Radıatsııadan nege qorqamyz? Sarapshy radıofobııanyń sebebin atady
ASTANA. KAZINFORM — Radıatsııa týraly kez kelgen aqparat qoǵamda alańdaýshylyq týǵyzady. Alaıda mamandardyń aıtýynsha, «radıatsııa bar» degen faktiniń ózi qaýip deńgeıin anyqtaýǵa jetkiliksiz. Eń bastysy — sáýlelenýdiń túri, dozasy, áser etý uzaqtyǵy jáne adam men sáýle kózi arasyndaǵy qashyqtyq. Bul týraly «Qazaqstan atom elektr stantsııalary» JShS Energetıka tobynyń ınjeneri Seıdýlla Beksultan aıtty.
Radıatsııany sezý múmkin emes
Mamannyń sózinshe, ıondaǵysh sáýlelenýdi arnaıy quralsyz kórý nemese sezý múmkin emes. Osy erekshelik adamdar arasynda radıatsııaǵa qatysty úreıdiń kúsheıýine sebep bolady.
Qazaqstanda radıatsııaǵa degen qoǵamdyq kózqarasqa Semeı ıadrolyq polıgonynyń tarıhy, sondaı-aq Chernobyl men Fýkýsıma atom elektr stantsııalaryndaǵy apattar áser etken.
Seıdýlla Beksultannyń aıtýynsha, ıondaǵysh sáýlelenýden shamadan tys qorqý «radıofobııa» dep atalady. Degenmen radıatsııalyq qaýipsizdikke qyzyǵýshylyq tanytyp, monıtorıng nátıjelerin suraý men naqty aqparat izdeýdi radıofobııamen shatastyrmaý kerek.
— Qaýipsizdik máselelerine qyzyǵýshylyq, radıatsııalyq monıtorıng nátıjelerimen tanysýǵa jáne senimdi aqparat alýǵa degen umtylys — tabıǵı reaktsııa. Radıofobııa mazasyzdyq deńgeıi rastalǵan táýekel deńgeıine sáıkes kelmegen kezde jáne adamnyń minez-qulqyna áser ete bastaǵanda baıqalady, — deıdi «Qazaqstan atom elektr stantsııalary» JShS Energetıka tobynyń ınjeneri Seıdýlla Beksultan.
«Radıatsııa bar» degenniń ózi qaýip bar degen sóz emes
Maman radıatsııalyq jaǵdaıdy baǵalaý kezinde birneshe faktordy eskerý qajet ekenin aıtty. Olardyń qatarynda sáýlelený túri, doza mólsheri, áser etý uzaqtyǵy, sáýle kózine deıingi qashyqtyq jáne radıoaktıvti zattardyń aǵzaǵa ený múmkindigi bar.
Sondyqtan «bul jerde radıatsııa bar ma?» degen suraqtyń ózi jaǵdaıǵa naqty baǵa berýge múmkindik bermeıdi.
— Naqty ne ólshengenin, qandaı quralmen ólshengenin jáne alynǵan nátıjeler tabıǵı fonmen jáne belgilengen standarttarmen qalaı salystyrylatynyn bilý mańyzdy, — deıdi Seıdýlla Beksultan.
Adam kúndelikti ómirde de tabıǵı radıatsııaǵa ushyraıdy. Onyń negizgi kózderine ǵaryshtyq sáýlelený, tabıǵı radıonýklıdter jáne radon jatady. Iondaǵysh sáýlelený medıtsınada aýrýlardy dıagnostıkalaý jáne emdeý úshin de keńinen qoldanylady.
Dozımetr kórsetkishi neni bildiredi?
Sarapshy áleýmettik jelilerde radıatsııa deńgeıiniń joǵarylaǵany týraly aqparat taraǵan jaǵdaıda derekkózge jáne ólsheý júrgizilgen jaǵdaılarǵa nazar aýdarýǵa úndedi.
Onyń aıtýynsha, turmystyq dozımetrdiń bir rettik kórsetkishi radıatsııalyq jaǵdaı týraly tolyq ári senimdi qorytyndy jasaýǵa jetkiliksiz. Ólsheý júrgizilgen oryn men ýaqyt, qoldanylǵan qural, ádis, tabıǵı radıatsııalyq fon jáne resmı normatıvtermen salystyrý nátıjesi de mańyzdy.
Radıatsııalyq jaǵdaı týraly aqparattyń ashyq bolýy qoǵamdyq alańdaýshylyqty azaıtýǵa múmkindik beredi. Turaqty monıtorıng júrgizý, onyń nátıjelerin jarııalaý jáne mamandardyń túsindirý jumystary qaýeset pen boljamnyń taralýyna jol bermeýge kómektesedi.
Eske salaıyq, buǵan deıin Mańǵystaý oblysynda «Qoshqar-Ata» radıatsııalyq qaldyqtar qoımasynyń aýmaǵynda radıatsııa belgilengen normadan aspaıtynyn, degenmen nysandy tolyq qalpyna keltirý jumystary áli aıaqtalmaǵanyn jazǵanbyz.
