Psıhologııalyq chat-bottar: kómek pe, álde qaýip kózi me
ASTANA. KAZINFORM – Sarapshylar jasandy ıntellekt negizindegi «psıhologtarmen» qarym-qatynastyń, ásirese jedel psıhologııalyq kúızelis jaǵdaıyndaǵy adamdar úshin belgili bir qaýipteri bar ekenin anyqtady. Bul týraly TASS agenttigi Tomsk memlekettik ýnıversıtetiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlady.
Tomsk memlekettik ýnıversıtetiniń psıhologııa fakýltetinde júrgizilgen zertteý aıasynda JI-psıhologtardyń salystyrmaly taldaýy jasaldy. Nátıjesinde mundaı tsıfrlyq kómektiń qoljetimdiligi sııaqty artyqshylyqtary bolǵanymen, birqatar shekteýler men táýekelder bar ekeni belgili boldy. Ásirese jedel daǵdarys jaǵdaıynda vırtýaldy kómekke júginetin paıdalanýshylar úshin qaýip joǵary.
Zertteý avtory, TMÝ psıhologııa magıstri Darıa Romancheva 2024 jyly Reseıde psıhologtar men psıhoterapevterge júginý kórsetkishi 2023 jylmen salystyrǵanda shamamen 25 paıyzǵa artqanyn aıtty. Mamandar tapshylyǵy men qoljetimdilik máselesi jaǵdaıynda mobıldi qosymshalar men chat-bottar tartymdy sheshim bolyp kórinedi. Alaıda jasandy ıntellekt jiberetin qatelikter kúızelis nemese daǵdarys jaǵdaıyndaǵy adamdar úshin aýyr saldarǵa ákelýi múmkin.
Zertteý barysynda «Asıa», «Leıa», «Zigmund.GPT Bota-psıhology» jáne «iCognito» («Antı-depressııa») atty tórt chat-bot taldandy. «Patsıenttiń» suranysyn ýnıversıtettiń psıhologııalyq qyzmeti daıyndaǵan.
Birinshi chat-bot empatııa deńgeıiniń joǵary ekenin, anamnez jınaý men dıalog júrgizý daǵdylarynyń jaqsy ekenin kórsetti, qaýipsiz ári qoldaýshy atmosfera qalyptastyrdy. Alaıda ol paıdalanýshyny mamanǵa baǵyttamaı, ózin-ózi kómek tásilderine kóshken. Bul sozylmaly jaǵdaılary bar adamdar úshin qaýipti bolýy múmkin.
Ekinshi chat-bot mazasyzdyq nemese posttravmalyq buzylystarǵa tán sımptomdardy durys anyqtaǵanymen, jedel daǵdarysqa tekserý júrgizbegen. Ol tek sımptomdar saqtalǵan nemese kúsheıgen jaǵdaıda dárigerge júginýdi usynýmen shektelgen.
Qalǵan eki quraldyń da kúshti jáne álsiz tustary anyqtalǵan. Zertteýshilerdiń aıtýynsha, chat-bottardyń jaýaptary jaı mátin emes, psıhologııalyq ınterventsııa bolyp tabylady. ıAǵnı olar adamnyń emotsııalyq kúıine nemese minez-qulqyna áser ete alady, demek paıdalanýshynyń qaýipsizdigine yqpal etýi múmkin.
Sarapshylardyń pikirinshe, psıhologııalyq densaýlyq salasyndaǵy jasandy ıntellekt tehnologııalyq múmkindikter, qoǵam suranysy jáne etıkalyq-quqyqtyq retteýdiń belgisizdigi arasyndaǵy kúrdeli kezeńde tur.
Qazirgi ýaqytta jasandy ıntellekt sımptomdardy bastapqy skrınıngten ótkizý, kóńil-kúıdi baqylaý jáne relaksatsııa jattyǵýlary men kognıtıvti-minezdik tásilder sııaqty damytýshy praktıkalardy usyný úshin qoldanylady. Chat-bottar «alǵashqy jeli» qoldaý quraly retinde paıdalanýshyǵa jedel keńes berip, qajet bolǵan jaǵdaıda mamanǵa baǵyttaı alady.
Alaıda mamandar JI-psıhologtar tiri psıhologpen tikeleı qarym-qatynasty almastyra almaıtynyn jáne ázirge tek qosymsha qural retinde qoldanylýy tıis ekenin atap ótti.
Aıta keteıik, AQSh, QHR jáne Úndistan JI salasynda básekege qabiletti elderdiń úzdik úshtigine endi.