Qarmet jańǵyrý jolynda – Temirtaýda qandaı iri jobalar júzege asyrylyp jatyr
TEMІRTAÝ. KAZINFORM — Temirtaýdyń kelbeti metallýrgııalyq kombınat aýmaǵynda da ózgerip jatyr. Kásiporynda negizgi qýattardy jańǵyrtýǵa, ónim kólemin arttyrýǵa jáne qala turǵyndary úshin zamanaýı orta qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan birqatar iri joba júzege asyrylýda. Kazinform tilshisi Qarmet kásipornyndaǵy birneshe nysanǵa baryp, jańǵyrtý jumystarynyń barysyn kórdi.
Kásiporyn aýmaǵyndaǵy eń iri jobalardyń biri — № 8-9 kokstyq batareıalardyń qurylysy. Kombınatta mundaı nysandardy salý jumystary sońǵy ret 65 jyl buryn júrgizilgen.
— Búginde Qarmet is júzinde alyp qurylys alańyna aınaldy. Qoldanystaǵy tsehtardy jańǵyrtýmen qatar, megajobalar dep atalatyn jańa nysandar salynyp jatyr. Jańa kokstyq batareıalar — solardyń biri. Bul joba shıkizatpen qamtamasyz etýdiń turaqtylyǵyna, óndiristiń ekonomıkalyq tıimdiligine jáne ekologııalyq jaǵdaıǵa tikeleı áser etedi, — dedi «Qarmet» AQ kúrdeli qurylys jónindegi dırektory Alekseı Sıdorenko.
№ 8 batareıanyń qurylys alańynda irgetasy qalanyp, otqa tózimdi bóligin montajdaýǵa daıyndyq júrip jatyr. Qysta da jumysty úzbeı jalǵastyrý úshin qajetti temperatýrany ustaıtyn ýaqytsha jylytpa qurylym salynǵan. № 9 batareıa boıynsha irgetas taqtasyn, kontrforstardy jáne basqa qurylymdardy turǵyzý jalǵasyp jatyr.
Eki batareıanyń arasyna bıiktigi 35 metrlik kómir munarasy salynyp jatyr. Onyń irgesinde 170 metrlik tútin murjasy boı kóteredi. Jańa keshenniń jobalyq qýaty jylyna 1,5 mln tonna qurǵaq koks óndirýge eseptelgen. Іske qosylǵannan keıin 1960 jyldary salynǵan, búginde moraldyq jáne tehnologııalyq turǵydan eskirgen № 1-4 kokstyq batareıalardy paıdalanýdan shyǵarý múmkin bolady.
Qazir qurylys alańynda shamamen 350 adam eńbek etýde. Qarmet mamandary tehnologııalyq jabdyqtardy qabyldap alýda, onyń bir bóligi Qytaıda óndirilgen. № 8 batareıanyń qurylysyn 2027 jyldyń sońyna deıin aıaqtaý josparlanǵan. Osydan keıin № 9 batareıa iske qosylady.
Jańǵyrtylyp jatqan mańyzdy óndiristik býyndardyń biri — daıyndamalardy úzdiksiz quıý mashınalary (DÚQM). Bul qondyrǵylar suıyq metaldy salqyndatyp, krıstaldandyrý arqyly slıabqa nemese tórtburyshty daıyndamaǵa aınaldyryp, bolat balqytý men prokat óndirisin bir arnaǵa toǵystyrady.
DÚQM-nyń jıyntyq jobalyq qýaty jylyna 5,2 mln tonna slıab jáne 1,2 mln tonna tórtburyshty daıyndama óndirýge jetedi. Úzdiksiz quıý tehnologııasy jaramdy metall shyǵymyn shamamen 10%-ǵa arttyryp, prokat ónimderiniń sapasyn 5%-ǵa kóterýge múmkindik bergen.
