Pýshkınniń dostary týraly Á.Spannyń kitaby jaryq kórdi
ASTANA. Aqpannyń 25-si. QazAqparat /Aıdyn Báımen/ - Orys halqynyń uly aqyny Aleksandr Pýshkınniń lıtseıde birge oqyǵan dosy Vladımır Volhovskııdiń qazaq jerin zertteýi, onyń ómir joly men eńbegi mańǵystaýlyq jazýshy, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, Mahambet atyndaǵy syılyqtyń ıegeri Ábilqaıyr Spannyń «Pýshkınniń dosy Volhovskıı» atty kitabyna ózek bolyp otyr,
dep habarlaıdy ҚazAқparat.Almaty қalasyndaғy «Nұrly әlem» baspasynan jaryқ kөrgen kitapta HІH ғasyrda қazaқ jerine jasalғan ekspedıtsııa týraly jan-jaқty jazylғan. Kitapta «Tұңғysh Үstirt ekspedıtsııasy» taқyrybymen 1825 jyly jeltoқsannyң 16-sy kүni Reseıdiң ғalymdary men әskerı adamdarynyң қazirgi Batys Қazaқstan, Atyraý, Aқtөbe jәne Maңғystaý өңirine shyққan saparlary týraly jazýshynyң zertteýi berilgen. Avtor Үstirtti zerttegen alғashқy ғylymı- әskerı ekspedıtsııaғa Pýshkınniң lıtseıde birge oқyғan dosy Vladımır Dmıtrıevıch Volhovskııdiң қatysýy erekshe nazaryn aýdartқanyn jazady. Odan әri: «Өkinishke қaraı ol (V.D.Volhovskııdi aıtyp otyr ? A. S.) bұryn dekabrıstermen baılanysta bolғany үshin ekspedıtsııa 1826 jyly naýryzdyң 3-inde Saraıshyққa oralysymen tұtқynғa alynyp, Sankt-Peterbýrgқa ? dekabrıster isin tergeý komıssııasyna shұғyl jөneltilgen»,- degen derek keltiredi.Osy kitapta V.Volhovskııdiң өz қolymen salғan Saraıshyқ bekinisiniң plansheti, Үstirt kartasynyң topografııalyқ jýrnaly, sol saparғa қatysқandardyң fotosýretteri berilgen.Avtor «Kapıtan қyzy» қalaı jazyldy?» degen bөliminde A.S. Pýshkın men V.D.Volhovskııdiң arasynda jazysқan hattary, atalmysh shyғarmanyң өmirge kelýi jaıly baıandalady. Ұly Pýshkın 1835 jyly shildeniң 22-si kүni dosy V.Volhovskııge jazғan hatynda өziniң Pýgachev kөterilisine қatysty jazғan soңғy kezdegi shyғarmasyn jiberip otyrғanyn, osy kitabyna baılanysty dosynyң pikiri өte baғaly ekendigin atap өtedi.«Әbilқaıyr Spannyң «Pýshkınniң dosy Volhovskıı» kitabynda orys halқynyң zııalylary týraly kөp mәlimetter berilip otyr. Maңғystaý өңiriniң alғashқy zerttelýi de osy kitapta jan-jaқty jazylғan. Bұl shyғarma Қazaқstan men Reseıdiң yntymaқtastyғyn damytýғa, қazaқ jәne orys halқynyң dostyғyn nyғaıtýғa қyzmet etedi»,- deıdi Mәjilis depýtaty Zeınolla Alshymbaev.
Osy kitaptan Orynborda tұryp ғylymı zertteýlermen aınalysқan, Үstirt saparyna V.Volhovskıımen birge shyғyp, dostasyp ketken Edýard Eversmann jaıly, onyң қazaқ jeri týraly jazғan eңbekteri jөninde biraz maғlұmat alýғa bolady. A.S. Pýshkınniң dosy Ivan Pýşın týraly da zertteý berilgen.Sondaı-aқ kitapta 1834 jyly A.S. Pýshkınniң Aқ Jaıyқ өңirine kelgen kezde қazaқ halқynyң salt-dәstүrlerimen tanysқany, «Қozy Kөrpesh ? Baıan sұlý» jyryn jazyp alғany týraly mәlimetter keltirilgen.
