, Iordanııa, Qatar, Birikken Arab Ámirlikteri, Oman, Lıvan, Kýveıt, Ýkraına jáne Efıopııadaǵy elshilikter janyndaǵy, sondaı-aq Dýbaı qalasyndaǵy Qazaqstan Konsýldyǵy janyndaǵy ýchaskeler jatady.
Referendým kúni daýys berýshiler tirkelgen mekenjaıy boıynsha ýchaskege barýy tıis.
Eger azamat turǵylyqty mekenjaıy boıynsha ýchaskege kelip, tizimnen ózin tappasa, onda qyzmetkerler kómegine júgingeni jón. Jaýapty mamandar onyń tirkelgen mekenjaıy boıynsha ýchaskesin anyqtap beredi. Elimizdegi 10 402 ýchaskeniń jartysynan astamy mundaı qyzmetti kórsete alady. Al Astanada bul kórsetkish 100%.
2026 jylǵy 15 naýryzda ótetin respýblıkalyq referendýmda daýys berý úshin ýchaskelerdi anyqtaýǵa arnalǵan «JSN boıynsha daýys berý úshin óz ýchaskeńizdi tabyńyz» servısi iske qosyldy.
Óz ýchaskeńizdi kelesi siltemeler boıynsha bile alasyz:
https://www.gov.kz/referendum?lang=kk
https://referendum2026.gov.kz/kk
Halyqaralyq baıqaýshylardy tirkeý aıaqtaldy
Ortalyq referendým komıssııasynyń málimetinshe, 38 shet elden 133 baıqaýshy jáne 11 halyqaralyq uıymnan 226 baıqaýshy akkredıtatsııadan ótken. Halyqaralyq baıqaýshylardyń jalpy sany — 359 adam.
— Halyqaralyq baıqaýshylardyń qatysýy naýqannyń ashyqtyǵy men jarııalylyǵyna, memleket tarapynan halyqaralyq mindettemelerdiń saqtalýyna yqpal etetinin taǵy da atap ótken jón. Bul bizdiń halyqaralyq mindettemelerge beıimdiligimizdiń, halyqaralyq uıymdarmen, shet memlekettermen saılaý salasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyqty jalǵastyrýymyzdyń dáleli, — dedi OSK tóraǵasy Nurlan Ábdirov.
QR Syrtqy ister mınıstrliginiń habarlaýynsha, referendým kezinde 31 eldegi 68 buqaralyq aqparat quralynan 185 ókil habar taratpaq.