Radıkaldy dinı aǵym ókilderin raıynan qaıtarý ońaı sharýa emes– teolog
ALMATY. QazAqparat– Elimizde sońǵy kezderi dıstrýktıvti dinı aǵymdar men sektalardyń, radıkaldy aǵymdardyń sany artyp otyr. Qoǵamda dástúrli emes, ekstremıstik, radıkaldy, mıstıkalyq, ekýmendik aǵym ókilderi eń mańyzdy qoǵamdyq jáne saıası máselelerdiń negizine rýhanııat jatatyndyǵyn jaqsy boljaı biledi. Sondyqtan olar dinı tanym negizinde, jalpy din qubylysy arqyly qoǵamda jik týdyryp, tynyshtyq pen turaqtylyqty saıası, ulttyq, ekonomıkalyq jáne áleýmettik qaıshylyqtaǵy qabattarǵa bólip, ydyratýdy kózdeıdi. Belgili teolog Asqar Ábitaıuly osyndaı pikir bildirdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Asqar Ábitaıuly, teolog maman retinde elimizdiń birqatar óńirindegi túzetý mekemelerinde otyrǵandarmen túsindirme jumysyn júrgizip keledi. Onyń aıtýynsha, temir tordyń ar jaǵynda otyrǵan radıkaldardyń dinı túsinigi, dástúrli dinnen alshaq.
«Tájirıbemnen baıqaǵanym, túzetý mekemesinde arnaıy teolog bekitilip, turaqty jumys júrgizý eki taraptyń bir-birin jiti tanýyna jáne ortada ózara senim qalyptasýyna yqpal etedi. Bul kezdesýlerde barlyǵymen jalpy áńgimelesý jáne árqaısysymen jeke sóılesýdiń mańyzy zor. Jalpy suhbattasý barysynda aralarynda «ustazy, sheıhy» bolady, ózderi saılap qoıǵan. Barlyǵy onyń sózine toqtaıdy. Aıtpaǵym, ol jerdegi otyrǵandardyń dinı bilimi taıaz. Rýhanı azyǵyn óz aralaryndaǵy «ustazdarynan» alady. Mine, osy jalpy kezdesýde teolog olardyń «ustazy» kim ekenin bilgeni jón. Kópshilik ortasynda sol «ustazymen» dıalog ornatýy qajet. Bul kópshilikti durys dinı tálim alýdyń jolyna jeteleıtin bolady. Olardyń «ustazy» men teologtyń qaısybiriniń dinı tálimi durys ekenine kózderi anyq jetedi. Al, munyń keıingi kezdesýlerge tıgizer áseri joǵary»,-deıdi Asqar Ábitaıuly.
Onyń aıtýynsha, erekshe mán beretin jaıt, ol teologtyń is-áreketi men sóziniń bir arnadan shyǵýy. Osyǵan qarap sottalýshylar aldynda onyń ustaz retinde bedeli qalyptasady. Basqasha sózben aıtqanda, shynaıylyq qajet.
«Teolog mundaı kezdesýge sottalýshylarǵa durys dinı aqparat berýdi óziniń azamattyq jáne ustazdyq boryshy ekenin túsinip, óz erkimen suranyp barýy quba-qup. Buǵan kezekti jumys retinde qaraýǵa bolmaıdy. Bul sottalýshylardyń taǵdyrymen oınaýmen para-par. Sondyqtan, ustazdyń (teolog) árbir dinı sózi dálel-dáıekke negizdelýi qajet. Pikirtalas barysynda sottalýshylar eki ustazdyń qaısysynyń bilim joǵary, ustanymy durys ekenin ózderi aıqyndaıdy. Qoryta aıtqanda, túzetý mekemeleriniń jumysy turaqty júrgizilgende jáne «ustazymen» kópshilik ortasynda pikirtalas ótkizýmen ońdy nátıjege qol jetkizýge bolady»- deıdi ol.
Teologtyń pikirinshe, radıkaldardy syrt beınesine qarap ajyratý múmkin emes.
«Meniń paıymdaýymsha, olardyń beınesi kópshilikten oqshaýlanýy, ımam nemese teologpen kezdesý uıymdastyrylsa óz oı-pikirin aıtpaı búgip qalýy, ustanymdary kóbinese jattandy sózderge qurylǵan. Mine olardy osyndaı áreketteri arqyly ajyratýǵa bolady. Al, shynaıy asyl din qundylyǵyn joǵary qoıatyn azamattar ustazdan ózin mazalaǵan saýaldaryn qoıyp, qyzyǵýshylyq tanyta bastaıdy. Olarda dinge degen yqylas pen ynta baıqalyp turady»,- deıdi teolog.
Mamanyń aıtýynsha, destrýktıvti aǵym ókilderin týra jolǵa salý ońaı sharýa emes.
«Jat aǵymnan qaıtqan adam joq. Barlyǵy beker» deıtinder bar. Qazaqta «Adasqannyń aldy jón, arty soqpaq» degendeı, mundaılar kóbinese, jetekshilik mindetin atqarýshylar jáne fanatızm tanytqandarynda kezdesedi. Biraq, jat aǵymdar yqpalymen dinı saýatyn ashsa da birbetkeılik tanytpaıtyn meshit ımamdarynyń ýaǵyzyn tyńdaıtyn, kerek kezde suraǵyna da meshit ustaz-ımamdarynan jaýap izdep baryp teris raıynan qaıtqandary óz tájirıbemde jetkilikti. Raıynan qaıtýy ońaı sharýa emes, ondaı azamattarmen jıi kezdesip áńgimelesip turý qajet. Eń bastysy, shynaıy qarym-qatynas ornatý mańyzdy. Olardy meshit dárisinen bólek, basqa da is-sharalarǵa tartý qajet. Bul ádis olardyń meshit jáne ımamdar týraly estigen sózderi shynaıylyqpen janaspaıtyndyǵyn óz kózderimen kórýge taptyrmaıtyn múmkindik. Aıtpaǵym, «qaıtqan adam joq» degen sóz negizsiz. Eń mańyzdy jaıt, osy baǵytta jumys isteıtin teolog ol azamattardy da baýyrym dep bilýi kerek. Jumys obektisi dep emes, «árbir qazaq jalǵyzym» degen ustanymda bolýy tıis», - dep qorytyndylady Asqar Ábitaıuly.
