Rasýl Jumaly 20 ǵasyrdaǵy jáne qazirgi ádebıettiń aıyrmashylyǵyn atady
ASTANA. QazAqparat - Bul týraly búgin Táýelsizdik saraıynda ótip jatqan «Qazirgi zamanǵy sóz energııasy» atty halyqaralyq ádebı forým barysynda saıasattanýshy, pýblıtsıst Rasýl Jumaly aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Ýaqyt ótken saıyn ádebıette zaman talabyna saı taqyryptar men keıipkerlerdiń erekshelikteri, ádister jáne taǵy basqalary ózgerýi múmkin. Degenmen, negizgi mindetinen aýytqymaı ádebıet tarıhtyń kez kelgen sátinde suranysqa ıe bolyp qala bermek. Tıisinshe, 21 ǵasyrdyń ádebıeti nemen erekshelinýi kerek? Ol qandaı suraqtarǵa jaýap berýi kerek? 50-100 jyldan keıin qandaı ádebıetter oqylmaq? Erteńgi klassıkter kim bolmaq? Ǵasyrlar boıy ádebıet adamnyń oıyn jetkizýshi, adaldyqqa úndeý jasaýshy jalǵyz platforma boldy desek artyq aıtpaǵandyq», - dep atap ótti ol.
Alaıda onyń aıtýynsha, búginde ádebıettiń aǵartýshylyq, tárbıelik máni burynǵydaı sonshalyqty aıqyn emes. Onyń ornyn kóp jaǵdaıda buqaralyq aqparat quraldary basyp kele jatyr.
«Tıisinshe, jazýshylar men aqyndardy qoldaý tómendep kele jatqany taǵy bar. Sondyqtan bolar 20 ǵasyrdan búgingi zaman ádebıetiniń aıyrmashylyǵy jazýshylardyń yqpaly tómendedi. Sózsiz «avtorıtet» sanalǵan kórkem sóz ıelerine qatysty ulttyń ar-ojdany degen anyqtama burynǵydaı estilmeıdi. Hemengýeı, Brodskıı, Áýezov, Aıtmatov, Gamzatov sekildi alyptar azaıdy. Bul jaǵymdy qubylys pa, kerisinshe me, árkim ózi sheshsin», - dedi Rasýl Jumaly.
Saıasattanýshynyń paıymynsha, qazirgi zamanǵy ádebıettiń endigi ereksheligi - ýaqyttyń kúrt tyǵyzdalýy. Tıisinshe iri poemalar men kóptomdy romandar dáýiri birtindep ótip barady. Aldyńǵy shepke povester nemese áńgimelerge negizdelgen shyǵarmalar shyǵýda. Keıbir jaǵdaılarda klassıkterdiń týyndylary qysqartylǵan nusqalarda shyǵýda.
«Bul da búgingi zamannyń shyndyǵy, kórinisi. Óz aldyna qoǵamdyq pikirge áser etýshi balamalar kóbeıip keledi. Atap aıtsaq - blogerler. Olar ádettegi aqyndar men jazýshylar bolmasa da dástúrli ádebıetke uqsas qyzmetterdi oryndap otyr. Máselen, túrli qubylystardy tarazylaýǵa, jańasha ıdeıalar týǵyzýǵa tyrysady. Árıne, ǵalamtor, jańa tehnologııalar men gadjetter adamdar arasyndaǵy qarym-qatynas úshin úlken múmkindikter beredi. Onyń ishinde ádebıet te jańa serpin aldy. Jazýshy men oqyrman ózara jaqyndasa tústi, yqpaldastyqtyń tyń arnalary qalyptasty», - dedi ol.
Foto: www.muftyat.kz