Óndiristiń kelesi satysynda metaldyń sapasy men qosylǵan quny arttyrylady. Bul jumys ystyq myryshtaý jáne alıýmınııleý tsehynda júrgiziledi. Munda bolat prokatyna metaldy korrozııadan qorǵaıtyn arnaıy jabyn jaǵylady. Tseh jylyna 700 myń tonnadan astam ónim shyǵarady. Munda ystyq alıýmo-myryshtaý, myryshtaý jáne polımerlik jabyn jaǵý jelileri jumys isteıdi. Ónimder qurylys, shatyr jáne qasbet materıaldary óndirisinde, mashına jasaýda qoldanylady. Qarmet óndiretin myryshtalǵan bolat Qazaqstanda avtobýstardyń kýzov bólshekterin jasaýǵa paıdalanylady.
Sortty prokat óndirisin keńeıtetin taǵy bir joba qolǵa alynǵan. Jańa sortty prokat kesheniniń qurylys alańynda irgetastardy betondaý, metall konstrýktsııalar men kran jabdyqtaryn montajdaý júrgizilýde. Nysanǵa 1,5 myń tonnadan astam armatýra jáne 1,5 myń tonnadan astam metall konstrýktsııa jetkizildi. Joba aıasynda 11 kópirli kran ornatylady.
Qurylys aıaqtalǵannan keıin jańa prokat stany jylyna 540 myń tonnadan astam ónim shyǵarýǵa múmkindik beredi. Munda A600 jáne A1000 klasty joǵary berikti armatýra, sondaı-aq buryshtyq jáne shveller profılderi óndiriledi. Ónim ishki naryqqa da, eksportqa da shyǵarylady.
— Biz úshin jańǵyrtý — jekelegen qurylys jobalarynyń jıyntyǵy emes, búkil óndiristik tizbekti júıeli túrde jańartý. Bir mezgilde jabdyqtardy almastyryp, óndiristik qýattardy arttyryp, ónim túrlerin keńeıtip jatyrmyz. Bul kásiporynnyń naryqtaǵy ornyn nyǵaıtyp, odan ári damýyna berik negiz qalaýǵa tıis, — dedi «Qarmet» AQ basqarma tóraǵasy Petr Trýshın.
Qarmet-tegi ózgerister óndiristik aýmaqpen shektelmeıdi. Temirtaýda kompanııa 2023 jyly toqtatylǵan tramvaı qatynasyn qaıta jandandyrdy. 2024 jyly 30 shaqyrym tramvaı joly jańartylyp, segiz jańa vagon satyp alyndy. Búginde tramvaılar keste boıynsha turaqty qatynaıdy. Qarmet qyzmetkerleri úshin jol júrý tegin, Onay júıesi jumys isteıdi.
Qalanyń ózgergen kelbetiniń taǵy bir mysaly — Qarmet Park. 2024 jylǵa deıin paıdalanylmaı kelgen jeti gektar aýmaq abattandyrylyp, serýendeý oryndary, sport jáne balalar alańdary, úsh jasandy toǵan, sahna men pıknık aımaǵy bar qoǵamdyq keńistikke aınaldy. Munda halyqaralyq talaptarǵa saı basketbol alańy da salyndy.
Saıabaq búginde qalalyq is-sharalar ótetin oryndardyń birine aınaldy. 2026 jyly munda myńnan astam adam qatysqan Qarmet Run júgirisi uıymdastyryldy. Sondaı-aq saıabaqta Kia Basketball Fest ótti.
Osylaısha, Temirtaýdaǵy ózgerister óndiristen bastap qalalyq ınfraqurylym men qoǵamdyq keńistikterge deıin qamtyp otyr. Jańa kokstyq batareıalar salynyp, metallýrgııalyq qýattar jańǵyrtylyp, jańa sortty prokat kesheni boı kóterýde. Sonymen qatar tramvaı jelisi jańaryp, jańa qoǵamdyq keńistik paıda boldy.
Temirtaý úshin bul ózgerister óndiris oryndarynyń aýmaǵynan áldeqaıda keń. Qarmet-ti jańǵyrtý kásiporynnyń óndiristik múmkindigin arttyrýmen qatar, qalanyń ınfraqurylymy men qoǵamdyq keńistikteriniń jańarýyna da yqpal etip otyr.
