Probatsııalyq baqylaý: sottalǵan azamattar qandaı jaǵdaıda túrmege qamalady

— Sottalǵan adamdy qoǵamnan oqshaýlamaı, qylmystyq jazalardy oryndaýǵa, jańa qylmystyq quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýǵa, sottalǵandardy túzeýge jáne qaıta áleýmettendirýge baǵyttalǵan, — dedi maman.

Onyń sózinshe, sottalǵan azamat abaqtyǵa qamalmaı, probatsııalyq baqylaýǵa alynǵanymen, bul sot taǵaıyndaǵan jazany oryndaýdan bosatpaıdy.

Naqtyraq aıtqanda, sottalǵan kisi túrmede otyrmaıdy. Óz úıinde turady jáne jumys istep, kún kórýge de quqyly. Biraq árdaıym probatsııalyq qyzmettiń qadaǵalaýynda bolady. Sonymen qatar, zańda belgilengen talaptardy oryndaýǵa mindetteledi. Demek, qylmys jasap, isti bolǵan jan osyndaı jolmen túzelýge múmkindik alady. Al probatsııalyq qyzmet ókilderi ony kózden tasa qylmaı, qaıtadan zań buzýshylyqqa barmaýyna yqpal etedi.

Sottalǵan adamnyń mindetteri men shekteýleri

Sot o basta úkim shyǵarǵanda, jaza merziminde ne isteýge bolatynyn jáne ne isteýge bolmaıtynyn birden túsindiredi. Sottalǵan kisi probatsııalyq baqylaýǵa tirkelgen soń, jaýapty qyzmetkerler qaǵıdalardy únemi eske salyp otyrady jáne olardyń saqtalýyn qadaǵalaıdy.

— Sot belgilegen mindetter men shekteýlerdi saqtaýǵa erekshe nazar aýdarý qajet, — dedi Astana qalasy prokýratýrasy úkimderdiń oryndalýyn qadaǵalaý tobynyń prokýrory. 

Máselen, sot úkimi boıynsha, sottalǵan kisige belgilengen ýaqyttan soń (mysaly, 22:00–den keıin), turǵylyqty jerinen ketpeý talap etilýi múmkin. Ondaı jaǵdaıda azamat saǵat túngi onnan assa, úıinen shyqpaýy tıis.

Sonymen qatar, mynadaı shekteýler qoıylady:

• eger sot tyıym salsa, oıyn-saýyq mekemelerine jáne ózge de oryndarǵa barmaýy kerek;
• probatsııa qyzmetine arnaıy tártippen habarlamaı, turǵylyqty jerin óz betinshe ózgertýge, sondaı-aq, belgilengen aýmaqtan tys jerge shyǵýǵa bolmaıdy;
• sottalǵan adam probatsııa qyzmetine shaqyrý boıynsha ýaqytyly kelýge, sot júktegen mindetterdi oryndaýǵa, probatsııa qyzmeti ókilderiniń zańdy talaptaryn atqarýǵa jáne jańa quqyq buzýshylyqtar jasamaýǵa mindetti.

— Eger qandaı da bir jaǵdaı oryn alyp, talapty oryndaýǵa nemese probatsııa qyzmetine kelýge kedergi keltirse, onda dereý mamandarǵa habarlaý kerek. Qajet bolǵan jaǵdaıda sottalǵan kisi atalǵan jaǵdaıdyń shyn máninde bolǵanyn qujattarmen rastaýy tıis, — dedi Beıbit Abdiqadyr.

Mindetterdi oryndamaýdyń saldary

Ómirde, rasynda da, ártúrli jaǵdaı bolýy múmkin. Sol sebepti, probatsııalyq baqylaý talaptaryn birer ret oryndamaý birden túrmege túsirmeıdi. Eger sottalǵan jan shekteýlerdi buzsa, jaýapty qyzmetkerler aldymen birneshe ret eskertý jasaıdy. Tıisti qaǵıdalardy qaıta-qaıta oryndamaı, tártipti óreskel buzsa, onda probatsııa qyzmeti sotqa júginedi. Bas bostandyǵyn shekteýdiń ótelmegen bóligin bas bostandyǵynan aıyrýǵa aýystyrý týraly sheshimdi sot qabyldaıdy.

Beıbit Abdiqadyrdyń málimdeýinshe, sottalǵan azamattyń bas bostandyǵyn shekteý ýaqytynyń aıaqtalýyna 2-3 kún qalǵanda, talaptardy oryndamaǵany úshin túrmege jiberilgen faktiler bolǵan. Demek, merzimi az qalsa da, probatsııalyq baqylaýdaǵy adam bosańsymaı, erejelerdi buzbaýy tıis.

— Bul mysal jazanyń qalǵan merziminiń az bolýy sottalǵan adamdy belgilengen talaptardy saqtaýdan bosatpaıtynyn jáne belgilengen shekteýlerdi elemeýge negiz bolmaıtynyn kórsetedi, — dep qadap aıtty maman.

Sonymen birge, bıyl jyl basynan beri elorda sottarynda jazanyń ótelmegen bóligin aýystyrý týraly 387 materıal qaralǵan. Onyń ishinde 198 iste bas bostandyǵyn shekteý jazasy bas bostandyǵynan aıyrýǵa ózgertilgen.

Profılaktıkalyq jumys qalaı atqarylady

Probatsııalyq baqylaý jóninde sóz qozǵaǵanda, taǵy bir aıta ketetin jaıt — aldyn alý sharalary. Qala prokýratýrasynyń bastamasymen aýdandar prokýratýrasy, probatsııa qyzmeti, polıtsııa qyzmetkerleri jáne ákimdik mamandarynan mobıldi top quryldy. Onyń negizgi mindeti — sottalǵandardyń quqyq buzýshylyqtarǵa barýyna jol bermeý. Bul maqsatta top músheleri:

• probatsııalyq baqylaýdaǵy azamattardyń tıisti ýaqytta turǵylyqty jerinde bolýyn tekseredi;
• qajet bolsa, áleýmettik-quqyqtyq kómek kórsetedi;
• qıyn jaǵdaıdaǵy adamdardy azyq-túlik sebetterimen qamtamasyz etýdi uıymdastyrady.

Sóziniń túıininde Astana qalasy prokýratýrasy úkimderdiń oryndalýyn qadaǵalaý tobynyń prokýrory Beıbit Abdiqadyr sottalǵan jandardy shekteýlerdi saqtaýǵa jáne tártip buzbaýǵa shaqyrdy.

— Probatsııa qyzmetine kelmeý, turǵylyqty jerin óz betinshe ózgertý, úıde bolý ýaqytyn buzý, tyıym salynǵan jerlerge barý, júktelgen mindetterdi oryndamaý jáne basqa da buzýshylyqtar zańda belgilengen yqpal etý sharalaryn qoldanýǵa ákep soǵýy múmkin, — dedi ol.

Mamannyń sózinshe, probatsııalyq baqylaýdaǵy kisiler sot pen zańnyń barlyq talaptaryn saqtasa ǵana bostandyqta qalady.

Aıta keteıik, buǵan deıin probatsııa esebindegi qyzylordalyq sot zalynan qamaýǵa alynǵanyn jazǵanbyz.

Sonymen birge, Jambyl oblysynda probatsııa talaptaryn buzǵan eki azamat túzeý mekemesine jiberildi.